Жүк тасымалдау бизнес-жоспары есептерімен: фура, рұқсаттар, салықтар және жүк көлігіне қаражат
Жүк тасымалдау бизнес-жоспары бір көліктің айналасында құрылады: ол айына қанша рейс жасайды, отынға қанша кетеді және көліктің өзі қанша тұрады. Төменде Алматы — Шымкент рейстерінде жүретін бір фураның, яғни жартылай тіркемесі бар ершікті тартқыштың, пайдасы жүк биржасының бағалары бойынша шартты түрде есептелген. Одан әрі ЭҚЖЖ коды, лицензия керек пе, халықаралық рейстерге не қажет, салықтар, лизинг және жүк көлігін сатып алуға болатын «Даму» қорының бағдарламалары туралы айтамыз. Сандарды өзіңіздікімен ауыстырсаңыз, есеп банкке немесе лизинг компаниясына жарайды.
Жүк тасымалдаудың ЭҚЖЖ коды қандай?
Жүкті өз көліктеріңізбен тасымалдау — 49.41.0 «Жүк автомобилі көлігінің қызметі» ішкі класы. Оған рефрижераторлар да, құйылатын жүктер де, ауыр салмақты жүктер де, жүк көлігін жүргізушісімен бірге жалға беру де кіреді. Пәтер мен кеңсе көшіру — бөлек, 49.42 коды.
Өз көлігіңіз болмаса және сіз тек жүк пен тасымалдаушы тауып, құжат рәсімдеп, тасымалды ұйымдастырсаңыз, біздің ойымызша, жіктеуіш бойынша бұл 52.29.1 коды бар көлік-экспедициялық қызметтер. Курьерлік жеткізу — тағы бір код, 53.20. Сізге «Даму»-ның қандай бағдарламалары ашық болатыны кодқа байланысты, сондықтан оны компания ең көп табыс табатын қызмет бойынша таңдаңыз.
49.41.0 Жүк автомобилі көлігінің қызметі. Бұл ішкі класқа: - автомобиль көлігімен жүк тасымалдауға байланысты барлық қызмет түрлері: ағаш материалдарын, ірі габаритті жүктерді тасымалдау, ауыр салмақты жүктерді тасымалдау, рефрижераторлармен тасымалдау, шашылатын, құйылатын жүктерді тасымалдау…Дереккөз: ҚР ҰЖ 03-2019 Экономикалық қызмет түрлерінің жалпы жіктеуіші, № 4 өзгерісімен, 49.41.0, 49.42, 52.29.1, 53.20 ішкі кластары; stat.gov.kz, 30.09.2026 салыстырылды
Жүк тасымалдау бизнес-жоспары есептерімен: бір фура
Біздің шартты мысалда жартылай тіркемесі бар ершікті тартқыш айына Алматы — Шымкент бағытында немесе кері қарай жүкпен 8 рейс жасайды, әр рейс 340 000 ₸. Түсім — 2,72 млн ₸, көлік төлеміне дейінгі пайда — айына шамамен 1,15 млн ₸.
| Көрсеткіш | Қалай есептейміз | Айлық сома |
|---|---|---|
| Түсім | 8 рейс × 340 000 ₸ | 2 720 000 ₸ |
| Дизель | 5 600 км × шартты түрде 100 км-ге 35 л × 350 ₸ | 686 000 ₸ |
| Жүргізушінің жалақысы, салықтарымен бірге | шартты түрде | 500 000 ₸ |
| Жөндеу, шина, май | шартты түрде | 150 000 ₸ |
| Сақтандыру, техникалық байқау, тұрақ | шартты түрде | 60 000 ₸ |
| Ақылы жолдар | бағыт бойынша, шартты түрде | 40 000 ₸ |
| Көлік салығы | жылына 9 АЕК ÷ 12 | 3 244 ₸ |
| Оңайлатылған декларациядағы салық | түсімнің 4 %-ы | 108 800 ₸ |
| ЖК-ның өзі үшін төлемдері | жарналарға арналған табыс 85 000 ₸ болғанда | 18 700 ₸ |
| Көлік төлеміне дейінгі пайда | түсімнен шығыстарды шегереміз | 1 153 256 ₸ |
Баға 30.09.2026 күнгі della.kz жүк биржасынан алынды: Алматы — Шымкент, 706 км, 16 т — 340 000 ₸, бұл километріне шамамен 480 ₸. Сол күні Алматыдан шығатын басқа алыс рейстерде 20–22 т фураларға километріне 430-дан 565 ₸-ге дейін сұралды. Алматыда дизельдің литрі 348–351 ₸ тұрады. Отын шығынын, жалақы мен жөндеуді шартты түрде алдық: өз көлігіңіз бен жүргізушіңіздің сандарын қойыңыз.
