Қазақстанда бизнесті нөлден бастау: бес қадам және ақшаны қайдан табуға болады
Қазақстанда бизнесті нөлден бастау үшін тіркеуге ақша жұмсаудың қажеті жоқ. Шағын бизнестің ЖК мен ЖШС-ын онлайн, тегін, 1 жұмыс күнінде тіркейді, ал өзін-өзі жұмыспен қамтығанға тіркелудің мүлдем керегі жоқ. Бизнесті қателеспей бастау үшін алдымен идеяны есептеп, содан кейін нысан мен салық режимін таңдайсыз. Одан кейін тегін «Бастау Бизнес» курсынан өтіп, тек сонан соң ақша іздейсіз. Төменде — қадамдар ретімен, алғашқы айда мемлекетке қанша төлейсіз және жаңадан бастаушыға бастапқы ақшаның қандай көздері шын мәнінде қолжетімді.
Бизнесті нөлден неден бастау керек?
Есептен: алғашқы түсімге дейін қанша ақша керек және бизнес өзін қашан ақтай бастайды. Тіркеу 0 ₸ тұрады және 1 жұмыс күнін алады, сондықтан онымен асығудың қажеті жоқ, ал есептегі қате қымбатқа түседі.
- Идеяны есептеңіз: салым, ай сайынғы шығыс, түсім және өтелу мерзімі. Бұған бизнес-жоспар керек, ал күшті және әлсіз жақтарды бағалауға SWOT-талдау көмектеседі.
- Нысанды таңдаңыз: өзін-өзі жұмыспен қамтыған, ЖК немесе ЖШС. Өзін-өзі жұмыспен қамтығанға тіркелу керек емес, ЖК мен ЖШС-ты онлайн, тегін тіркейді.
- Салық режимін таңдаңыз. ЖК оны қызметті бастағаны туралы хабарламаның өзінде таңдайды, ЖШС — тіркелгеннен кейін 5 жұмыс күні ішінде.
- Тегін «Бастау Бизнес» курсынан өтіңіз: оның сертификатынсыз 400 АЕК грантқа өтінім бере алмайсыз.
- Бастапқы ақша іздеңіз: өз қаражатыңыз, грант, мемлекеттік микронесие немесе «Даму» кепілдігімен берілетін банк несиесі.
ЭҚЖЖ бойынша қызмет кодын да бастапқыда таңдайды: оңайлатылған декларацияны қолдана алатыныңыз және бизнестің мемлекеттік қолдауға сай келетіні кодқа байланысты.
Шағын кәсіпкерлік субъектілері үшін мемлекеттік тіркеу тегінДереккөз: ҚР Әділет министрлігінің № 66 бұйрығы, негізгі талаптар тізбесі, 3, 6-тармақтар; ҚР Кәсіпкерлік кодексі, 36-бап; ҚР № 214-VIII Салық кодексі, 716-бап; adilet.zan.kz, 29–30.09.2026 салыстырылды
Өзін-өзі жұмыспен қамтыған, ЖК немесе ЖШС: бастағанда қайсысын таңдау керек
Жалғыз жұмыс істеп, айына 1 297 500 ₸-ге дейін тапсаңыз, өзін-өзі жұмыспен қамтыған ретінде бастаңыз: салық 0 %, тек кірістің 4 %-ы әлеуметтік төлемдерге кетеді. Тұрақты жұмыскерлер пайда болғанда, кіріс өзін-өзі жұмыспен қамтығандар шегінен асқанда немесе ісіңіз олардың тізбесінде болмаса, ЖК керек болады.
| Өзін-өзі жұмыспен қамтыған | ЖК | ЖШС | |
|---|---|---|---|
| тіркеу | керек емес, салық органының қосымшасы арқылы | онлайн хабарлама, тегін, 1 жұмыс күні | egov, шағын бизнеске тегін, 1 жұмыс күні |
| жұмыскерлер | жалдауға болмайды | жалдауға болады | жалдауға болады |
| салық | 0 % | оңайлатылған декларацияда кірістің 4 %-ы | оңайлатылған декларацияда кірістің 4 %-ы, жалпыға бірдей белгіленген режимде КТС — пайданың 20 %-ы |
| түсім болмаса да өзі үшін төлемдер | жоқ, 4 % тек кірістен есептеледі | ең төмен кірістен айына шамамен 18 700 ₸ | жұмыскерлердің жалақысынан |
| қарыздар бойынша жауапкершілік | өз мүлкімен | өз мүлкімен | тек жарғылық капиталға салған салымымен |
Өзін-өзі жұмыспен қамтыған ретінде тек Үкімет бекіткен тізбедегі қызмет түрлерімен айналысуға болады, онда 40 позиция бар: такси, жеткізу, әрлеу жұмыстары, фотосурет, шаштараз қызметтері және басқалары. Өзін-өзі жұмыспен қамтығандар режимінен тыс жұмыскерлерді тұрақты негізде жалдасаңыз немесе бизнестен түсетін жылдық кірісіңіз 360 АЕК-тен — 2026 жылы 1 557 000 ₸-ден асса, ЖК міндетті. Өзін-өзі жұмыспен қамтығанның кірісі бұл шекке кірмейді. ЖК өзі үшін төлемдерді түсім болмаса да ай сайын төлейді: ең төмен жалақыны негізге алсаңыз, шамамен 18 700 ₸. Оңайлатылған декларацияның 4 % мөлшерлемесін мәслихат жартысынан артық төмендете де, көтере де алмайды, сондықтан сіздің қалаңызда ол 2-ден 6 %-ға дейін болады.
