Қайтарып алынбайтын банк кепілдігі: бұл нені білдіреді
Қайтарып алынбайтын банк кепілдігі — ол қолданыста тұрғанда банк біржақты тәртіппен кері қайтарып ала алмайтын немесе өзгерте алмайтын кепілдік. Неге керек: тапсырыс беруші қамтамасыз ету шарттың ортасында жоғалып кетпейтініне сенімді болады. Қазақстанның мемлекеттік сатып алуында қайтарып алынбайтыны мемлекеттік сатып алу Қағидаларындағы кепілдік нысандарында тікелей жазылған.
Қайтарып алынбайтын банк кепілдігі дегеніміз не?
Қайтарып алынбайтын банк кепілдігі — банк мерзімі аяқталғанша кері қайтарып алуға құқығы жоқ кепілдік. Мемлекеттік сатып алуда ол шарт толық орындалғанша жарамды, ал конкурс пен аукциондағы өтінімге берілетін кепілдік — кемінде 60 күн.
Қазақстанның Азаматтық кодексінде «қайтарып алынбайтын» деген сөз жоқ, кепілдікті кері қайтарып алу туралы ереже де жоқ. Кепілдікті қайтарып алынбайтын ететін — оның мәтіні. Мемлекеттік сатып алуда кепілдік нысандарын Қағидалар бекіткен: өтінімге берілетін кепілдікте де, шарттың орындалуына берілетін кепілдікте де «төлеуге өзімізге қайтарусыз міндеттеме аламыз» деген сөйлем бар, яғни банк міндеттемені кері қайтарып ала алмайды.
Сондықтан өнім берушіге кепілдікті қайтарып алынбайтын етуді банктен бөлек сұраудың қажеті жоқ: Қағидалар нысаны бойынша берілген кепілдік онсыз да сондай.
…Сізге … тең соманы төлеуге өзімізге қайтарусыз міндеттеме аламыз.Дереккөз: Мемлекеттік сатып алуды жүзеге асыру қағидалары, ҚР ҚМ № 687 бұйрығы, үлгілік конкурстық құжаттаманың 19-қосымшасы, 24 және 44-қосымшалар (банк кепілдіктерінің нысандары); adilet.zan.kz, 29.09.2026 салыстырылды
Шартсыз банк кепілдігінің қайтарып алынбайтын кепілдіктен айырмасы неде?
Қайтарып алынбайтыны — банк кепілдіктен бас тарта ала ма деген мәселе, ал шартсыздығы — банк төлеуі үшін алушы талаптың өзінен басқа бірдеңені дәлелдеуі керек пе деген мәселе.
Азаматтық кодекс бойынша кепілдік әдепкі қалпында негізгі борышқа тәуелді: ол тек заңды талапты қамтамасыз етеді, ал банк борышқор қоя алатын қарсылықтарды қоя алады. Бірақ кепілдік шарты мұны өзгерте алады. Сондықтан кепілдік оның мәтінінде тікелей жазылған жағдайда ғана шартсыз болады.
Шартсыз төлемнің мысалы кеденде бар: кеден органының талабын банк бұлжытпай, 2 жұмыс күні ішінде орындайды. Мемлекеттік сатып алуда Қағидалар нысаны бойынша банк тапсырыс берушінің өнім беруші шартты орындамағанын растайтын жазбаша талабы бойынша төлейді.
Кепілдік және кепіл болушылық, егер шартта өзгеше белгіленбесе, тек заңды талапты ғана қамтамасыз етеді. Кепілдік беруші, егер кепілдік шартынан өзгеше туындамаса, несие берушінің талабына қарсы борышқор қоя алатын қарсылықтарды қоюға құқылы.Дереккөз: ҚР Азаматтық кодексі, 332-бап 1-тармақ, 333-бап 2-тармақ; ҚР «Кедендік реттеу туралы» кодексі, 99-бап 5-тармақ; adilet.zan.kz, 29.09.2026 салыстырылды
«Қайтарып алынбайтын және шартсыз кепілдік» тағы қайда кездеседі?
Даму қорының қайтарып алынбайтын және шартсыз кепілдігі
Банктерге арналған нормативтерде шағын және орта бизнеске берілетін несиелер бойынша «Даму» қорының кепілдігі «қайтарып алынбайтын және шартсыз» деп аталған: несиенің осындай кепілдік бар бөлігін банк 25 % төмендетілген тәуекелмен есептейді.
Сондықтан борыштың бір бөлігіне қордың кепілдігі болса, банкке несие беру оңайырақ: кепілзат жетпесе, қор несиенің 85 %-на дейін кепілдік береді. Бұл мемлекеттік сатып алуға емес, несиеге берілетін кепілдік.
…олар бойынша банкте «ДАМУ» кәсіпкерлікті дамыту қоры» қоғамының… қайтарып алынбайтын және шартсыз кепілдігі түрінде қамтамасыз етуі бар қарыздар… тәуекел дәрежесінің 25 пайыз коэффициенті қолданылады.Дереккөз: Пруденциалдық нормативтердің нормативтік мәндері, ҚНРДА Басқармасының 28.04.2026 № 85 қаулысы, 4-қосымша; adilet.zan.kz, 29.09.2026 салыстырылды
Банк кепілдіктері туралы толығырақ
Жалпы банк кепілдігі дегеніміз не және шарттың орындалуына берілетін кепілдік қандай болады — көршілес беттерде.
Жиі қойылатын сұрақтар
Банк кепілдігі қайтарып алынатын ба, әлде қайтарып алынбайтын ба?
Бұл оның мәтініне байланысты: мұны заң шешпейді. Қазақстанның мемлекеттік сатып алуында Қағидалардағы кепілдік нысандары қайтарып алынбайтын.
Банк қайтарып алынбайтын кепілдікті кері қайтарып ала ала ма?
Жоқ, сөздің мәні де осында: қайтарып алынбайтын кепілдіктің мәтіні бойынша кепілдік қолданыста тұрғанда банк алушы алдындағы міндеттемеден біржақты тәртіппен бас тарта алмайды.
Мемлекеттік сатып алуға берілетін кепілдік әрдайым қайтарып алынбайтын ба?
Иә, егер ол мемлекеттік сатып алу Қағидаларының нысандары бойынша шығарылса: өтінімге берілетін кепілдікте де, шарттың орындалуына берілетін кепілдікте де банктің қайтарып алынбайтын міндеттемесі бар.
Әрі қарай
Тендерде қамтамасыз ету ретінде өз ақшаңызды емес, банк кепілдігін беріңіз
Лотыңызға қандай қамтамасыз ету керек екенін және кепілдік қанша тұратынын айтамыз. Қоңырау шалып, тегін кеңес береміз. Бұл сізге ешқандай міндет жүктемейді.