Әлеуметтік кәсіпкерлерге 5 млн ₸-ге дейін грант: кімге беріледі және қалай алуға болады
Бизнеске 5 млн теңгеге дейінгі грантты мемлекет қайтарымсыз береді, бірақ бәріне емес: тек тізілімдегі әлеуметтік кәсіпкерлерге және «Бір ауыл — бір өнім» бағдарламасының финалистеріне. Грант сомасының кемінде 20 %-ы, яғни 1 млн ₸-ге дейін, өз ақшаңыз немесе мүлкіңіз болуы керек, ал жобаны 18 айда іске қосу қажет. Тізілімге қалай кіруге болатынын, 2026 жылы конкурс қашан болатынын, грантты неге жұмсауға болатынын және болмайтынын, оны қашан қайтаруға тура келетінін талдаймыз.
Бизнеске 5 млн теңге грант кімге беріледі?
Бір кәсіпкерге 5 млн ₸-ге дейінгі грант тізілімдегі әлеуметтік кәсіпкерлерге, сондай-ақ шағын және орта бизнестегі «Бір ауыл — бір өнім» бағдарламасының финалистеріне беріледі. Бұл мәртебесі жоқ қарапайым ЖК-ға немесе ЖШС-ға грант берілмейді.
Сома Әлеуметтік кәсіпкерлік субъектілеріне мемлекеттік гранттар беру қағидаларының 13-тармағында жазылған. Оларды Үкіметтің 2024 жылғы 17 қыркүйектегі № 754 қаулысы бекіткен, 13-тармақ 2026 жылғы 14 шілдедегі редакцияда қолданылады. Нақты сома өтінімге байланысты: 5 млн ₸ — белгіленген төлем емес, ең жоғарғы шек.
Грант қайтарымсыз: шарттың талаптарын орындасаңыз, оны қайтарудың қажеті жоқ. Ақшаны конкурс қорытындысы бойынша әкімдіктің кәсіпкерлік басқармасы арқылы жергілікті бюджеттен береді, ал «Даму» қоры шартқа қол қояды және оның неге жұмсалғанын қадағалайды.
Акцизделетін тауарлармен жұмыс істейтіндерге, салық берешегі немесе несие бойынша мерзімі өткен берешегі барларға, жосықсыз өнім берушілер тізіліміндегілерге, негізгі бизнесі жылжымайтын мүлікті жалға беру болатындарға, мұндай грантты бұрын алғандарға және басқа өңірде тіркелгендерге грант берілмейді.
Бір кәсіпкер үшін мемлекеттік грант сомасы мемлекеттік грант алуға ұсынылған өтінімге байланысты 5 (бес) миллион теңгеге дейінгі соманы құрайды.Дереккөз: ҚР Үкіметінің 17.09.2024 № 754 қаулысы, Әлеуметтік кәсіпкерлерге гранттар беру қағидалары, 13-тармақ (14.07.2026 № 615 ред.), adilet.zan.kz; 29.09.2026 салыстырылды
Әлеуметтік кәсіпкерлер тізіліміне қалай кіруге болады?
Тіркелген жеріңіздегі әкімдікке Кәсіпкерлік кодекстің 79-3-бабындағы 4 санаттың біріне сай өтініш пен құжаттар беру керек. Арнайы комиссия ұсыным береді, ал жаңа қатысушылар тізілімге тоқсанына бір рет енгізіледі.
| Санат | Кім сай келеді |
|---|---|
| бірінші | қызметкерлердің кемінде жартысы, бірақ кемінде 2 адам, — әлеуметтік осал топтардан: мүгедектігі бар адамдар мен мүгедектігі бар балалардың ата-аналары, зейнеткерлер мен зейнет жасына таяғандар, 29 жасқа дейінгі балалар үйінің түлектері, қандастар, көпбалалы ата-аналар және басқалар; олардың жалақысына еңбекақы төлеу қорының кемінде 25 %-ы жұмсалады |
| екінші | бизнес осы топтардағы адамдар өндіретін тауарлар мен қызметтерді сатады, әрі бұл табыстың кемінде 50 %-ын береді |
| үшінші | бизнес мүгедектігі бар адамдар мен басқа осал топтарға арналған тауарлар мен қызметтер өндіреді: оңалту, медициналық техника, әлеуметтік қызметтер, қолжетімді орта; табыстың кемінде 50 %-ы |
| төртінші | қоғамға пайдалы бизнес: балабақшалар мен мектептер, балалар демалысы, колледждер, жеке мұражайлар, театрлар мен студиялар, табиғатты қорғау, қарттарға көмек; табыстың кемінде 50 %-ы |
Әкімдік құжаттардың толықтығын 2 жұмыс күнінде тексереді, ал комиссия ұсынымды қабылдау аяқталғаннан кейін 5 жұмыс күнінен кешіктірмей шығарады. Комиссия құрамында мемлекеттік органдар, «Атамекен» палатасы, қоғамдық бірлестіктер мен кәсіподақтар бар. Бас тартса, өтінішті қайта беруге болады.