Осы Кодекстің мақсаттары үшін өзін-өзі жұмыспен қамтығандар деп мынадай талаптарға сәйкес келетін: … 2) жұмыскерлердің еңбегін пайдаланбайтын; 3) күнтізбелік айдағы кірісі … айлық есептік көрсеткіштің 300 еселенген мөлшерінен аспайтын жеке тұлғалар (дара кәсіпкерлер болып табылмайтын) – Қазақстан Республикасының азаматтары, қандастар таныладыДереккөз: ҚР № 214-VIII Салық кодексі, 718–720, 723-баптар; ҚР Кәсіпкерлік кодексі, 35-бап 2-тармақ; ҚР Азаматтық кодексі, 77-бап; ҚР Әлеуметтік кодексі, 244, 245, 249-баптар; МӘМС туралы ҚР Заңы, 28-бап; adilet.zan.kz, 29.09.2026 салыстырылды
Бизнесті ақшасыз қалай бастауға болады?
Өз ақшаңыз болмаса, тек қол мен дағды керек қызметтерден өзін-өзі жұмыспен қамтығандар режимінде бастауға болады. Мемлекет бастауға қайтарымсыз ақшаны тек 400 АЕК-ке — 1 730 000 ₸-ге дейінгі грант түрінде береді, онда да тек әлеуметтік осал топтарға.
Кірісі нөл болса, өзін-өзі жұмыспен қамтыған ештеңе төлемейді: салық 0 %, ал 4 % әлеуметтік төлемдер тек түскен ақшадан есептеледі. Осылайша қызметке сұранысты салымсыз және міндетті төлемдерсіз тексеріп көруге болады.
Жаңадан бастаушыларға арналған мемлекеттік несиелердің бәрі кепілзат немесе өз ақшаңыздың үлесін талап етеді. Кепілсіз кәдімгі банк несиесі жаңадан бастаушыға іс жүзінде қолжетімсіз. Ірі банктер кепілсіз онлайн несиені кемінде 6 ай жұмыс істеп жүрген ЖК-ға береді. «ЖК ашуға» тікелей субсидия жоқ.
Жаңа бизнес-идеяларды іске асыруға арналған қайтарымсыз гранттар (бұдан әрі - гранттар) халықтың әлеуметтік осал топтары қатарындағы адамдарға конкурстық негізде 400 еселенген айлық есептік көрсеткіштің мөлшеріне дейін беріледіДереккөз: ЕХӘҚМ № 272 қағидалары (V2300032956), 11–12-тармақтар; ҚР № 214-VIII Салық кодексі, 719–720-баптар; adilet.zan.kz, 29.09.2026 салыстырылды; банктердің шарттары — банк сайттарынан өз жинағымыз, 2026 жылғы қыркүйек
Бизнес негіздерін қайда тегін үйренуге болады?
«Бастау Бизнес» курсында: ол тегін, онлайн өтеді, ұзақтығы күнтізбелік 14 күннен аспайды. Оған business.enbek.kz порталында жазылады. Тестті 70 %-дан жоғары нәтижемен тапсырған соң 3 жылға сертификат береді.
Курсты skills.enbek.kz платформасында өз бетіңізше өтесіз. Оған жұмыссыздар, қысқартылатын жұмыскерлер, өзін-өзі жұмыспен қамтығандар, ісін жаңадан бастаған және жұмыс істеп жүрген ЖК-лар және қағидаларда аталған басқа топтар жазыла алады. Сертификат 400 АЕК грантқа өтінім беру үшін міндетті, ал жастарға берілетін микронесие үшін ол керек емес.
