«Дамуға» арналған бизнес-жоспар: банк пен қор нені тексереді және онда нені есептеу керек
«Іскер аймақ» және «Өрлеу» бағдарламалары бойынша «Даму» қоры несиені өзі бермейді, оны банктер береді, ал бизнес-жоспарды қор жеке өтінім ретінде қабылдамайды: жобаны алдымен банк бағалайды, ал қор оның бағдарлама шарттарына сай келетінін тексереді. Сондықтан «Дамуға» арналған бизнес-жоспар іс жүзінде банкке және бағдарлама қағидаларын ескере отырып жазылады. Төменде — кім нені тексереді, қарыз алушы жұмыс орындары мен табыс бойынша қандай міндеттемелер алады, төлемдерге ақша жететінін қалай көрсетуге болады. Мұндай жоспар қажет болса, тапсырыс бойынша жасаймыз: бағасы мен мерзімін әңгімеден кейін айтамыз, мақұлдауға уәде бермейміз.
«Даму» қолдауы бар несиеде бизнес-жоспарды кім бағалайды?
Алдымен банк: ол өтінімді қабылдайды, жобаны өз рәсімдері бойынша бағалайды және несие беру-бермеуді шешеді. «Даму» қоры банктің оң шешімінен кейін қосылады және 5 жұмыс күні ішінде жобаның бағдарлама шарттарына сай келетінін тексереді.
«Іскер аймақ» бойынша тәртіп мынадай:
- Сіз банкке немесе лизинг компаниясына өтінім бересіз.
- Банк жобаны бағалайды және шешімді ішкі рәсімдері бойынша қабылдайды.
- Шешім оң болса, банк құжаттар пакетін «Даму» қорының өңірлік филиалына жібереді.
- Қор шарттарға сәйкестікті 5 жұмыс күні ішінде тексереді және шешім қабылдайды: мақұлдау, бас тарту немесе пысықтауға қайтару.
- Қордың оң шешімі 6 ай әрекет етеді.
- Қор, банк және кәсіпкер субсидиялау туралы үшжақты келісімге қол қояды.
«Өрлеу» бойынша да өтінімді банкке береді. Қандай құжаттар және қандай нысанда керегін банк айтады, сондықтан жоспар жазуды бастамас бұрын одан сұраңыз.
Қаржы институты жобаның қаржылық-экономикалық тиімділігіне кешенді бағалау/сараптама жүргізеді.Дереккөз: ҚР Үкіметінің 30.12.2025 № 1176 қаулысы, Субсидиялау қағидалары, 21-тармақ; damu.kz, «Іскер аймақ» және «Өрлеу», өтінім беру тәртібі; 04.11.2026 салыстырылды
«Даму» несиесі үшін бизнес-жоспар керек пе?
«Іскер аймақ» қағидалары банкке ТЭН-ді, бизнес-жоспарды немесе өз қорытындысын қорға «болған жағдайда» ғана жіберуді міндеттейді. Демек, қор сізден жоспар талап етпейді, бірақ банк өз қорытындысын соған негіздейтін есепті сұрауға құқылы.
Ерекшелік — «Іскер аймақ» бойынша инфрақұрылымдық қолдау: онда өңірлік үйлестірушіге өтінішке бизнес-жоспар, ТЭН (оны талап етпейтін жобаларды қоспағанда) және жобалау-сметалық құжаттама қоса беріледі.
Сондықтан тәртіп қарапайым. Банктен қандай құжат және қандай нысанда керегін сұраңыз, содан кейін өзіңіз жазуды немесе тапсырыс беруді шешіңіз.
