Фермерлерге және ауыл шаруашылығына субсидия: 2026 жылы не алуға болады
2026 жылы фермерлерге субсидия Ауыл шаруашылығы министрлігінің 4 негізгі бұйрығы бойынша беріледі. Өтінімді қайда беру керек: egov.kz арқылы, ол жерден өтінім gosagro.kz субсидиялау жүйесіне түседі. Субсидиялардың қандай түрлері бар: тұқымға, тыңайтқыш пен пестицидке, техника мен фермаға салынған инвестицияға, несие мөлшерлемесіне және асыл тұқымды малға. Қанша береді: тұқым үшін 40–70 %, тыңайтқыш пен пестицид үшін шамамен жартысын, инвестицияның 15–50 %-ын өтейді, ал техникаға, малға немесе құрылысқа алған несие бойынша фермер әдетте 6 % төлейді. Субсидияны ЖК, шаруа қожалығы немесе ЖШС ала алады. Әр субсидияны және өтінім қабылданбай қалмауы үшін не керек екенін талдаймыз.
2026 жылы фермерлерге қандай субсидиялар бар?
Негізгі субсидия түрі — 4: өсімдік шаруашылығы (тұқым, көшет, тыңайтқыш, пестицид), техника мен объектілерге инвестициялық субсидия, несие мен лизинг мөлшерлемесін субсидиялау және мал шаруашылығындағы субсидиялар.
| Субсидия | АШМ бұйрығы | Қанша өтейді |
|---|---|---|
| тұқым, көшет, тыңайтқыш, пестицид | 30.03.2020 № 107 | тұқым 40–70 %, көшет 50 %, тыңайтқыш — ең төмен нарықтық бағаның жартысы, толық циклді өндірушіде — 60 %, пестицид 50–60 %, биопрепарат 40 % |
| инвестициялық субсидия: техника, ферма, бақ, қойма, қайта өңдеу | 23.07.2018 № 317 | инвестицияның 15–50 %-ы, үлесі жоба паспортында жазылған |
| несие мен лизинг мөлшерлемесін субсидиялау | 26.10.2018 № 436 | қарыз алушы 6 % төлейді, басым тізбеге кірмейтін техника үшін — 15 %; «базалық мөлшерлеме қосу 7,5 %» деңгейіне дейінгі қалғанын бюджет төлейді |
| мал шаруашылығы: асыл тұқымды мал, өнімділік | 15.03.2019 № 108 | бір басқа белгіленген сома, мысалы, етті бағыттағы отандық асыл тұқымды ірі қараның бір басы үшін 260 000 ₸ |
Заң бойынша субсидия өтеусіз және қайтарылмайды. «Грант» сөзі ауыл шаруашылығы туралы заңда да, осы төрт субсидияның қағидаларында да жоқ: Ауыл шаруашылығы министрлігі фермерге субсидия береді.
субсидиялау – бюджет қаражаты есебінен жүзеге асырылатын, субсидияларды нақты алушыларды өтеусіз және қайтарымсыз негізде қаржыландыру.Дереккөз: ҚР «Агроөнеркәсіптік кешенді және ауылдық аумақтарды дамытуды мемлекеттік реттеу туралы» Заңы, 1-бап; АШМ № 107, 317, 436, 108 бұйрықтары, adilet.zan.kz; 29.09.2026 салыстырылды
Тұқым, тыңайтқыш және пестицид үшін қанша береді?
Элиталық тұқым үшін 60 %, бірінші репродукциялы тұқым мен будандар үшін 40 % өтейді, ал оларды облыстық ауыл шаруашылығы басқармасының тізбесіндегі тұқым шаруашылығынан сатып алсаңыз — 70 % және 50 %. Тыңайтқыш ең төмен нарықтық бағаның жартысына, ал толық циклді өндірушіде 60 %-ға субсидияланады.
Пестицид ең төмен құнының жартысына, ал пестицид өндірушіде 60 %-ға субсидияланады. Биопрепарат — 40 %-ға, элиталық көшет пен бақтың отырғызу материалы — 50 %-ға.
Бір тоннаға немесе литрге теңгемен берілетін сома әр облыста өзгеше: тыңайтқыштардың тізбесі мен нормаларын әкімдік жыл сайын 1 ақпанға дейін қаулымен бекітеді. Тыңайтқышты бірден өндірушіден арзанырақ сатып алуға болады: бұл жағдайда фермер субсидияны сатушыға аударуға өтінім береді.
Шарттар: ЭҚЖЖ-ның 01 «Өсімдік шаруашылығы» бөліміндегі қызмет түрі және меншіктегі немесе пайдаланудағы ауыл шаруашылығы мақсатындағы жер. Қарсы міндеттеме де бар — өнім көлемін өткен жылмен салыстырғанда азайтпау. Әзірге ол жылына 100 млн ₸ және одан көп субсидия алатындарға қатысты, ал 2029 жылдан бастап — барлығына. Биыл тіркелгендер өткен жыл үшін нөл көрсетеді.
… тыңайтқыштарға арналған субсидиялар нормалары тыңайтқыштарға қосылған құн салығы есепке алынбай, тыңайтқыштардың ең төменгі нарықтық құнының жартысына сәйкес келетін мөлшерде абсолютті мәнде (теңге) белгіленеді.Дереккөз: АШМ 30.03.2020 № 107 бұйрығы, 3, 10-1, 20, 42, 48-1, 64, 68, 84-тт. (22.06.2026 № 248 ред.), adilet.zan.kz; 29.09.2026 салыстырылды
Техника мен объектілерге инвестициялық субсидиялар
Инвестициялық субсидия инвестицияның 15–50 %-ын қайтарады: мысалы, аспалы және тіркемелі техниканың бір бөлігі үшін 15 %, басым ауыл шаруашылығы техникасы үшін 30 %, мал бордақылау алаңы үшін 25 % және жайылымды суландыру үшін 50 %.