Онлайн оқыту курсының ұзақтығы оқу курсы басталған сәттен бастап күнтізбелік 14 (он төрт) күн. … Онлайн оқыту курсы өтеусіз негізде ұсынылады және оқу материалдарын өз бетінше игеру жолымен жеке тәртіппен өткізіледі.Дереккөз: ЕХӘҚМ № 272 қағидалары, 3, 5, 6-тармақтар; business.enbek.kz; adilet.zan.kz, 29.09.2026 салыстырылды
Бастапқы ақша: гранттар және мемлекеттік несиелер
Гранттан басқа, жаңадан бастаушыға жылдық 2,5 %-бен берілетін мемлекеттік микронесиелер қолжетімді. 14–35 жастағы жастарға 5 млн ₸-ге дейін, ауыл тұрғындарына «Ауыл аманаты» бойынша 10 812 500 ₸-ге дейін береді. Екеуі де кепілзат талап етеді.
| Қолдау түрі | Сомасы | Шарттары |
|---|---|---|
| жаңа бизнес-идеяға грант | 1 730 000 ₸-ге дейін, қайтарымсыз | әлеуметтік осал топтар, жұмыссыз немесе ЖК ашқанына 1 жыл толмаған, конкурс, «Бастау Бизнес» сертификаты |
| жастарға микронесие | 5 млн ₸-ге дейін, 2,5 %-дан аспайды | 14–35 жас, ЖК ашқанына 5 жыл толмаған, кепілзат, бизнес-жоспар |
| «Ауыл аманаты» | 2 500 АЕК-ке — 10 812 500 ₸-ге дейін, 2,5 %-дан аспайды | ауыл және шағын қалалар, кепілзат, саудаға қаржы берілмейді |
| Аграрлық несие корпорациясы, «Іскер» бағдарламасы | 8 000 АЕК-ке — 34 600 000 ₸-ге дейін, 6 % | негізгі және айналым қаражаты, 60 айға дейін |
| «Даму» кепілдігімен банк несиесі | несиенің 85 %-ына дейін кепілдік | шешімді банк қабылдайды, кемінде 15 % — өз ақшаңыз немесе жылжымайтын мүлік |
Жұмыссызға грантқа өтінім беру үшін ЖК-ны алдын ала ашу керек емес: грант мақұлданғаннан кейін оған ЖК ашып, оның шотын көрсету үшін 5 жұмыс күні беріледі. Грант тек қолма-қол ақшасыз жабдыққа, құрал-сайманға, малға, тұқымға немесе жалдауға жұмсалады. Грант алушы 24 ай бойы есеп беріп, 18 ай ішінде бір жұмыс орнын ашады. Бастауға арналған несиелер туралы толығырақ — бөлек бетте.
Комиссия грант беру туралы шешім қабылдаған кезде грант алуға үміткер тиісті хабарламаны алған сәттен бастап 5 (бес) жұмыс күні ішінде Қазақстан Республикасының салық заңнамасына сәйкес салық органдарында өз қызметін тіркейді және Порталдағы дара кәсіпкердің банк деректемелері бар банк шотын ұсынадыДереккөз: ЕХӘҚМ № 272 қағидалары, 11, 12, 20, 38-тармақтар; ҚР ҰЭМ 2025 жылғы 16.06. № 53 бұйрығы («Ауыл аманаты»); agrocredit.kz, «Іскер» бағдарламасы; damu.kz, «Кепілдік қоры»; adilet.zan.kz, 29–30.09.2026 салыстырылды
Келесі қадам
Бизнес нысанын таңдап, алғашқы түсімге дейін қанша ақша керек екенін есептеңіз.
Жиі қойылатын сұрақтар
«Даму» жаңадан бастаушыларға ақша бере ме?
Стартаптарға арналған жеке «Даму» несиесі жоқ. Кепілзатыңыз жетпесе, «Даму» банкке кепілдік береді. Ал 2026 жылы жалдамалы жұмыстан өз бизнесіне кететіндерге арналған «Арманнан Іске» пилоттық жобасы жүріп жатыр.
Грантқа өтінім беру үшін ЖК ашу керек пе?
Жұмыссызға — жоқ: комиссия грантты мақұлдағаннан кейін ЖК 5 жұмыс күні ішінде ашылады.
Жаңа бизнесті тексере ме?
Тіркелген күннен бастап үш жыл бойы жаңа шағын компаниялар мен ЖК-ларға мемлекеттік бақылау мен қадағалау жүргізуге тыйым салынған. Ерекшелік — санитариялық-эпидемиологиялық саладағы жоспардан тыс тексерулер мен тергеп-тексерулер. Салық саласында тыйым тек салықтық тексерулерге қолданылады. Қайта ұйымдастыру арқылы құрылған компанияларға бұл жеңілдік қолданылмайды.
Әрі қарай
Бизнеске қаржы немесе субсидия алуға көмектесеміз
«Даму» несиесі, тендерге кепілдік, грант — қайсысы сізге лайық екенін айтамыз. Қоңырау шалып, тегін кеңес береміз. Бұл сізге ешқандай міндет жүктемейді.