Мемлекеттік сатып алуда қамтамасыз етуді қайтару: ақша мен кепілдік қашан қайтады
Мемлекеттік сатып алуда қамтамасыз етуді қайтару Қағидалар бойынша жүреді: өтінімді қамтамасыз ету қорытынды мен шағымдану мерзімінен кейін 3 жұмыс күні ішінде, жеңімпазға — шарттан кейін, шарттың орындалуын қамтамасыз ету — шарт толық орындалғаннан кейін қайтарылады. Ол екі жағдайда қайтарылмайды: жеңімпаз шарт жасасудан жалтарса немесе шарт орындалмағаны үшін бұзылса. Ақшаны және кепілдікті қайтару мерзімдерін талдап, ақшаның қанша уақыт бос жататынын есептейміз.
Өтінімді қамтамасыз ету қашан қайтарылады?
Өтінімді қамтамасыз ету 3 жұмыс күні ішінде қайтарылады: басқа қатысушыларға — сатып алу қорытындысынан кейін, жеңімпазға — ол шартқа қол қойып, шарттың орындалуын қамтамасыз етуді енгізгеннен кейін.
Өтінімді қамтамасыз ету конкурс пен аукционда сатып алуға бөлінген соманың 1 %-ы, баға ұсыныстарын сұратуда 3 %-ы болады. Ол порталдың электрондық әмиянына ақшамен немесе электрондық банк кепілдігімен енгізіледі. Мемлекеттік сатып алу қағидалары оны қайтаратын үш жағдайды атайды:
| Не болды | Кімге қайтарылады | Мерзімі |
|---|---|---|
| Өтінімді беру мерзімі біткенше өтініміңізді кері қайтарып алдыңыз | Сізге | 3 жұмыс күні |
| Қорытындылар хаттамасына қол қойылды және шағымдану мерзімдері өтті | Жеңімпаздан басқа барлық қатысушыға | 3 жұмыс күні |
| Жеңімпаз шартқа қол қойып, шарттың орындалуын, авансты қамтамасыз етуді немесе демпингке қарсы соманы енгізді | Жеңімпазға | 3 жұмыс күні |
| Тапсырыс беруші сатып алудан бас тартты | Барлық қатысушыға | 5 жұмыс күні |
Әмияндағы ақшаны портал өзі бұғаттан шығарады. Оны шотқа шығару үшін бөлек талап керек: ол бойынша ақша тағы 3 жұмыс күні ішінде қайтарылады.
Ұйымдастырушы электрондық банк кепілдігі түріндегі өтінімді қамтамасыз етуді үш жұмыс күні ішінде қайтарады; бірыңғай оператор үш жұмыс күні ішінде ақшаны автоматты түрде бұғаттан шығарады; сатып алудан бас тартылған кезде қамтамасыз ету бес жұмыс күні ішінде қайтарылады.Дереккөз: Мемлекеттік сатып алуды жүзеге асыру қағидалары, ҚР ҚМ № 687 бұйрығы, 29, 111–113-тармақтар; «Мемлекеттік сатып алу туралы» ҚР № 106-VIII Заңы, 10-бап 9-тармақ; № 687 қағидалар, 104-тармақ; adilet.zan.kz, 29.09.2026 салыстырылды
Өтінімді қамтамасыз ету қашан қайтарылмайды?
Өтінімді қамтамасыз ету екі жағдайда қайтарылмайды: жеңімпаз шарт жасасудан жалтарса немесе шарттың орындалуын, авансты қамтамасыз етуді не демпингке қарсы соманы уақытында енгізбесе.
Шартқа мерзімінде қол қоймаған немесе қол қойып, бірақ қамтамасыз етуді енгізбеген жеңімпаз жалтарған болып саналады. Ұсталған ақша бюджетке немесе, егер тапсырыс беруші мемлекеттік кәсіпорын болса, тапсырыс берушіге түседі.
Мемлекеттік сатып алу қағидалары басқа негіздерді атамайды. Өтінімді беру мерзімі біткенше өтініміңізді кері қайтарып алсаңыз, қамтамасыз етуден айырылмайсыз. «Самұрық-Қазына» сатып алуларының өз қағидалары бар: қамтамасыз етуді ұстап қалу негіздерін тендерлік құжаттамадан қараңыз.