Өтеу үлесі жоба паспортында жазылған, паспорттар барлығы отызға жуық. Техниканың бір бөлігі бойынша кооперативтерге әкімдік жергілікті бюджетте ақша болса, үлесті 50 %-ға дейін, ал Маңғыстау облысында құдықтар мен ұңғымаларға 80 %-ға дейін көтере алады. Өтінімдер жоба орны бойынша 1 ақпаннан 15 желтоқсанға дейін, құдықтар мен ұңғымаларға 1 сәуірден 1 қазанға дейін қабылданады. Оларды әкімдіктің ауыл шаруашылығы басқармасы қарайды.
Мысал. Фермер 40 млн ₸-ге басым техника сатып алды: үлес 30 % болса, сатып алғаннан кейін 12 млн ₸ қайтара алады, егер баға паспорттағы шекті құннан аспаса. Ақшаны алдымен өзіңіз салуыңыз немесе несиеге алуыңыз керек.
Өтінімдерді қабылдау инвестициялық жобаны іске асыру орны бойынша тиісті жылдың 1 ақпанынан 15 желтоқсанына дейін (қоса алғанда) жүзеге асырылады.Дереккөз: АШМ 23.07.2018 № 317 бұйрығы, 16–19, 21-тт. және жоба паспорттары, adilet.zan.kz; 29.09.2026 салыстырылды
Фермерлерге несие мөлшерлемесін субсидиялау
2022 жылғы 25 қаңтардан бастап берілген техникаға, малға, құрылысқа және басқа инвестицияларға алынған ауыл шаруашылығындағы несие мен лизинг бойынша фермер әдетте 6 % төлейді, ал «базалық мөлшерлеме қосу 7,5 %» деңгейіне дейінгі айырманы бюджет төлейді.
2026 жылғы 29 қыркүйекте Ұлттық Банктің базалық мөлшерлемесі 16,25 %, демек шекті мөлшерлеме — 23,75 %, оның 6 %-ын фермер төлейді. Басым тізбеге кірмейтін техника үшін фермер 15 % төлейді. Мұндай субсидиямен несиені банктер мен лизингтік компаниялар береді, ал ауылға арналған жеңілдетілген несиелер Аграрлық несие корпорациясында және «Ауыл аманаты» бағдарламасы бойынша да бар.
Асыл тұқымды мал үшін қанша береді?
Етті бағыттағы отандық асыл тұқымды ірі қараның бір басы үшін субсидия — 260 000 ₸, ТМД-дан әкелінген мал үшін — 390 000 ₸, Австралиядан, Америкадан және Еуропадан — 525 000 ₸.
Өтінімдер жануарлар тіркелген жер бойынша және сол сәтте бюджетте ақшаның бар-жоғына қарамастан қабылданады. Субсидиялау жүйесіне ЭЦҚ-мен өзіңіз тіркелуіңіз керек; ЖК ЖСН бойынша кіреді.
Субсидиялардың тиісті түрлеріне өтінімдер қабылдау бюджет қаражатының бар-жоғына қарамастан … ауыл шаруашылығы жануарларының тіркелген орны бойынша жүзеге асырылады.Дереккөз: АШМ 15.03.2019 № 108 бұйрығы, 11–13, 19-тт. және нормативтер (15.06.2026 № 240 ред.), adilet.zan.kz; 29.09.2026 салыстырылды
Субсидияны кім ала алады және өтінімді қайда беру керек?
Субсидияны ауыл шаруашылығы өнімін өндіретін кез келген жеке немесе заңды тұлға — ЖК, шаруа қожалығы немесе ЖШС ала алады. Өтінім egov.kz арқылы беріледі және gosagro.kz мемлекеттік субсидиялау жүйесінде тіркеледі.
Қазір субсидияға өтінім беру үшін qoldau.kz порталы керек емес: оның басты бетінде субсидия қызметтері жоқ. gosagro.kz сайтында мөлшерлеме, инвестициялық субсидиялар, тұқым, тыңайтқыш, пестицид және басым дақылдар бойынша жеке бөлімдер бар, облыстардың жаңа нормалары да сонда жарияланады.
Субсидия қағидаларында жаңадан бастаған фермерлерге арналған жеке жеңілдік жоқ. Жаңадан бастаған фермерге өсімдік шаруашылығы үшін ауыл шаруашылығы мақсатындағы жер, жүйеде ЭЦҚ-мен тіркелу және сатып алуға ақша керек: субсидия сатып алғаннан кейін қайтарылады.
Жиі қойылатын сұрақтар
Фермерлерге грант бар ма?
Ауыл шаруашылығы туралы заңда және Ауыл шаруашылығы министрлігінің субсидия қағидаларында грант жоқ. Әлеуметтік осал топтағы фермер конкурс бойынша 400 АЕК-ке дейін грант алып, оған мал, тұқым немесе көшет сатып ала алады.
Субсидияға салық салына ма?
Салық кодексі ауыл шаруашылығы өндірушілеріне берілетін бюджеттік субсидияларды ауыл шаруашылығы қызметінен түскен кіріске жатқызады, яғни бұл — кіріс.
Неге тыңайтқыш субсидиясының сомасы облыстарда әртүрлі?
Теңгедегі нормаларды облыс әкімдігі жыл сайын өз қаулысымен бекітеді.
Әрі қарай
Грант ала алмадыңыз ба? Басқа мемлекеттік бағдарламалар бар
Сомаңыз бен қызмет түріңізге қарай «Даму» бағдарламасын таңдап береміз. Қоңырау шалып, тегін кеңес береміз. Бұл сізге ешқандай міндет жүктемейді.