Несие тарихы: қалай тегін тексеру, скорингті түсіну және қатені түзету керек
Несие тарихы — кредиттік бюролардың сіздің қарыздарыңыз туралы білетінінің бәрі: сомалар, кестелер, мерзімі өткен төлемдер мен кепілдер. Оны қалай тегін тексеруге болады: заң бойынша өзіңіз туралы есепті жылына бір рет ақысыз алуға болады, ал Мемлекеттік кредиттік бюро жеке тұлғаларға шектеусіз тегін береді. Есепте қате болса, оны түзетуге болады: өтінішті 15 жұмыс күнінде қарайды. Төменде — есепті өзіңізге, ЖК-ға және компанияға қайдан алуға болатыны, скоринг балдары нені білдіретіні және Даму кепілдігіне қандай несие тарихы керек екені.
Несие тарихында қандай мәліметтер болады?
Несие тарихында әр кредит бойынша және барлығы бойынша жалпы берешек сомасы, кесте бойынша және іс жүзіндегі төлем күндері, кепіл, мерзімі өткен төлемдер, мөлшерлеме және жылдық тиімді сыйақы мөлшерлемесі (ЖТСМ) көрсетіледі. Сіз туралы соңғы деректер түскеннен кейін бюро бұл мәліметтерді 5 жыл сақтайды.
Бюро үшін кредит — тек банк қарызы емес, лизинг, факторинг, вексельдерді есепке алу және микрокредиттер де. Мәліметтерді банктер, микроқаржы ұйымдары, коллекторлар, тауарды бөліп төлеуге сататындар, коммуналдық монополиялар және бюромен шарты бар басқа ұйымдар береді. Банк жеке тұлғаның жаңа қарызы туралы 1 жұмыс күнінде, өзгерістер туралы 10 жұмыс күнінде хабарлайды, ал бюро оларды тарихқа келесі жұмыс күнінен кешіктірмей енгізеді.
Несие тарихы адамдарда ғана емес, компанияларда да болады. ЖШС тарихында оның БСН-і, сондай-ақ бірінші басшыларының аты-жөні мен ЖСН-і көрсетіледі. Есептен жыл ішінде сіздің тарихыңызды кім сұрағаны да көрінеді: қай банктер және қашан.
Кредиттік бюро кредиттік тарих субъектісіне қатысты ақпараттың сақталуын ол туралы соңғы ақпарат алынған күннен кейін бес жыл бойы қамтамасыз етеді.Дереккөз: «Кредиттік бюролар және Қазақстан Республикасында кредиттік тарихты қалыптастыру туралы» ҚР Заңы, 06.07.2004 № 573-II, 1, 14, 17–19, 24, 29-баптар; adilet.zan.kz, 29.09.2026 тексерілді
Несие тарихын қалай тегін тексеруге болады?
Күнтізбелік жылына бір рет әркім — адам да, компания да — өзі туралы есепті тегін алуға құқылы. Бірінші кредиттік бюрода (1cb.kz) бұл сайттағы, қосымшадағы немесе кеңседегі толық есеп. Мемлекеттік кредиттік бюрода (mkb.kz) жеке тұлғаларға есеп саны шектелмей тегін беріледі.
| Есеп кімге | Бірінші кредиттік бюро, 1cb.kz | Мемлекеттік кредиттік бюро, mkb.kz |
|---|---|---|
| Жеке тұлғаға | толық есеп жылына бір рет тегін, одан кейін 414 ₸; онлайн алу үшін ЭЦҚ мен кез келген банктің картасы керек; есепті egov.kz, ХҚКО және Қазпошта арқылы да береді | тегін және саны шектелмейді; онлайн id.mkb.kz сайтында, кеңседе немесе пошта арқылы |
| ЖК-ға және шаруа қожалығына БСН бойынша | жылдағы алғашқы есеп тегін, одан кейін 414 ₸; онлайн, Қазпоштада және бюро кеңсесінде | ЖК мен шаруа қожалықтарына арналған бөлек бөлім; заң бойынша жылына бір рет тегін |
| Компанияларға | заңды тұлғаның ЭЦҚ-ы бойынша корпоративтік есеп: жылына бір рет тегін, одан кейін 829 ₸ | корпоративтік кредиттік есеп; заң бойынша жылына бір рет тегін |
Тегін толық есепті Бірінші кредиттік бюро тек өз сайтында, қосымшасында және кеңсесінде береді. Есеп тендерге керек болса, дәл сол компанияның корпоративтік есебі керек. Банк сіздің өтініміңізді қарап жатқанда, ол бюродан алған есепті көрсетуді немесе оның көшірмесін беруді талап етуге құқығыңыз бар.
