Есебі бар тігін цехының бизнес-жоспары: цех немесе ателье, ЭҚЖЖ коды, санитария, салықтар және жеңілдетілген несиелер
Тігін цехының бизнес-жоспарына жіктеуіштің бір қағидасы көп пайда береді: киім тігу, тіпті бір клиенттің тапсырысы бойынша болса да, өндіріс болып саналады. Сондықтан цехқа және жаңа киім тігетін ательеге «Даму» қорының өндірістік бағдарламалары ашық, ал жөндеу шеберханасына олар дерлік қолжетімсіз. Төменде цех пайдасының әртүрлі жүктемедегі шартты есебі, ЭҚЖЖ коды, санитариялық талаптар, салықтар және несие берілген.
Тігін цехы мен ательенің ЭҚЖЖ коды қандай?
Код қандай бұйым тігетініңізге байланысты. Пальто, костюм, шалбар және юбка — 14.13.0, тапсырыс бойынша тігу де осы кодқа тікелей жатқызылған. Іш киім, жейде мен блуза — 14.14.0, арнайы киім — 14.12.0, бас киім, жаңа туған нәрестелердің киімі мен спорттық костюмдер — 14.19. Ал киімді жөндеу мен қайта түзеу өндіріс емес, 95.29.2 коды бар қызмет.
| Немен айналысасыз | ЭҚЖЖ коды |
|---|---|
| Сырт киім, оның ішінде тапсырыс бойынша тігу | 14.13.0 |
| Іш киім, жейде, блуза, пижама | 14.14.0 |
| Арнайы киім | 14.12.0 |
| Бас киім | 14.19.1 |
| Жаңа туған нәрестелердің киімі, спорттық костюмдер, бөкебай, қолғап | 14.19.9 |
| Перде, төсек жаймалары, қаптар | 13.92 |
| Киімді жөндеу және қайта түзеу | 95.29.2 |
Жіктеуіш тігуді көлеміне қарай «цех» және «ателье» деп бөлмейді: жаппай тігу де, жеке тігу де 14-бөлімге кіреді. Шекара жаңа бұйым мен ескісін жөндеудің арасынан өтеді. Балалар киімі ересектердікі сияқты бұйымның түріне қарай кодталады: бөлек 14.19.9 коды тек жаңа туған нәрестелердің киіміне бар. Ателье әрі тігіп, әрі жөндесе, қосылған құнды көбірек беретін жұмыстың кодын негізгі етіп, екіншісін қосымша код ретінде қосыңыз.
Бұл бөлімге кез-келген материалдардан (мысалы, былғары, тоқыма маталар, тоқылған және трикотаж жаймалар және т.б.) киімнің кез келген түрлерін (мысалы, сырт киім, ерлерге, әйелдерге немесе балаларға арналған іш киім; жұмыс, кеңсеге арналған немесе күнделікті киім және т.б.) және киім аксессуарларын жаппай және жеке тігу жөніндегі қызмет кіреді.Дереккөз: Экономикалық қызмет түрлерінің жалпы жіктеуіші ҚР ҰЖ 03-2019, № 4 өзгерісімен, 14-бөлім, 13.92 және 95.29 кластары; stat.gov.kz, 30.09.2026 салыстырылды
Есебі бар тігін цехының бизнес-жоспары: бәрін жүктеме шешеді
Біздің шартты мысалда төрт тігінші мен бір пішушісі бар цех бұйымын 8 000 ₸-ден арнайы киім тігеді. Айына 400 бұйым тіксе, ол небәрі шамамен 53 мың ₸ табады, 500 бұйым тіксе — шамамен 461 мың ₸. Жүз бұйымның айырмасы — нөлге жұмыс істеу мен қалыпты пайданың айырмасы.
| Көрсеткіш | Қалай есептейміз | 400 бұйым | 500 бұйым |
|---|---|---|---|
| Түсім | бұйым саны × 8 000 ₸ | 3 200 000 ₸ | 4 000 000 ₸ |
| Мата мен фурнитура | түсімнің 45 %-ы | 1 440 000 ₸ | 1 800 000 ₸ |
| Төрт тігінші мен пішушінің жалақысы, салықтарымен бірге | штат кестесі бойынша | 1 250 000 ₸ | 1 250 000 ₸ |
| Цехты жалдау | шарт бойынша | 250 000 ₸ | 250 000 ₸ |
| Электр қуаты | шоттар немесе бағалау бойынша | 60 000 ₸ | 60 000 ₸ |
| Оңайлатылған декларациядағы салық | түсімнің 4 %-ы | 128 000 ₸ | 160 000 ₸ |
| ЖК-ның өзі үшін төлемдері | жарналарға арналған табыс 85 000 ₸ болғанда | 18 700 ₸ | 18 700 ₸ |
| Пайда | түсімнен барлық шығыс шегеріледі | 53 300 ₸ | 461 300 ₸ |
Сандардың бәрі шартты: бұйымның бағасын тапсырыс берушілермен жасалған шарттардан, матаның үлесін өз пішу үлгілеріңіз бен жеткізушілердің баға тізімінен алыңыз. Машиналар мен жабдыққа 4 млн ₸ салынса, айына 500 бұйым тігетін цех шамамен 9 айда, ал 400 бұйым тігетін цех тек алты жылдан астам уақытта өзін ақтайды.
