Көтерме саудаға арналған Даму: мөлшерлеме субсидиясын қай жерде алуға болады
Көтерме саудаға «Даму» қорының каталогы жомарт көрінеді: 46-бөлімнің барлық 90 кодында бағдарламалар бар. Бірақ көтерме саудаға мөлшерлеме субсидиясы негізінен шағын қалалар мен ауылдарда жұмыс істейді. Облыс орталығында оны тек ауданы 2000 м²-ден асатын объектідегі кең ассортиментті көтерме сауда алады, ал Астанада, Алматыда және Шымкентте ешкім алмайды. Көтерме базаңыз субсидияға қай жерде өтетінін, кепілдіктер қашан көмектесетінін, бұл қанша үнемдейтінін және өтпесе не істеу керегін талдаймыз.
Көтерме саудаға Даму қорының қандай бағдарламалары бар?
2026 жылғы 29 қыркүйектегі қор іріктеуі көтерме саудаға үш бағдарлама көрсетеді: сауда субсидиясы (90 кодтың 80-інде), «Іскер аймақ» (33 код) және 7 млрд ₸-ден қымбат ірі инвестициялық жобаларға кепілдіктер (барлық 90 код).
| Көтерме сауда кодтары | Қор каталогы не көрсетеді | Кодтар |
|---|---|---|
| 46.2 ауыл шаруашылығы шикізаты және жануарлар, 46.3 азық-түлік, сусындар, темекі, 46.4 азық-түлік емес тұтыну тауарлары | Сауда субсидиясы, «Іскер аймақ», ірі жобаларға кепілдіктер | 33 |
| 46.19, 46.5 компьютерлер және байланыс құралдары, 46.61 және 46.63–46.66 техника, 46.7 отын, металдар, құрылыс материалдары, химия, 46.9 кең ассортимент | Сауда субсидиясы, ірі жобаларға кепілдіктер | 47 |
| 46.11–46.18 сауда агенттері, 46.62 станоктар, 46.69 өзге машиналар | Тек ірі жобаларға кепілдіктер | 10 |
Каталог код үшін елдің бір жерінде бағдарлама бар-жоғына жауап береді, бірақ компанияңыздың қай жерде жұмыс істейтінін ескермейді. Көтерме сауда үшін бұл шешуші айырма: сауда субсидиясының орынға қатысты қатаң ережелері бар, ал «Іскер аймаққа» салалар тізімін өңір әкімдігі белгілейді.
Ірі жобаларға арналған кепілдік 7 млрд ₸-ден қымбат жобаларға есептелген және жоба құнының 30 %-ынан аспайды. Кәдімгі көтерме базаға ол сирек жарайды.
7 млрд жоғары ірі инвест жобаларға арналған кепілдік: жоба құнының 30%-нан аспайды.Дереккөз: damu.kz, ЭҚЖЖ бойынша бағдарламаларды іріктеу, 46-бөлімнің барлық 90 кодын қайта тексеру, 29.09.2026
Көтерме сауда компаниясы сауда субсидиясын қай жерде алады?
Бүкіл 46-бөлім тек моно- және шағын қалалар мен ауылдарда, 1,5 млрд ₸-ге дейінгі несиемен өтеді. Облыстық маңызы бар қалаларда бір ғана 46.90.3 коды өтеді — ауданы 2000 м²-ден асатын объектідегі кең ассортиментті көтерме сауда, несиесі 3 млрд ₸-ге дейін. Астанада, Алматыда және Шымкентте көтерме сауда сауда субсидиясын алмайды.
| Көтерме сауда компаниясы қай жерде жұмыс істейді | Қай кодтар өтеді | Несие, көп дегенде |
|---|---|---|
| Моно- және шағын қала, ауыл | Бүкіл 46-бөлім | 1,5 млрд ₸ |
| Облыстық маңызы бар қала, мысалы облыс орталығы | Тек 46.90.3, объект 2000 м²-ден асады | 3 млрд ₸ |
| Астана, Алматы, Шымкент | Ешқайсысы | — |
Мысал. Аудандық шағын қаладағы 46.39 коды бар азық-түлік көтерме қоймасы өтеді. Облыс орталығындағы дәл сондай қойма, егер ол 2000 м²-ден асатын кең ассортиментті сауда объектісі болмаса, өтпейді. Алматыда екеуі де өтпейді.