Астана әкімдігінің 2026 жылғы тамыздағы деректері бойынша тізілімде бүкіл ел бойынша 1 780-ге жуық кәсіпкер бар, олардың 270-і Астанада жұмыс істейді.
Әлеуметтік кәсіпкерлік субъектілерінің тізіліміне енгізілген дара кәсіпкерлер мен заңды тұлғалар (ірі кәсіпкерлік субъектілерін қоспағанда) әлеуметтік кәсіпкерлік субъектілері болып табылады.Дереккөз: ҚР Кәсіпкерлік кодексі, 79-1, 79-3, 79-4-баптар; ҰЭМ-нің 17.07.2023 № 140 бұйрығы, adilet.zan.kz; 29.09.2026 салыстырылды
Астана мен Алматыдағы 2026 жылғы мерзімдер
Астана мен Алматыда тізілімге қабылдау 2026 жылғы 1–15 қыркүйекте өтті, ал Астанада гранттар конкурсына өтінімдерді 2026 жылғы 15–20 қазанда қабылдау жоспарланып отыр.
Бюджетте ақша болса, конкурс жылына кемінде бір рет өтеді, ал хабарландыруды әкімдіктің кәсіпкерлік басқармасы өз сайтында және өтінім берілетін порталда жариялайды. Алматыда тізілімге өтінішті кәсіпкерлік және инвестициялар басқармасы қабылдайды: Байзақов көшесі, 303, 3-қабат, 302-кабинет. Қағида бойынша тізілімге қабылдау әр тоқсан жаңа тоқсан алдындағы айдың 1-інен 15-іне дейін жүреді, сондықтан келесі қабылдау — 2026 жылғы 1–15 желтоқсан.
Сіз үшін мұның мәні мынада. Егер сіз тізілімде болсаңыз, бизнес-жоспар мен 20 % үлесіңізді растайтын құжатты қазір дайындаңыз: Астанада өтінім беруге небәрі 6 күн беріледі. Әлі тізілімде болмасаңыз, өз әкімдігіңіздегі қабылдау туралы хабарландыруды қадағалаңыз: жаңа қатысушылар тізілімге тоқсанына бір рет енгізіледі.
Әлеуметтік кәсіпкерлер тізіліміне енгізу үшін өтінімдерді қабылдаудың кезекті кезеңі 2026 жылғы 1-15 қыркүйек аралығында өтеді. Сонымен қатар 15-20 қазан аралығында әлеуметтік кәсіпкерлік субъектілеріне мемлекеттік гранттар беруге арналған ашық конкурсқа өтінімдер қабылдау жоспарланып отыр.Дереккөз: gov.kz, Астана қаласының әкімдігі, 22.08.2026 жаңалығы (сондай-ақ BES.media, 23.08.2026); тізілімге қабылдау мерзімдері — ҰЭМ-нің № 140 бұйрығы, 10-тармақ; 29.09.2026 салыстырылды
Грант шарттары: өз үлесі 20 %, жұмыс орындары және жобаны қорғау
Жоба сіз тізілімге енгізілген салаға сай келуі және 3 міндетті шартты орындауы керек: ақшамен немесе мүлікпен грант сомасының кемінде 20 %-ы мөлшеріндегі өз үлесі, жаңа жұмыс орындары және инвестициялық жоспар.
Мысал. Сіз 5 млн ₸ сұрайсыз — кемінде 1 млн ₸ өз қаражатыңызды көрсету керек: шоттан үзінді немесе жобаға салатын мүлкіңізді бағалау құжаты.
Өтінім тіркелген жер бойынша «электрондық үкімет» порталы арқылы беріледі, бір кәсіпкер бір ғана өтінім бере алады. Оған қызметкерлер саны туралы анықтама, 20 % үлесті растайтын құжат және әлеуметтік кәсіпкер мәртебесі туралы құжат қоса беріледі.