Егер жеңімпаз шарт жасасудан жалтарса не шарт жасасып, шарттың орындалуын, авансты қамтамасыз етуді немесе демпингке қарсы соманы енгізбесе немесе уақтылы енгізбесе, өтінімді қамтамасыз ету қайтарылмайды.Дереккөз: № 687 қағидалар, 107–109-тармақтар; № 106-VIII Заң, 17-бап 5-тармақ; adilet.zan.kz, 29.09.2026 салыстырылды
Шарттың орындалуын қамтамасыз ету және демпингке қарсы сома қашан қайтарылады?
Шарттың орындалуын қамтамасыз ету мен демпингке қарсы сома шарт толық орындалғаннан кейін қайтарылады: банк кепілдігі — 5 жұмыс күні ішінде, әмияндағы ақша — 3 жұмыс күні ішінде.
Олар шарт күшіне енгеннен кейін 10 жұмыс күні ішінде енгізіледі. Одан кейін шарт толық орындалғанша тапсырыс берушіде жатады. Екі жағдайда олар ішінара қайтарылады. Шарттың сомасы азайтылса, шарттың орындалуын қамтамасыз ету пропорционалды қайтарылады. Авансты қамтамасыз ету жұмыстарды орындаған сайын азайтылады.
Шартты кешіктіріп орындасаңыз да, қамтамасыз ету қайтарылады, бірақ үш талап бірге орындалғанда ғана: тұрақсыздық айыбын төледіңіз, шарт толық орындалды, тапсырыс беруші қайтаруды растады.
Тапсырыс беруші электрондық банк кепілдігімен енгізілген шарттың орындалуын қамтамасыз етуді және демпингке қарсы соманы толық және тиісінше орындалған күннен бастап бес жұмыс күні ішінде қайтарады; әмияндағы ақшаны бірыңғай оператор үш жұмыс күні ішінде бұғаттан шығарады.Дереккөз: № 687 қағидалар, 537, 550–556-тармақтар; adilet.zan.kz, 29.09.2026 салыстырылды
Келісімшарт бұзылғанда банк кепілдігін қайтару
Шарт өнім берушінің оны орындамауына немесе тиісінше орындамауына байланысты бұзылса, қамтамасыз ету қайтарылмайды: тапсырыс беруші ақшаны кепілдік бойынша немесе әмияннан алады.
Бұл үш түрдің бәріне қатысты: шарттың орындалуын қамтамасыз етуге, авансты қамтамасыз етуге және демпингке қарсы сомаға. Әмияндағы ақша бұғатталып, тапсырыс берушінің өтініші бойынша 5 жұмыс күні ішінде оған аударылады.
Шартты әрі қарай орындаудың мәні болмаса, оны тараптардың келісімімен де бұзуға болады. Бұл жағдайда қамтамасыз етудің тағдыры туралы Қағидаларда тікелей норма жоқ: ондағы ұстап қалу тек орындамауға байланысты. Қамтамасыз етумен не болатыны бұзу туралы келісімге байланысты, сондықтан бұл мәселені келісімнің өзінде шешкен дұрыс.
Шарт міндеттемелерді орындамауға не тиісінше орындамауға байланысты бұзылған жағдайда шарттың орындалуын, авансты қамтамасыз ету және демпингке қарсы сома қайтарылмайды.Дереккөз: № 687 қағидалар, 558–560-тармақтар; № 106-VIII Заң, 18-бап 4-тармақ; adilet.zan.kz, 29.09.2026 салыстырылды
Келісімшарт орындалғаннан кейін банк кепілдігімен не болады?
Қағидалардағы нысан бойынша кепілдік шарт толық орындалғанға дейін қолданылады және ол қамтамасыз ететін міндеттемемен бірге тоқтайды. Банк тапсырыс берушіге енді ештеңе қарыз емес.
Кепілдікті тапсырыс беруші шарт орындалғаннан кейін 5 жұмыс күні ішінде қайтарады. Кепілдік желі бойынша шығарылған болса, босаған сома келесі сатып алуларға қайтадан қолжетімді болады.
Мысал. Желі 200 млн ₸, сіз 20 млн ₸-лік кепілдік шығардыңыз — 180 млн ₸ бос. Шарт орындалды, кепілдік қайтарылды — қайтадан 200 млн ₸ бос.
Кепілдік пен кепілгерлік, егер шартта кепілдікті тоқтатудың өзге жағдайлары көзделмесе, олармен қамтамасыз етілген міндеттеме тоқтатылған кезде тоқтатылады.Дереккөз: ҚР Азаматтық кодексі, 336-бап 1-тармақ; № 687 қағидалар, 44-қосымша; adilet.zan.kz, 29.09.2026 салыстырылды
Ақша қамтамасыз етуде неше ай жатады
Шарттың орындалуын қамтамасыз етуге және демпингке қарсы сомаға салынған ақша шарттың бүкіл мерзімінде тапсырыс берушіде жатады: біздің деректер бойынша бұл мерзімнің медианасы — шамамен үш жарым ай.