Кредиттік тарих субъектісі… өзі туралы кредиттік есепті күнтізбелік жыл ішінде бір рет тегін алуға құқылы.Дереккөз: ҚР Заңы № 573-II, 21-бап 2-тармақ, 22-бап 4) тармақша; 1cb.kz — жеке, корпоративтік есеп және ЖК есебі беттері; mkb.kz — жеке және корпоративтік есеп беттері; 29.09.2026 тексерілді
Кредиттік рейтинг пен скоринг: балдар нені білдіреді
Скоринг — қарызды қайтару ықтималдығының математикалық модельмен есептелген бағасы. Бірінші кредиттік бюрода One FICO скорингі 0-ден 850 балға дейін болады: 650-ден бастап жақсы саналады, 600 және одан төмен болса, тиімді шарттар алу қиынға түсуі мүмкін.
Жеке тұлға өз скорингін бюродан тегін алуға құқылы: Бірінші кредиттік бюрода — жылына бір рет 1CB қосымшасында, әйтпесе ол 311 ₸ тұрады. Бюроның бөлек «жеке кредиттік рейтингі» 104 ₸ тұрады және қосымшада жылына бір рет тегін, бірақ банктер несие туралы шешім қабылдағанда оны пайдаланбайды. Бюролар мен банктер скоринг әдістемесін ашуға міндетті емес, сондықтан бірдей балл әр банкте әртүрлі мағына беруі мүмкін.
Қарыз алушы бойынша One FICO скорингінің бағалау мәні 0-ден 850 пунктке дейінгі аралықта болуы мүмкін. Негізінен, FICO® Score бойынша 650 және одан жоғары баға «жақсы» көрсеткіш болып саналады…Дереккөз: 1cb.kz, One FICO және жеке кредиттік рейтинг беттері; ҚР Заңы № 573-II, 1-бап 10-1) тармақша, 7-1-бап, 21-бап 2-1-тармақ; 29.09.2026 тексерілді
Несие тарихындағы қатені қалай түзетуге болады?
Бюроға немесе тікелей кредиторға дау айту туралы өтініш беріп, қай мәліметтің қате екенін көрсетіңіз. Заң оны қарауға 15 жұмыс күнін береді. Қате расталса, кредитор 10 жұмыс күні ішінде бюроға дұрыс деректерді береді.
- Жаңа есеп алыңыз: Бірінші кредиттік бюро онлайн дауды соңғы 10 күнде алынған есеппен қабылдайды.
- Өтінішті толтырыңыз: қай жол қате және ол қандай болуы керек; құжаттардың көшірмелерін қоса беріңіз — банктің өтелгені туралы анықтамасын, шартты.
- Өтінішке ЭЦҚ-мен қол қойыңыз. Бірінші кредиттік бюрода дау айту тегін — адамдар үшін де, компаниялар үшін де.
- 15 жұмыс күні ішінде жауап аласыз: деректер түзетіледі не мәліметтің қайдан алынғаны көрсетілген жазбаша бас тарту келеді.
Бюро тарихты өзі қайта жазбайды: деректерді берген банк немесе басқа кредитор ғана түзетеді. Деректер дұрыс болып, сізге бас тартылса, ал сіз қайта өтініш берсеңіз, қарау шығыны сізге түседі. Сондықтан өтінішке қатені дәлелдейтін құжатты бірден қоса берген дұрыс.
Ақпарат беруші немесе кредиттік бюро өтінішті алған күннен бастап он бес жұмыс күні ішінде оны қарап, …екі іс-әрекеттің бірін жүзеге асыруға міндетті.Дереккөз: ҚР Заңы № 573-II, 19-бап 2-тармақ 4) тармақша, 22-бап 5), 7) тармақшалар, 31-бап; 1cb.kz — жеке және заңды тұлғалардың дау айту беттері; 29.09.2026 тексерілді
Нашар несие тарихы: не істеуге болады
Шын болған мерзімі өткен төлемдерді өшіру мүмкін емес: оларды тек уақытында төленген жаңа жазбалармен басуға болады. Банктердің «қара тізімі» жоқ — бұзылған несие тарихын солай атайды.