Жобаны конкурстық комиссия алдында өзіңіз қорғайсыз, бейнебайланыс арқылы да қорғауға болады. 7 және одан көп адамнан тұратын комиссия жобаның әлеуметтік пайдасын, маркетингтік талдау бойынша бәсекеге қабілеттілігін және іске қосуға дайындығын бағалайды: үй-жайыңыз бен сатып алушыларыңыз бар ма. Комиссияның әр мүшесі жобаға 70 балға дейін қояды, балл тең болса, өтінімді ертерек берген жеңеді.
Бизнес-идеяларды іске асыруға арналған бизнес-жобаның міндетті шарттары: 1) кәсіпкердің … берілетін мемлекеттік грант көлемінің кемінде 20 %-ы мөлшерінде ақшалай қаражатпен, оның ішінде бизнес-жобаға қатысатын жылжымалы немесе жылжымайтын жеке мүлкімен қоса қаржыландыруы; 2) жаңа жұмыс орындарын құру; 3) … инвестициялық жоспардың болуы.Дереккөз: № 754 қаулы, Әлеуметтік кәсіпкерлерге гранттар беру қағидалары, 10, 19–21, 28–37-тармақтар, adilet.zan.kz; 29.09.2026 салыстырылды
Грантты неге жұмсауға болады, неге болмайды?
Грантты жабдыққа және басқа негізгі құралдарға, оларды салуға және жөндеуге, шикізатқа, технологияға, франшизаға және жаңа технологияларды енгізуге жұмсауға болады. Жылжымайтын мүлікке, жерге, жалдау ақысына, пайдаланылған жабдыққа, жеңіл көлікке және туыстардан сатып алуға болмайды.
Азық-түлік өндіру жобаларынан басқа жағдайда мал мен құс сатып алуға да болмайды. Көлікке тыйымнан екі ерекшелік бар: шанағы бар жүк көліктері және отандық көліктерді жалға беру жобалары.
Сатып алуды тек қолма-қол ақшасыз, сатушы-кәсіпкердің шотына төлеуге болады. Пайдаланылған көлікті жеке тұлғадан сатып алуға рұқсат етілген. Грант ЖК-ның немесе компанияның есеп шотына түседі: ЖК-сы жоқ жеке тұлғаның шотына аударылмайды.
Мемлекеттік грант қаражатын: 1) жылжымайтын мүлік және (немесе) жер учаскесін сатып алуға; 2) жалдау ақысын төлеу ретінде; 3) үлестес/байланысты компаниялардан/ тұлғалардан және (немесе) кәсіпкердің жақын туыстарынан (…) негізгі құралдарды/активтерді сатып алуға …; 4) бұрын пайдалануда болған негізгі құралдарды (жабдықтарды) сатып алуға пайдалануға болмайды.Дереккөз: № 754 қаулы, Әлеуметтік кәсіпкерлерге гранттар беру қағидалары, 11, 12, 40-тармақтар, adilet.zan.kz; 29.09.2026 салыстырылды
Грантты қашан қайтаруға тура келеді?
Егер 18 айда бизнес жұмыс істей бастамаса немесе сатып алынған жабдық сатылып, орнына басқасы алынбаса, грант толық қайтарылады. Бұзушылық болса, комиссия оларды түзетуге бір рет қосымша мерзім береді немесе шартты бұзады.
«Даму» қоры құжаттарды сұрайды және жобаның орнына барып, ақшаның неге жұмсалғанын және жұмыс орындары құрылған-құрылмағанын көреді. Қайтару мерзімі сомаға байланысты: 100 АЕК-ке (432 500 ₸) дейін — бір ай, 500 АЕК-ке (2 162 500 ₸) дейін — 3 ай, одан көп — 6 ай. Грант қайтарылмаса, ақша өндіріп алынады, оның ішінде сот арқылы.
Жиі қойылатын сұрақтар
ЖК-сыз грант алуға бола ма?
Жоқ: ақша тек ЖК-ның немесе заңды тұлғаның есеп шотына аударылады.
Әлеуметтік кәсіпкерге гранттан басқа не тиесілі?
«Іскер аймақ» бағдарламасы бойынша мемлекет әлеуметтік кәсіпкерлерге несие мөлшерлемесінің 50 %-ын, қалғандарына 40 %-ын субсидиялайды.
Конкурстық комиссия жобаны қанша уақыт қарайды?
5 жұмыс күні.
Әрі қарай
Грант ала алмадыңыз ба? Басқа мемлекеттік бағдарламалар бар
Сомаңыз бен қызмет түріңізге қарай «Даму» бағдарламасын таңдап береміз. Қоңырау шалып, тегін кеңес береміз. Бұл сізге ешқандай міндет жүктемейді.