5) қаржы институтының техникалық-экономикалық негіздемесі/бизнес-жоспары/сараптамалық қорытындысы, сондай-ақ қаржы институтының тәуекелдер жөніндегі қорытындысы – болған жағдайда;Дереккөз: ҚР Үкіметінің 30.12.2025 № 1176 қаулысы, 22-тармақ, 5) тармақша және 18-тармақ; adilet.zan.kz, 04.11.2026 салыстырылды
«Іскер аймақ» бойынша қарыз алушының міндеттемелері және «Өрлеу» туралы не айтылған
«Іскер аймақ» бойынша инвестициялық несие үшін әр 100 млн ₸ несиеге жаңа жұмыс орнын (бірақ жобаға кемінде біреуін) екі қаржы жылының қорытындысы бойынша құру және табысты жыл сайын жинақталған инфляциядан кем емес арттыру керек. Бұл сандар жоспарда басынан болуы тиіс.
| Бағдарлама | Қарыз алушы нені көрсетуге міндеттенеді |
|---|---|
| «Іскер аймақ», инвестициялар | әр 100 млн ₸ несиеге жаңа жұмыс орны, жобаға кемінде біреу, 2 қаржы жылының қорытындысы бойынша; субсидиялау мерзімі аяқталғанға дейін жыл сайын табыстың өсуі жинақталған инфляциядан кем емес |
| «Іскер аймақ», айналым қаражаты | табыс пен еңбекақы қорының өсуі жинақталған инфляциядан кем емес |
| «Өрлеу» | жұмыс орындары мен өсім бойынша өз көрсеткіштері: оларды банк айтады, жоспардан бұрын банктен және қордың сайтынан нақтылаңыз |
«Іскер аймақ» бойынша көрсеткіштер орындалмаса, қор субсидиялауды тоқтата тұрады. Мысалы, «Іскер аймақ» бойынша несие 200 млн ₸ болса, екі қаржы жылында екі жұмыс орнын құру керек, несие 50 млн ₸ болса — біреуін. Сондықтан жоспарда адамдардың қайдан келетінін, оларға арналған жабдықты және өсімді жабатын түсімді көрсеткен жөн.
әр 100 (жүз) миллион теңге несиеге жаңа жұмыс орындарын, бірақ әр жоба бойынша кемінде бір жұмыс орнын, қолдау алған жылдан кейінгі 2 (екі) қаржы жылының қорытындысы бойынша құруДереккөз: ҚР Үкіметінің 30.12.2025 № 1176 қаулысы, Субсидиялау қағидалары, 27-тармақ (9-тармақта да сол); субсидияны тоқтата тұру — 44-тармақ, 7) тармақша; adilet.zan.kz, 04.11.2026 салыстырылды
Несие бойынша төлемдерге ақша жететінін қалай көрсетуге болады?
Несие мерзімінің бәрі бойынша ақша қозғалысын айлар бойынша көрсетіңіз және DSCR борышты жабу коэффициентін есептеңіз: негізгі қызметтен түскен ақша мен пайыздарды негізгі борыш пен пайыздар бойынша төлемдерге бөлгенде шығатын сан. Ол бірден аз болса, төлемге ақша жетпейді.
Шартты мысал, есебі — біздікі. Бизнес жыл ішінде негізгі қызметтен 30 млн ₸ ақша алады, 6 млн ₸ пайыз және 20 млн ₸ негізгі борыш төлейді: DSCR = (30 + 6) ÷ (20 + 6) = 1,38. Қызметтен түсетін ақша 22 млн ₸ болса, коэффициент 1,08-ге дейін түседі, ал 18 млн ₸ болса — 0,92-ге дейін, сонда жоба төлемді көтере алмайды.
«Іскер аймақ» бойынша субсидия 3 жылға дейін төленеді, сіздің мөлшерлемеңіз 12,6 %-дан төмен емес. Несие мерзімін банктен нақтылаңыз және төлемдерді тек субсидия жылдарына емес, осы мерзімнің бәріне есептеңіз. DSCR формуласы Қазақстанның Даму Банкінің талаптарынан алынған; оның нысанында ең төмен мән белгіленбеген, шекті кредитор айқындайды.