Ең ауыр белгі — теріс ақпарат: 90 күннен асқан мерзімі өткен берешек, банкроттық немесе компанияның сот шешімімен таратылуы. Оны бюроға береді және кредиторларға сіздің келісіміңізсіз ұсынады. Кәдімгі есеп соңғы мәліметтері 5 жылдан бұрын түскен кредиттерді көрсетпейді, бірақ олар Бірінші кредиттік бюроның базасынан өшірілмейді. Сондықтан тарихты тек уақытпен және тәртіппен жақсартуға болады: қазіргі кредиттерді кесте бойынша қатаң төлеп, жаңа кешіктіруге жол бермеу керек.
Мерзімі өткен төлемдерге байланысты несие тарихыңыз нашар болса, оны жақсартудың бірден-бір жолы — несие тарихында жаңа оң жазбалар қалыптастыруды бастау.Дереккөз: 1cb.kz, жеке кредиттік есеп туралы сұрақтар бөлімі; ҚР Заңы № 573-II, 1-бап 13-3) тармақша, 25-бап 4-тармақ; 29.09.2026 тексерілді
Даму кепілдігіне қандай несие тарихы керек?
«Даму» қорының кепілдігін алу үшін бизнесте ағымдағы мерзімі өткен берешек болмауы керек. Соңғы 36 айда 90 күннен ұзақ үздіксіз мерзімі өткен бірде-бір берешек және 45 күнге кешіктірілген екі не одан көп төлем болмауы тиіс.
«Өрлеу» бағдарламасы бойынша жеңілдетілген несиенің өз шегі бар: кредиттік бюролардың деректері бойынша мерзімі 60 күннен асқан берешек болса, оны бермейді. Несие туралы шешімді банк қабылдайды. Өтінім алдында компанияның тарихын, басшы ретіндегі өз тарихыңызды және салық берешегін тексеріңіз: есептегі қатені немесе шағын берешекті бас тартудан кейін емес, өтінімге дейін түзеткен оңай.
Қор кепілдігін алу талаптарының бірі – Кредитор алдында ағымдағы мерзімі өткен берешектің болмауы. Соңғы 36 ай ішінде Кәсіпкердің 90 күннен астам үздіксіз мерзімі өткен берешегі болмауы тиіс немесе 45 күннен астам кешіктірілген екі және одан көп төлемдері болмауы қажет.Дереккөз: damu.kz, «Кредиттік тарих Қор кепілдігін алуға әсер ете ме?» сұрақтар бөлімі; «Өрлеу» бағдарламасының шарттары, damu.kz; 29.09.2026 тексерілді
Несиеге өтінім бермес бұрын
Несие тарихы — банк тексерулерінің бірі ғана. Онымен қатар салық берешегі, төлем есебі және кепіл жетпегенде көмектесетін бағдарламалар да маңызды.
Жиі қойылатын сұрақтар
Басқа компанияның несие тарихын білуге бола ма?
Тек оның келісімімен: бюро есепті үшінші тұлғаға тарих субъектісі келісім берсе ғана береді. Келісімсіз кредиторлар тек теріс ақпаратты — 90 күннен асқан мерзімі өткен берешекті, банкроттықты, таратуды алады.
Несие тарихы 5 жылдан кейін өшіріле ме?
Кәдімгі есеп соңғы мәліметтері 5 жылдан бұрын түскен кредиттерді көрсетпейді. Бірақ Бірінші кредиттік бюроның базасынан тарих өшірілмейді, қосымша келісіммен оны толық алуға болады.
Маған несие беруге тыйым салуға бола ма?
Иә. Жеке тұлға қарыздар мен микрокредиттер алудан ерікті түрде бас тартуды кредиттік бюрода, egov.kz арқылы немесе банк қосымшасында тегін белгілей алады, дәл солай оны алып тастай да алады.
Әрі қарай
Несиеге өтінім бермес бұрын қай бағдарлама лайық екенін біліңіз
Компанияңызды қарап, өтінімді қайда беру керек екенін айтамыз. Қоңырау шалып, тегін кеңес береміз. Бұл сізге ешқандай міндет жүктемейді.