Субсидия мерзімі — инвестициялық несие бойынша 5 жылға дейін және айналым несиесі бойынша 3 жылға дейін, ұзартусыз. Несие лимиті сіздің барлық қолданыстағы несиелеріңізді ескере отырып есептеледі.
Моно- және шағын қалаларда, ауылдық елді мекендерде: ЭҚЖЖ 46 «Автомобильдер мен мотоциклдер саудасын қоспағанда, көтерме сауда».Дереккөз: Ішкі сауда субъектілерін субсидиялау және кепілдік беру қағидалары, ҚР Сауда және интеграция министрінің № 262-НҚ бұйрығы, 18.04.2026 редакциясы, 9, 17, 18-тармақтар, damu.kz; 29.09.2026 салыстырылды
Көтерме сауда субсидиядан қанша үнемдейді: есеп
Базалық мөлшерлеме 16,25 % болғанда бағдарлама бойынша номиналды мөлшерлеме 20,25 %-дан аспайды, ал сіз 12,6 % төлейсіз: 500 млн ₸ айналым несиесінде бұл жылына 101,25 млн ₸ пайыздың орнына 63 млн ₸, үнем — 38,25 млн ₸.
Номиналды мөлшерлеме — Ұлттық Банктің базалық мөлшерлемесі + 4 пайыздық тармақ. Қор оның 40 %-ын төлейді, бірақ сіздің мөлшерлемеңіз 12,6 %-дан төмен түсе алмайды. Базалық мөлшерлеме 17 %-дан төмен тұрғанда сіз дәл 12,6 % төлейсіз, ал қалғанын қор төлейді. Ұлттық Банктің базалық мөлшерлеме бойынша келесі шешімі — 2026 жылғы 23 қазанда.
Мысалдағы сомаға назар аударыңыз. Несие 500 млн ₸-ден көп болса, субсидия берілетін кезеңде компания дивиденд төлей алмайды; 500 млн ₸-ге дейін қоса алғанда мұндай тыйым жоқ.
Субсидиямен алынған айналым несиесі тек Қазақстандық тауар өндірушілер тізіліміндегі өндірушілерден сатып алуға жұмсалады. Импорттық және акцизделетін тауарды сатып алуға айналым субсидиясы берілмейді. Инвестициялық несие бойынша компанияның салықтары 2 қаржы жылынан кейін 15 %-ға өсуі керек.
Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі белгілеген базалық мөлшерлеме 17 %-дан төмендеген жағдайда, ішкі сауда субъектісі төлейтін мөлшерлеме 12,6 % болып белгіленеді, ал айырманы қаржы агенттігі субсидиялайды.Дереккөз: Ішкі сауда субъектілерін субсидиялау және кепілдік беру қағидалары, № 262-НҚ бұйрығы, 18.04.2026 редакциясы, 22-тармақ, damu.kz; ҚР Ұлттық Банкінің 04.09.2026 базалық мөлшерлеме туралы шешімі, nationalbank.kz; OBF есебі; 29.09.2026 салыстырылды
Астанада, Алматыда немесе Шымкентте көтерме саудагер не істеуі керек?
Үш ірі қалада көтерме саудаға кепіл жетпегенде берілетін қор кепілдігі және сирек жағдайда «Іскер аймақ» қалады: көтерме сауда үш әкімдіктің ешқайсысының тізімінде жоқ.
ЭҚЖЖ бойынша іріктеу көрсетпесе де, саудаға кепілдік береді. Қордың 2026 жылғы 29 қыркүйектегі кепілдіктер тізілімінде 2025 жылғы сәуірден бері көтерме сауда компанияларына Астанада 32, Алматыда 29 және Шымкентте 4 кепілдікке қол қойылған. Банк сізде жоқ кепілді сұраса, одан Даму кепілдігі туралы сұраңыз немесе қордың 1408 нөмірі арқылы нақтылаңыз.
Егер компанияңыз іс жүзінде әкімдік тізіміндегі басқа қызмет түрімен айналысса, «Іскер аймақ» алуға болады. Мысалы, Астана мен Шымкенттің тізімінде жүктерді қоймалау және сақтау, 52.1 коды бар. Бұл айла емес: код сіздің шын мәнінде немен айналысатыныңызға сәйкес келуі керек.
