Бизнеске кепілзатпен несие: кепілге қанша береді және тәуекеліңіз қандай
Бизнеске кепілзатпен несие — жылжымайтын мүлікті, ақшаны, техниканы немесе тауарды кепілге қойып алынатын несие: кепілзат неғұрлым сенімді болса, сома соғұрлым үлкен болады. 2026 жылғы шарттары мынадай: ірі банктерде номиналды мөлшерлеме 19,75–30 %, ал жылдық тиімді сыйақы мөлшерлемесі заң бойынша 35 %-дан аспайды. Оңайлатылған өнімдерде жылжымайтын мүлік кепіліне берілетін несие оның бағалау құнының 70 %-ымен шектелуі мүмкін. Кепілге не алынатынын, оны қалай бағалап, тіркейтінін, қарыз алушының тәуекелі неде екенін және төлемесе не болатынын талдаймыз. OBF несие бермейді: бұл бет — анықтама.
Кепілзатпен несие деген не және оған қанша береді?
Кепілзатпен несие — банк мүлікті кепілге алып беретін несие. Шағын бизнеске берілетін оңайлатылған несиеде жылжымайтын мүлік кепіліне оның бағалау құнының 70 %-ына дейін, ал депозит кепіліне салымның 95–100 %-ына дейін береді.
Қамтамасыз етуге қойылатын талаптар әр банкте әртүрлі. Мысалы, бір ірі банкте кепілзат қарыздың кемінде 90 %-ын, соның ішінде қарыздың кемінде 60 %-ын жылжымайтын мүлікпен немесе ақшамен жабуы керек. Қалғанын жылжымалы мүлікпен жабуға болады.
| Несие түрі | Сомасы | Мерзімі | Кепілзат |
|---|---|---|---|
| шағын бизнеске оңайлатылған кепілзатты несие | 75–300 млн ₸, ЖШС-ға цифрлық несиеде 1 млрд ₸-ге дейін | айналым қаражатына 36–37 айға дейін, инвестицияға 60–120 айға дейін | жылжымайтын мүлік, несие — оның бағалау құнының 70 %-ына дейін |
| айналым қаражатына, инвестицияға классикалық несие немесе несие желісі | бизнесті талдау бойынша, 600 млн ₸-ге дейін және одан жоғары | айналым қаражатына 36 айға дейін, инвестицияға 84–120 айға дейін | қарыздың кемінде 90 %-ын жабу |
| депозит кепіліне несие | салымның 95–100 %-ына дейін | 5–10 жылға дейін | сол банктегі депозиттегі ақша |
| бизнес-ипотека: коммерциялық жылжымайтын мүлік сатып алу | объектіні бағалау бойынша | 120 айға дейін | сатып алынатын объект, өз ақшаңыз кемінде 30 % |
Шарттар — 2026 жылғы 29 қыркүйектегі 4 ірі банктің ресми беттеріндегі аралықтар; банктердің атауларын келтірмейміз.
Қамтамасыз ету Міндеттемелер сомасын жабу, кемінде 90%, оның ішінде: - жылжымайтын мүлік, ақша – кемінде 60%; - қамтудың қалған үлесі – жылжымалы мүлік.Дереккөз: Қазақстанның 4 ірі банкінің бизнеске несие туралы ресми беттері; 29.09.2026 салыстырылды
Кепілге не қоюға болады?
Заң бойынша кепілге кез келген дерлік мүлікті қоюға болады, бірақ банктер жылжымайтын мүлік пен ақшаны негізгі деп санайды, ал жерді, жабдықты, көлікті және айналымдағы тауарды қосымша кепілзат ретінде алады.
Кепіл беруші қарыз алушының өзі ғана емес: мысалы, ЖШС құрылтайшысы компания үшін өз пәтерін кепілге қоя алады. Айналымдағы тауар сізде қалады: сатылғаны кепілден шығады, сатып алынғаны кепілге кіреді.
Бір ірі банктің оңайлатылған өнімінде елді мекендер шегіндегі 300 м²-ге дейінгі тұрғын үйді, 1 000 м²-ге дейінгі коммерциялық, өндірістік және қойма үй-жайларын алады.
Кепілзат жетпесе, банк «Даму» қорының несиенің 85 %-ына дейін, бірақ 3,5 млрд ₸-ден аспайтын кепілдігін ала алады.