Сондықтан тігін цехы бизнес-жоспарының басты бөлімі — жабдық емес, тапсырыс берушілер: кім және қанша тапсырыс береді, шарттар немесе ниет хаттары бар ма. Арнайы киімге кәсіпорындар мен ұйымдар партиялап тапсырыс береді, мұндай тапсырыс берушілерді мемлекеттік сатып алулардан да іздеуге болады.
Тігін цехына қандай рұқсаттар керек?
Санитариялық тізбеде «тігін цехы» немесе «ателье» деген бөлек жол жоқ. Тігін өндірісі IV қауіптілік сыныбына жатқызылған, ал тізбеден біз түсінгеніміздей, мұндай объектілер эпидемиялық мәні болмашы объектілерге жатады: жұмысты бастар алдында хабарлама беру жеткілікті. Балалар киімін тігетін цех те бөлек жолмен сол топқа жатады.
IV қауіптілік сыныбының санитариялық-қорғаныш аймағы — 100 м. Оның екі-үш машинасы бар шағын ательеге қолданылатын-қолданылмайтынын түсіндіретін ресми дерек таппадық. Жалдау шартына қол қоймас бұрын, әсіресе тұрғын үйде, үй-жайға қойылатын талаптарды санитариялық-эпидемиологиялық бақылау департаментінің аумақтық бөлімшесінен нақтылаңыз.
6-бөлім. Тоқыма өнеркәсібі объектілері және жеңіл өнеркәсіп өндірістері … 26. IV сынып – СҚА 100 м: … 10) тігін өндірісі;Дереккөз: ҚР Денсаулық сақтау министрінің м.а. 2022 жылғы 11.01. № ҚР ДСМ-2 бұйрығы, қосымша; ҚР ДСМ 2020 жылғы 30.11. № ҚР ДСМ-220/2020 бұйрығы, қосымша, 4-тармақ 3, 28-тармақшалар; adilet.zan.kz, 30.09.2026 салыстырылды
Тігінші мен тігін цехына қандай салық режимін таңдаған дұрыс?
Цех пен ательеге оңайлатылған декларация сай келеді: жылдық табыс 2,595 млрд ₸-ге дейін болса, түсімнің 4 %-ы. Тігінші өзін-өзі жұмыспен қамтыған бола алады, бірақ тек киімді жөндеп, қайта түзесе ғана: жөндеу кодтары рұқсат етілген қызмет түрлерінің тізбесінде бар. Жаңа киім тігу үшін өзін-өзі жұмыспен қамтыған мәртебесі жарамайды, ЖК керек.
Өзін-өзі жұмыспен қамтыған адам жалғыз, жұмыскерсіз және ЖК тіркемей жұмыс істейді, кірісі айына 1 297 500 ₸-ден аспауы керек. Оның салығы 0 %, ал әлеуметтік төлемдерге 4 % кетеді. Өзін-өзі жұмыспен қамтығандарға арналған тізбеде киім тігудің бірде-бір коды жоқ. Оңайлатылған декларацияның мөлшерлемесін мәслихат жартысынан артық өзгерте алмайды, сондықтан өз қалаңыздағы шешімді тексеріңіз. Оңайлатылған декларациядағы цех ҚҚС төлемейді және ол бойынша тіркеу есебіне тұрмайды, тіпті жылдық айналым 43,25 млн ₸-ден асса да: бұл шек тек жалпыға бірдей белгіленген режимге қатысты. Түсім оңайлатылған декларацияның шегінен асса, жалпыға бірдей белгіленген режимге көшуге тура келеді, сонда ҚҚС пайда болады.
…салық салу объектісіне 4 пайыз мөлшеріндегі мөлшерлемені қолдану арқылы өзі дербес жүргізеді. Жергілікті өкілді органдардың осы баптың бірінші бөлігінде белгіленген мөлшерлемені қызмет түріне және объектінің тұрған жеріне қарай 50 пайыздан аспайтын мөлшерде төмендетуге немесе арттыруға құқығы бар.Дереккөз: ҚР 2025 жылғы 18.07. № 214-VIII Салық кодексі, 718, 723, 726-баптар; ҚР Үкіметінің 2025 жылғы 21.11. № 994 (31–33-жолдар) және 2025 жылғы 14.11. № 970 қаулылары; adilet.zan.kz, 30.09.2026 салыстырылды
Тігін цехын ашуға қаражат: Даму бағдарламалары және грант
Тігін өндірісіне «Даму» қорының алты бағдарламасы ашық. Негізгілері — Астананы, Алматыны және Шымкентті қоса алғанда барлық өңірдегі «Іскер аймақ», мөлшерлемесі 12,6 %-ға дейінгі «Өрлеу» жеңілдетілген несиесі және кепіл жетпегенде берілетін кепілдік. Киім жөндейтін шеберханаға бұлардың әлдеқайда азы қолжетімді.