Жаңа қытай тартқышы 30–42 млн ₸, жаңа КамАЗ шамамен 30,5 млн ₸ тұрады, 2019 жылы шыққан пайдаланылған тартқыш — шамамен 20 млн ₸. Пайдаланылған тентті жартылай тіркеме 5,8–7 млн ₸, рефрижератор 19,5–21,5 млн ₸ болады. Жаңа тартқыш пен тентті жартылай тіркемеге 36 млн ₸ салсаңыз, мысалдағы пайда оны шамамен 31 айда ақтайды. Басты тәуекел — бос қайтатын рейстер: көлік кері жүксіз қайтса, түсім екі есеге жуық азаяды, ал отын сол күйі қалады.
30.09 Алматы — Шымкент ~ 706 км 16 т 340000,00 теңге 481,59 теңге/кмДереккөз: della.kz, Қазақстан бойынша тасымал ставкалары; kolesa.kz, тартқыштар мен жартылай тіркемелерді сату туралы хабарландырулар; finratings.kz, дизель бағасы; 30.09.2026 салыстырылды
Жүк тасымалдауға лицензия керек пе?
Жоқ. Қазақстанда жүкті автомобильмен тасымалдауға лицензия жоқ, бұл қызметті бастағаны туралы хабарлама берудің де қажеті жоқ. Халықаралық рейстерге рұқсат керек: компанияға куәлік және әр көлікке карточка.
Халықаралық тасымалға рұқсатты 2 жұмыс күнінде береді. Шетелдік рұқсаттарсыз ол 2 жыл, олармен бірге 5 жыл жарамды, көлікке берілетін карточка — 5 жыл. Оны алу үшін меншікте, лизингте немесе экипажсыз жалда 6 т-дан ауыр жүк көлігі және көлік санына сай, цифрлық тахограф картасы бар жүргізушілер болуы керек. ЖК өзін жүргізуші ретінде есептей алады.
Рұқсат жүйесі бар елдерге әр рейске тағы шетелдік рұқсат керек. Халықаралық жүгі бар қазақстандық көліктің шығуы үшін 1 АЕК, яғни 4 325 ₸ алым төленеді. Қазақстан ішінде шетелдік көліктерге қалалар арасында жүк тасуға тыйым салынған, сондықтан бұл нарық қазақстандық тасымалдаушыларда қалады.
3. Жүктерді автомобильмен халықаралық тасымалдаулар уәкілетті орган беретін автомобильмен халықаралық тасымалдауларды жүзеге асыруға рұқсат ету туралы куәліктің және автокөлік құралдарына рұқсат ету карточкасының негізінде жүзеге асырылады.Дереккөз: ҚР «Автомобиль көлігі туралы» № 476-II Заңы, 7, 42, 44, 45-баптар; ҚР «Рұқсаттар және хабарламалар туралы» Заңы, 1–3-қосымшалар; КҚК № 516 бұйрығы, 2, 12, 21-тармақтар; ҚР Салық кодексі, 616-бап 2-тармақ; adilet.zan.kz, 30.09.2026 салыстырылды
Жүк көліктері мен жүргізушілерге қандай талаптар қойылады?