Субсидия мен кепілдік елордада және республикалық маңызы бар қалаларда іске асырылатын жобаларға берілмейді.Дереккөз: damu.kz, «Сауда саласындағы кәсіпкерлерге субсидия беру» бағдарламасы; «Іскер аймақ», «ЖАО айқындаған басым салалар» қойындысы; ГФ 1 және ГФ 2 бойынша қол қойылған кепілдік шарттарының 29.09.2026 жағдайындағы тізілімі, біздің есебіміз; 29.09.2026 салыстырылды
Мемлекеттік сатып алудағы көтерме саудагер: ақшаны бұғаттамай қамтамасыз ету
Мемлекеттік сатып алу бойынша тауар жеткізетін көтерме сауда компаниясы бөлінген соманың 1–3 %-ы мөлшерінде өтінімді қамтамасыз етуді және, Қағидалар талап етсе, шарт сомасының 3–5 %-ы мөлшерінде шарттың орындалуын қамтамасыз етуді енгізеді. Бұл ақшаны бұғаттап қоймай, банк кепілдігімен жабуға болады.
Даму субсидиясы несие мөлшерлемесін төмендетеді, бірақ қамтамасыз ету мәселесін шешпейді: тапсырыс беруші ақша немесе банк кепілдігін талап етеді. Қор банк алдында мұндай кепілдікке соманың 85 %-ына дейін кепіл бола алады, бірақ оны банк шығарады. Айналымы үлкен жеткізілімдерде бірнеше лот бойынша бір мезгілде енгізілген қамтамасыз ету айналым қаражатын дәл тауар сатып алуға керек кезде байлап тастайды.
OBF банкте үш жылға кепілсіз кепілдіктер желісін ашуға көмектеседі, лимиті шамамен 200 млн ₸-ге дейін; лимитті банк тексергеннен кейін айтады. Әр жаңа лотқа банк осы желі бойынша кепілдік шығарады. OBF қызметтері банк тарифінен бөлек: 100 000 ₸ ретейнер және ашылған лимиттің 3 %-ы.
Әрі қарай не қарау керек
Кодыңызды ЭҚЖЖ бойынша іріктеуде тексеріңіз, сауда бағдарламасының толық шарттарын оқыңыз және, ірі қалада болсаңыз, өз қалаңыздың бетін қараңыз.
Бөлшек сауда нүктелеріңіз де болса, бөлшек саудаға ережелер жұмсағырақ: облыс орталықтарында кең ассортиментті дүкендер мен интернет-сауда өтеді.
Жиі қойылатын сұрақтар
Даму көтерме саудаға тауар сатып алуға несие бере ме?
Қордың өзі несие бермейді. Тауар сатып алуға несиені банк береді, ал тауар Қазақстандық тауар өндірушілер тізіліміндегі өндірушіден сатып алынса, қор мөлшерлеменің бір бөлігін төлейді.
Сауда агенті субсидия ала ма?
Қор каталогы 46.11–46.18 сауда агенттерінің кодтарына тек 7 млрд ₸-ден қымбат ірі жобаларға арналған кепілдіктерді көрсетеді. Бірақ моно- және шағын қалалар мен ауылдарда сауда бағдарламасының қағидалары агенттер де кіретін бүкіл 46-бөлімді қолдайды, сондықтан онда субсидияны филиалдан немесе 1408 нөмірі арқылы нақтылаған жөн. Облыс орталығында және үш ірі қалада агентке оны бермейді.
Банк бұрын берген несиені субсидиялауға бола ма?
Иә, егер банк оны жоба қорға жіберілгенге дейінгі 12 ай ішінде берсе. Бағдарламада қайта қаржыландыру қарастырылмаған.
Сауда бағдарламасы ЖК-ге жарай ма?
Иә, кез келген ішкі сауда субъектісі қатыса алады: ЖК де, заңды тұлға да.
Әрі қарай
«Даму» арқылы жеңілдетілген несие ала аласыз ба?
Телефонмен айтамыз: қай талапқа сай келесіз, нені толықтыру керек. Қоңырау шалып, тегін кеңес береміз. Бұл сізге ешқандай міндет жүктемейді.