1. Борышқордың өзі де, үшінші жақ та кепіл беруші болуы мүмкін.Дереккөз: ҚР Азаматтық кодексі (Жалпы бөлім), 301, 305, 327-баптар, adilet.zan.kz; № 754 қаулы, Кепілдік беру қағидалары, 41-т.; 29.09.2026 салыстырылды
Кепілзатты бағалау және тіркеу
Кепілзатты өзіңіз таңдаған тәуелсіз бағалаушы бағалайды, ал жылжымайтын мүлік кепілін «Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясы 3 жұмыс күнінде, цифрлық немесе жеделдетілген тәртіппен — 1 күнде тіркейді.
Банк бағалаушыны немесе сақтандыру компаниясын таңуға құқылы емес. Бағалаушының есебін қарыз алушы кепілзат құжаттарымен бірге әкеледі. «Іскер аймақ» бағдарламасының қағидаларында несие бойынша басқа комиссияларға тыйым салынған, ал бағалау, сақтандыру және кепілзатты тіркеу үшін төлемді банкке алуға рұқсат етілген. Кепіл құқығы тіркелген сәттен бастап туындайды, нотариус тараптар қаласа ғана қажет.
Несие өтелгенде банк өтініш береді, ал ауыртпалық 1 жұмыс күнінде алынады. Бірнеше объект кепілде тұрса, сіз бұзушылықсыз төлеп жүрсеңіз және кепілзаттың нарықтық құны қалған қарыздан асып кетсе, артығын кепілден шығаруды талап етуге болады. Банк 10 жұмыс күні ішінде шара қабылдап, кепіл шартын қарыздан асатын бөлігінде өзгертуге міндетті, бірақ өзінің кепілзат саясатын ескере отырып.
Егер қарыз беру туралы шарттарда сақтандыру және (немесе) қамтамасыз ету болып табылатын мүліктің нарықтық құнын айқындау мақсатында бағалауды жүргізу шарттарын жасау туралы талаптар көзделген болса, банк қарыз алушыны (кепіл берушіні) сақтандыру ұйымын және (немесе) бағалаушыны таңдауда шектеуге құқылы емес.Дереккөз: ҚР 16.01.2026 № 258-VIII «Банктер және банк қызметі туралы» Заңы, 54, 57-баптар; «Жылжымайтын мүлікке құқықтарды мемлекеттік тіркеу туралы» Заң, 22, 23, 48-баптар, adilet.zan.kz; 29.09.2026 салыстырылды
2026 жылы кепілзатпен несие мөлшерлемесі қандай?
Ірі банктерде бизнеске кепілзатпен берілетін несиелердің номиналды мөлшерлемесі — жылдық 19,75–30 %, ал жылдық тиімді сыйақы мөлшерлемесі заң бойынша 35 %-дан жоғары бола алмайды.
Кепілзаты бар қарыздар үшін 35 % және кепілзатсыз қарыздар үшін 46 % шекті ҚНРДА мен Ұлттық Банктің 2026 жылғы бірлескен қаулысы белгіледі, онда ЖК мен ЖШС үшін ерекшелік жоқ. 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап бизнес үшін бұл шектер өзгермейді. Салыстыру үшін: 2026 жылғы тамызда шағын бизнеске берілген жаңа несиелердің орташа мөлшерлемесі — 23,8 %.
Сыйақыдан бөлек ұйымдастыру комиссиясы, мысалы, соманың 0,5 %-ы, және мерзімі өткені үшін өсімпұл болады. Барлық комиссия шартта жазылуы керек, банк жаңасын енгізе алмайды. Банк компанияның мөлшерлемесін біржақты тәртіппен көтеруге де құқылы емес, заңдағы жағдайларды қоспағанда, мысалы, қарыз алушы кепілзатты тексеруге кедергі келтірсе.
кепілмен қамтамасыз етілген банктік қарыздар бойынша – 35 (отыз бес) пайыз.Дереккөз: ҚНРДА 28.04.2026 № 84 және ҚРҰБ 29.04.2026 № 51 бірлескен қаулысы, 1-т.; № 258-VIII Банктер туралы заң, 53-бап, adilet.zan.kz; Ұлттық Банк статистикасы; 29.09.2026 салыстырылды
Кепілзатпен несиені төлемесе не болады?