Жүк көлігі техникалық байқаудан 12 айда бір рет, ал қауіпті жүк тасыса — 6 айда бір рет өтеді. Иесінің жауапкершілігін міндетті сақтандырусыз жүруге болмайды. Тахограф тек халықаралық рейстерде және қауіпті жүк тасығанда міндетті.
Артық жүк тиеуге тыйым салынған. Техникалық рұқсат етілген массасы 12 т-дан асатын көліктер жолдағы автоматты өлшеу станцияларынан өтуге міндетті. Масса нормадан асса, норманың үстіндегі әр тоннаға әр километр үшін 0,005 АЕК алым төленеді, бұл тонна-километрге шамамен 21,6 ₸, және оны 5 жұмыс күні ішінде төлеу керек. Нормадан ауыр жүкті тек ол бөлінбейтін болса немесе цистернадағы сұйықтық болса ғана тасуға болады, сонда арнайы рұқсат керек.
Ақылы жолдардағы жол ақысын Көлік министрлігі әр учаскеге бөлек белгілейді. Мысалы, Талдықорған — Өскемен тасжолының алғашқы ақылы бөлігінде (ұзындығы 32,4 км) тартқыш шамамен 1 250–1 470 ₸ төлейді. Өз бағытыңыздағы ақылы учаскелерді есептеп, шығысқа жазыңыз.
1. Тахографтармен жабдықтауға автобустар, жүк автомобильдері, оның ішінде: 1) қауіпті жүктерді автомобильмен тасымалдауды; 2) жолаушыларды, багажды және жүктерді автомобильмен халықаралық тасымалдауды; … жүзеге асыру кезінде пайдаланылатын мамандандырылған автомобильдер жатады.Дереккөз: ҚР «Автомобиль көлігі туралы» Заңы, 9, 18, 38-баптар; техникалық байқаудың кезеңділігі туралы ИДМ № 329 бұйрығы, 1-тармақ; ҚР Салық кодексі, 614-бап, 616-бап 3-тармақ; Көлік министрлігінің 23.06.2026 № 158 бұйрығы; adilet.zan.kz, 30.09.2026 салыстырылды
Жүк тасымалдауға қандай салық режимін таңдаған жөн?
Оңайлатылған декларацияны: жылдық табыс 2,595 млрд ₸-ге дейін болса, түсімнің 4 %-ы. Тыйым салынған тізбеде жүк тасымалынан тек теміржол және тұрақты әуе тасымалы бар, автомобиль тасымалы онда жоқ.
Жүк көтергіштігі 5 т-дан асатын жүк көлігіне көлік салығы — жылына 9 АЕК, яғни 38 925 ₸. Жүк көтергіштігі пайдалану жөніндегі нұсқаулықтан алынады, ал тіркемелер мен жартылай тіркемелерге көлік салығы салынбайды. Көлік лизингте болса, салықты лизинг алушы төлейді.
Жүк көтергіштігі бойынша мынадай сараланған жүк, арнаулы автомобильдер (тіркемелерді есептемегенде): 1 тоннаға дейін қоса алғанда | 3 | 1 тоннадан жоғары 1,5 тоннаға дейін қоса алғанда | 5 | 1,5 тоннадан жоғары 5 тоннаға дейін қоса алғанда | 7 | 5 тоннадан жоғары | 9Дереккөз: ҚР 18.07.2025 № 214-VIII Салық кодексі, 563-бап 2-тармақ, 564-бап, 565-бап 1, 7-тармақтар, 723-бап; ҚР Үкіметінің № 970 қаулысы; adilet.zan.kz, 30.09.2026 салыстырылды
Жүк көлігіне қаражат: лизинг, «Өрлеу», «Іскер аймақ» және Даму кепілдігі
Тасымалға арналған жүк көлігін Өнеркәсіпті дамыту қорынан жылдық 7 %-бен 7 жылға дейінгі мерзімге, кемінде 30 % аванспен лизингке алуға болады. 49.41 кодына «Даму» бағдарламалары да ашық: «Өрлеу», «Өрлеу-Лизинг», кепіл жетпегенде берілетін кепілдік. «Іскер аймақ» мөлшерлеме субсидиясы тек әкімдік бұл кодты таңдаған жерде беріледі.