«Іскер аймақ» және «Өрлеу» кімге сай келеді
«Іскер аймақ» шағын және микробизнеске, ауыл шаруашылығы кооперативтерін қоса, «Өрлеу» — микро, шағын және орта бизнеске арналған. Әр бағдарламаның салалар тізбесі мен шектеулері бөлек.
| «Іскер аймақ» | «Өрлеу» | |
|---|---|---|
| Не береді | қор номиналды мөлшерлеменің 40 %-ын төлейді, сіздің мөлшерлемеңіз 12,6 %-дан төмен емес | мөлшерлеме жылдық 12,6 %-дан аспайды |
| Сома | кәсіпкерге 200 млн ₸-ге дейінгі несие субсидияланады | инвестицияға 7 млрд ₸-ге дейін, айналым қаражатына 3,5 млрд ₸-ге дейін |
| Мерзім | 3 жылға дейін субсидиялау | инвестицияға 10 жылға дейін |
| Салалар | салалардың республикалық тізбесі және облыс әкімдігі таңдайтын 6 бағытқа дейін | басым салалар: өңдеу өнеркәсібі, көлік және қоймалар, туризм; толық тізбе — қордың сайтында |
«Іскер аймақ» бойынша, басқа да нәрселермен қатар, үлестерді, акцияларды және кәсіпорындарды сатып алуға берілетін несиелер мен овердрафттар субсидияланбайды, ал жабдықты қазақстандық тауар өндірушілер тізілімінде бар өндірушілерден сатып алу керек, басқаларынан — тізілімде лайықтысы болмаса ғана. Жоспар жазбас бұрын бағдарламаларды іріктеудегі ЭҚЖЖ кодын және қордың сайтындағы шарттарды тексеріңіз.
кәсіпкер – Кодекске сәйкес айқындалатын және қолданыстағы кәсіпкерлік субъектісінің мәртебесі бар шағын және микрокәсіпкерлік субъектісі, оның ішінде ауыл шаруашылығы кооперативтері болып табылатын заңды тұлғаларДереккөз: ҚР Үкіметінің 30.12.2025 № 1176 қаулысы, Субсидиялау қағидалары, 3-тармақ, 4) тармақша; шектеулер — 9 және 56-тармақтар; adilet.zan.kz, 04.11.2026 салыстырылды; «Өрлеу» шарттары — damu.kz және бағдарламаның іске қосылуы туралы хабарламалар, 04.11.2026 салыстырылды
OBF «Дамуға» арналған бизнес-жоспармен қалай көмектеседі
Біз бағдарлама шарттары мен банк талаптарына сай бизнес-жоспар мен есеп жасаймыз, ал сіз онымен банкке барасыз. Бағасы мен мерзімін жоба туралы әңгімеден кейін айтамыз, мақұлдауға уәде бермейміз: шешімді банк қабылдайды, шарттарды қор тексереді.
Біз тәуелсіз компаниямыз: «Даму» қызметкерлері емеспіз және қорды білдірмейміз. Біз не істейтінімізді және қалай жұмыс істейтінімізді бизнес-жоспарды әзірлеу беті сипаттайды, ал несие бойынша сандарды калькуляторда болжап көруге болады.
Жиі қойылатын сұрақтар
«Даму» бизнес-жоспарды тікелей қабылдай ма?
Субсидиясы бар несиелер бойынша жоқ: өтінімді банкке бересіз, ал қор пакетті банктен алады. Бизнес-жоспар пакетке болса ғана кіреді.
«Дамуға» арналған бизнес-жоспар қанша тұрады?
Бағасын жоба туралы әңгімеден кейін айтамыз. Ол несие сомасына, салаға және банк нені сұрайтынына байланысты.
Жұмыс орындарын құрмасақ не болады?
Қор субсидиялауды тоқтата тұруы мүмкін: «Іскер аймақ» қағидалары бойынша тиімділік көрсеткіштерінің орындалмауы негіздердің бірі.
Сіздің бизнес-жоспарыңыз мақұлдауға кепілдік бере ме?
Жоқ. Несие беру-бермеуді банк шешеді, ал қор бағдарлама шарттарына сәйкестікті тексереді.
Әрі қарай
Банк пен «Даму» талаптарына сай бизнес-жоспар
Жобаңызды айтып беріңіз. Қоңырау шалып, жоспарға не кіретінін түсіндіреміз. Қоңырау шалып, тегін кеңес береміз. Бұл сізге ешқандай міндет жүктемейді.