Мысал. Демпингтік емес ең төмен баға 45 млн ₸ болғанда сіз конкурсты 40 млн ₸ бағамен жеңдіңіз. 5 млн ₸ демпингке қарсы сома және 1,2 млн ₸ шарттың орындалуын қамтамасыз ету (шарттың 3 %-ы) енгіздіңіз. Барлығы 6,2 млн ₸ ақшаңыз шарт жүріп жатқан шамамен үш жарым ай бойы және қайтаруға тағы 5 жұмыс күнге дейін қолжетімсіз.
Осы уақытта бұл ақшамен материал жеткізушіге төлей де, келесі сатып алуға қамтамасыз ету енгізе де алмайсыз. Сатып алулар қатарынан бірнешеу болса, бұғатталған сомалар қосыла береді.
OBF-тің 08.08–28.09.2026 аралығында мемлекеттік сатып алу порталынан жасаған іріктемесінде шарт жасалған күннен аяқталғанға дейінгі мерзімнің медианасы — шамамен үш жарым ай.Дереккөз: мемлекеттік сатып алу порталынан OBF деректері
Қамтамасыз етудің қайтарылуын қалай күтпеуге болады
Ақшаның орнына электрондық банк кепілдігін енгізіңіз: ақша өзіңізде қалады, ал шарт орындалғаннан кейін кепілдік жай ғана тоқтайды.
Кепілдікті банк кепілсіз желі бойынша шығарады. Лимит үш жылға бір рет ашылады, бағдары — 200 млн ₸-ге дейін. Бұл уәде емес: түпкілікті лимитті банк тексергеннен кейін айтады.
Банк комиссиясы кепілдіктің сомасы мен мерзіміне байланысты: 5 млн ₸-ге дейін — бүкіл мерзімге бір рет 7 %, одан көп болса — айына 0,6 % немесе 0,5 %. Жоғарыдағы мысалда 5 млн ₸ және 1,2 млн ₸-лік екі кепілдік шамамен 434 000 ₸-ге түседі. OBF қызметтері бөлек есептеледі: 100 000 ₸ ретейнер және желінің нақты ашылған лимитінің 3 %-ы, ҚҚС-сыз.
Жиі қойылатын сұрақтар
Өтінімді қамтамасыз ету жеңімпазға қайтарыла ма?
Иә, бірақ басқалардан кешірек: ол шартқа қол қойып, шарттың орындалуын, авансты қамтамасыз етуді немесе демпингке қарсы соманы енгізгеннен кейін. Мерзімі — 3 жұмыс күні.
Шарттың соңын күтпей, қамтамасыз етудегі ақшаны кепілдікпен алмастыруға бола ма?
Иә. Мемлекеттік сатып алу қағидалары қамтамасыз ету тәсілін ауыстыруды тапсырыс беруші енгізілген қамтамасыз етуді қайтаратын жағдай ретінде тікелей атайды. Шарттың аяқталуына қанша көп уақыт қалса, пайда соғұрлым көп.
Банк кепілдігін кім қайтарады?
Өтінімді қамтамасыз ету кепілдігін сатып алуды ұйымдастырушы, шарттың орындалуына және демпингке қарсы сомаға берілген кепілдікті тапсырыс беруші қайтарады. Шарт орындалғаннан кейін кепілдік ол қамтамасыз еткен міндеттемемен бірге тоқтайды.
Ұсталған қамтамасыз ету қайда кетеді?
Бюджетке немесе, егер тапсырыс беруші мемлекеттік кәсіпорын не мемлекет үлесі 50 % және одан көп компания болса, тапсырыс берушінің шотына.
«Самұрық-Қазынада» қайтару қағидалары дәл осындай ма?
Жоқ, қордың өз сатып алу тәртібі бар. Қайтару мерзімдері мен негіздерін нақты сатып алудың тендерлік құжаттамасымен салыстырыңыз.
Әрі қарай
Жоба мақұлданғаннан кейін ғана төлейсіз
100 000 ₸ қызмет ақысын тәуекел маманы шешім шығарып, шарт жасалған соң ғана төлейсіз. Алғашқы бағалау тегін. Қоңырау шалып, тегін кеңес береміз. Бұл сізге ешқандай міндет жүктемейді.