| Қолдау | Тігу, 14.xx кодтары | Жөндеу, 95.29.2 коды |
|---|---|---|
| «Іскер аймақ»: қор 200 млн ₸-ге дейінгі несие мөлшерлемесінің 40 %-ын төлейді | барлық өңірде: жеңіл өнеркәсіп республикалық тізбеде бар | Ақтоғай ауданы мен Саран қаласында ғана |
| «Өрлеу»: инвестицияға, мөлшерлеме 12,6 %-ға дейін, 10 жылға дейін | иә, киім тігу басымдықтарда тікелей аталған | жоқ |
| Кепіл жетпегенде Даму кепілдігі | иә, басым сала | иә, басым сала |
| «Өрлеу-Лизинг»: тігін машиналары лизингке | екі бағдарлама: 1 млрд ₸-ге дейін — тек қазақстандық өндірістің жабдығы, аванс кемінде 15 %; 500 млн ₸-ге дейінгі жаңғырту — толық бір жыл жұмыс істегеннен кейін және айналым жабдық құнының бір жарым есесінен кем болмағанда | жоқ |
| 400 АЕК грант, 1 730 000 ₸-ге дейін | жеті әлеуметтік осал топтан шыққан жұмыссыздарға немесе ашылғанына бір жыл толмаған ЖК-ға | сол шарттармен |
«Өрлеу» бағдарламасының қарсы міндеттемелері бар: цех ашсаңыз немесе кеңейтсеңіз, өндіріс көлемін немесе түсімді кемінде 10 %-ға арттырып, несиенің әр 100 млн ₸-сіне бір жұмыс орнын құруыңыз керек; жаңғыртуда бір қызметкерге шаққандағы түсімді 10 %-ға көтеріп, еңбекақы төлеу қорын кемінде инфляция деңгейінде өсіру керек. Ақша инвестицияға, яғни жабдық пен цехқа беріледі, матаға емес. Жаңғыртуға арналған лизинг жаңа цехқа алғашқы толық жұмыс жылы біткенше қолжетімсіз, сондықтан бизнес-жоспарда оны екінші жылға қойыңыз. 1 млрд ₸-ге дейінгі екінші «Өрлеу-Лизинг» шарттарында жұмыс өтіліне талап жоқ, бірақ ол тек қазақстандық өндірістің жабдығын қаржыландырады. Басқа аудандарда жөндеу шеберханасына «Іскер аймақ» оның иесі әлеуметтік кәсіпкерлік субъектілерінің тізіліміне енгізілген болса ғана беріледі: мұндай кәсіпкерлерге субсидия салалық шектеусіз беріледі.
өндіріс көлемінің (өнім шығару көлемінің) немесе түсімнің кемінде 10%-ға өсуі; қаржыландырудың әрбір 100 млн теңгесіне кемінде 1 жұмыс орнын құру.Дереккөз: «Даму» қоры, «Өрлеу», «Өрлеу-Лизинг» бағдарламалары, кепіл жетпегенде кепілдік, ЭҚЖЖ бойынша бағдарлама іріктеу және әкімдіктердің тізбелері; ҚР Үкіметінің 2025 жылғы 30.12. № 1176 қаулысы, қосымша; ҚР ЕХӘҚМ № 272 бұйрығы, 11–12-тармақтар; damu.kz, adilet.zan.kz, 30.09.2026 салыстырылды
Бизнес-жоспар үлгісі және цехқа жеңілдетілген несиелер
Жалпы бизнес-жоспар үлгісі, «Өрлеу», «Іскер аймақ», лизинг және код бойынша бағдарлама іріктеу — көршілес беттерде.
Жиі қойылатын сұрақтар
Өзін-өзі жұмыспен қамтыған ретінде тапсырыс бойынша киім тігуге бола ма?
Жоқ. Киім тігу — өндіріс, оның кодтары өзін-өзі жұмыспен қамтығандарға арналған тізбеде жоқ. Өзін-өзі жұмыспен қамтыған ретінде тек киім жөндеуге және қайта түзеуге болады.
Клиенттерге көйлек тігетін ательенің коды қандай?
Тапсырыс бойынша тігу өндіріске жатады: сырт киім үшін бұл 14.13.0. Ателье негізінен киім жөндесе, негізгі код — 95.29.2.
400 АЕК грантқа тігін цехын ашуға бола ма?
Иә, салалық тыйым жоқ: грант тігін машиналарына, мүкәммалға және жалдау ақысына жұмсалады. Бірақ оны әлеуметтік осал топтардан шыққан жұмыссыздар немесе ЖК ашқанына бір жыл толмағандар ғана алады.
Әрі қарай
Банкке немесе «Даму»-ға бизнес-жоспар керек пе?
Жоба мен соманы жазыңыз. Жұмыс басталғанға дейін мерзімі мен бағасын айтамыз. Қоңырау шалып, тегін кеңес береміз. Бұл сізге ешқандай міндет жүктемейді.