ЕІҚ: бұл не және қалай есептеледі
Қарапайым тілмен айтқанда, ЕІҚ — елішілік құндылық үлесі, яғни тауар өзіндік құнының қанша бөлігі қазақстандық шикізат пен материалдарға тиесілі. ҚТӨ тізілімі үшін ЕІҚ әр тауар бойынша бөлек есептеледі: 100 %-дан өзіндік құндағы шетелдік материалдардың үлесін алып тастайды. Төменде мысалмен формула және қандай пайыз керек деген сұраққа жауап берілген.
ЕІҚ дегеніміз не?
ЕІҚ — елішілік құндылық үлесі: дайын тауардың өзіндік құнындағы қазақстандық шикізат пен материалдардың пайызы.
Қазақстандық тауар өндірушілер тізілімін жүргізу қағидалары ЕІҚ-ты дайын тауардың өзіндік құнындағы қазақстандық шығу тегі бар шикізат пен материалдар құнының пайыздық құрамы деп анықтайды. Тізілімге енгізу туралы өтінімде ЕІҚ әр тауар атауы бойынша бөлек, шикізат пен жиынтықтаушылар жеткізушілері туралы мәліметтермен бірге көрсетіледі.
ЕІҚ жергіліктендіру деңгейіне тең емес. Жергіліктендіру деңгейі технологиялық операциялардың қаншасын өзіңізде орындайтыныңызды көрсетеді, ал ЕІҚ — өзіндік құнның қанша бөлігі отандық материалдарға тиесілі екенін.
елішілік құндылық үлесі - дайын тауардың өзіндік құнындағы қазақстандық шығу тегі бар шикізат пен материалдар құнының пайыздық құрамыДереккөз: Тізілімді жүргізу қағидалары, Қазақстан Республикасы Өнеркәсіп және құрылыс министрінің 27.08.2025 жылғы № 327 бұйрығы (14.09.2026 жылғы № 456 бұйрықтың редакциясында), 3-тармақтың 9) тармақшасы, 10-тармақ, adilet.zan.kz; 04.11.2026 салыстырылды
ЕІҚ-ты қалай есептеуге болады: формула және мысал
ЕІҚ 100 % минус шетелдік шикізат пен материалдар құнының тауардың өзіндік құнына қатынасы, пайызбен. Өзіндік құнды ҚҚС-сыз және пайдасыз алады.
Қағидалардың 4-қосымшасындағы формула: ЕІҚ = 100 % − (шетелдік шикізат пен материалдар құны ÷ дайын тауардың өзіндік құны) × 100 %. Өзіндік құн бухгалтерлік есептің үлгілік шоттар жоспарының 11-тарауындағы шоттардан қалыптасады.
Мысал. Партияның ҚҚС пен пайдасыз өзіндік құны 10 млн ₸, оның ішінде шетелдік материалдар 3 млн ₸ тұрады. ЕІҚ 100 % − 30 % = 70 % болады. Шетелдік материалдар 6 млн ₸ болса, 40 % шығар еді.
Тізілім қағидаларының және № 392 бұйрықтың мәтінінде ЕІҚ-тың бірыңғай ең төменгі пайызы жоқ. Салалық комиссия ЕІҚ-ты жергіліктендіру деңгейімен, қуатпен және өндірістің бейнежазбасымен бірге бағалайды.
Салалық комиссиялар өндірісті бағалау кезінде мәлімделген өндіріс шарттарының, өндірістік және технологиялық операциялардың орындалуын тексереді … оның ішінде өндірісті жергіліктендіру деңгейі мен елішілік құндылық үлесіне талдау жүргізу арқылыДереккөз: Тізілімді жүргізу қағидалары, Қазақстан Республикасы Өнеркәсіп және құрылыс министрінің 27.08.2025 жылғы № 327 бұйрығы (14.09.2026 жылғы № 456 бұйрықтың редакциясында), 19-тармақ, 4-қосымша, adilet.zan.kz; 04.11.2026 салыстырылды
ҚТӨ тізіліміне өтінім үшін тағы не керек?
ЕІҚ есебінен басқа өтінімде тауар коды, өндірістің бейнежазбасы және қуат есебі керек; бүкіл тәртіп тізілім туралы бетте сипатталған.
Жиі қойылатын сұрақтар
ҚТӨ тізілімі үшін қандай ЕІҚ керек?
Тізілім қағидаларының және № 392 бұйрықтың мәтінінде бірыңғай ең төменгі пайыз жоқ. Комиссия ЕІҚ-ты өндірістің басқа көрсеткіштерімен бірге бағалайды.
ЕІҚ-ты ҚҚС-пен есептей ме?
Жоқ. Өзіндік құн қосылған құн салығынсыз және пайдасыз көрсетіледі.
ЕІҚ-ты әр тауарға есептеу керек пе?
Иә. Өтінімде ЕІҚ әр мәлімделген тауар атауы үшін көрсетіледі.
Тізілімге енгізілгеннен кейін ЕІҚ қайдан көрінеді?
Тізілімде және одан алынған үзіндіде: ЕІҚ әр тауар үшін өндірісті жергіліктендіру деңгейінің жанында жазылады.
Әрі қарай
Жабдыққа кеткен шығынның бір бөлігін қайтаруға бола ма?
Өнімді тексеріп, өндіруші мәртебесі қандай қолдау беретінін айтамыз. Қоңырау шалып, тегін кеңес береміз. Бұл сізге ешқандай міндет жүктемейді.