| Бағдарлама | Тасымалдаушыға арналған шарттар |
|---|---|
| Жүк тасымалына ӨДҚ лизингі | жылдық 7 %, 7 жылға дейін, аванс кемінде 30 %; қандай техника берілетінін қордан нақтылаңыз |
| «Өрлеу» | 12,6 %-ға дейін, 10 жылға дейін, 7 млрд ₸-ге дейін, инвестицияға немесе қайта қаржыландыруға, айналым қаражатына емес; жүк автокөлігі басымдықтарда бар |
| 1 млрд ₸-ге дейінгі «Өрлеу-Лизинг» | 12,6 %, аванс кемінде 15 %, 84 айға дейін, қарызды 12 айға дейін кейінге қалдыру; көлік тек Қазақстанда шығарылған болуы керек |
| «Іскер аймақ» | 200 аудан мен қаланың 90-ында 200 млн ₸-ге дейінгі несие мөлшерлемесінің 40 %-ы, мысалы, Шымкентте, Ақтөбеде, Павлодарда, Оралда; Астана мен Алматыда — жоқ |
| Кепіл жетпегенде Даму кепілдігі | несиенің 85 %-ына дейін, комиссия жыл сайын кепілдік сомасының 1,5 %-ы |
Импорттық тартқышты «Өрлеу-Лизинг» бойынша алу мүмкін емес: бағдарлама тек Қазақстанда жасалған техниканы қаржыландырады. «Өрлеу» бойынша импорттық техниканы оның қазақстандық аналогы болмаса ғана сатып алуға болады. «Іскер аймақ» бойынша да көлікті, егер ондай өндіруші болса, тізілімдегі қазақстандық өндірушіден сатып алу керек. Астанада «Іскер аймақ» субсидиясын 52.1 коды бар логистикалық қоймаларға береді, ал тасымалдаушыларға — жоқ.
Лизинг нысанасы Қазақстан Республикасында өндірілген, отандық өндіріс өнімі болуы тиіс.Дереккөз: idfrk.kz, жүк тасымалына арналған автокөлік лизингі; damu.kz, «Өрлеу», «Өрлеу-Лизинг», 49410 коды бойынша бағдарлама іріктеу, «Іскер аймақ» әкімдіктерінің тізімдері; ҚР Үкіметінің № 1176 қаулысы, 9-тармақ, және № 754 қаулысы; 30.09.2026 салыстырылды
Бизнес-жоспар үлгісі, лизинг және көлік салығы
Жалпы бизнес-жоспар үлгісі, жүк көліктерінің лизингі, көлік салығы және төлем есебі — көршілес беттерде.
Жиі қойылатын сұрақтар
Бір көлікпен ЖК ретінде жүк тасымалдаумен айналысуға бола ма?
Иә. Лицензия керек емес, ал халықаралық рұқсат алу үшін ЖК өзін өз көлігінің жүргізушісі ретінде есептей алады.
Қазақстан ішінде тасымалдауға тахограф керек пе?
Ел ішінде қарапайым жүктерге заң оны талап етпейді. Тахограф халықаралық рейстерде және қауіпті жүк тасығанда керек.
Алматы — Астана фура рейсі қанша тұрады?
Бір экспедитордың 2026 жылғы қыркүйекке дейінгі үш айдағы нақты тасымалдары бойынша — 20 т тентке 725 000 ₸-ден, рефрижераторға 740 000 ₸-ден бастап. Басқа компаниялар бір фура үшін 1–1,29 млн ₸-ге дейінгі бағаны атайды.
Әрі қарай
Банкке немесе «Даму»-ға бизнес-жоспар керек пе?
Жоба мен соманы жазыңыз. Жұмыс басталғанға дейін мерзімі мен бағасын айтамыз. Қоңырау шалып, тегін кеңес береміз. Бұл сізге ешқандай міндет жүктемейді.