Шартта жазылған болса, банк кепілзатты сауда-саттықта соттан тыс сата алады, бірақ тұрғын үйді және оның астындағы жерді — тек сот шешімімен. Сатылғанға дейін қарызды өтеп, өндіріп алуды тоқтатуға құқылысыз.
- Банк компанияға мерзімнің өткені туралы күнтізбелік 10 күннен кешіктірмей жазбаша хабарлайды.
- Шартта бұған келісім берген болсаңыз, банк шоттарыңыздағы ақшаны соттан тыс шегере алады.
- Соттан тыс сату үшін банк хабарлама жіберіп, кемінде 30 күн күтеді, содан кейін мүлікті бағалап, сауда-саттық жариялайды. Алғашқы жарияланымнан бастап объектімен мәмілеге тыйым салынады, ал сауда-саттық кемінде 10 күннен кейін өтеді.
- Сауда-саттық өтпей қалса, банк мүлікті ағымдағы бағалау бойынша өзіне ала алады немесе жаңа сауда-саттық тағайындай алады.
Соттан тыс сатуға сотта дау айтуға болады. Мұндай сату кезіндегі бағалауды банк төлейді. Шартқа қол қойған кезде кепілзат қарызды толық жапқан болса, ал соттан тыс сауда-саттықта арзанырақ сатылса, қарыздың қалғаны тоқтатылады.
5) тұрғынжай және (немесе) тұрғынжай орналасқан жер учаскесі ипотеканың нысанасы болып табылған жағдайларда жол берілмейді. Аталған жағдайларда кепiлге қойылған мүлiкті өндiрiп алу тек сот шешiмiмен ғана жүргiзiледi.Дереккөз: ҚР «Жылжымайтын мүлік ипотекасы туралы» Заңы, 20, 22, 24, 25, 32, 37-баптар; № 258-VIII Банктер туралы заң, 62-бап, adilet.zan.kz; 29.09.2026 салыстырылды
Мерзімінен бұрын өтеу: қашан айыппұлсыз
Заң бойынша ЖШС несиені мерзімінен бұрын айыппұлсыз өтейді, бір жылға дейінгі несие бойынша алғашқы 6 айды және ұзағырақ несие бойынша бірінші жылды қоспағанда. ЖК үшін бұл шартқа байланысты.
Бизнеске несие алған ЖК үшін банктер туралы заңда жеке ереже жоқ, Азаматтық кодекс қолданылады: мерзімінен бұрын өтеу банктің келісімімен немесе шартта бұл жазылса ғана мүмкін. Бұл шартты қол қоймас бұрын тексеріңіз. Мерзімінен бұрын өтегенде сыйақы ақшаны нақты пайдаланған күндер үшін ғана есептеледі.
Несие керек емес кезде: тендерді қамтамасыз етуге ақша
Ақша мемлекеттік сатып алу бойынша қамтамасыз ету енгізу үшін керек болса, кепілзатпен несие қажет емес: мемлекеттік сатып алу қағидалары қамтамасыз етуді банк кепілдігімен енгізуге рұқсат береді, ал сіздің ақшаңыз айналымда қалады.
Кепілдікті банк кепілзатсыз желі бойынша шығарады. Лимит үш жылға бір рет ашылады, шамамен 200 млн ₸-ге дейін; түпкілікті лимитті банк тексеруден кейін атайды. Сіз ақша үшін сыйақы емес, әр кепілдік үшін банк комиссиясын төлейсіз: 5 млн ₸-ге дейін — бір рет 7 %.
OBF қызметтері бөлек есептеледі: 100 000 ₸ ретейнер және желінің нақты ашылған лимитінің 3 %-ы, ҚҚС-сыз. Біз мақұлдауды, шартқа дейін нақты банкті және белгіленген мерзімді уәде етпейміз.
Жиі қойылатын сұрақтар
Бөтен адамның пәтерін кепілге қойып несие алуға бола ма?
Иә, кепіл беруші үшінші тұлға бола алады, мысалы, құрылтайшы немесе туысыңыз, егер ол келісіп, кепіл шартына қол қойса.
Қайсысы тиімді: кепілзатпен несие ме, әлде кепілсіз бе?
Кепілзатпен көбірек береді, ал жылдық тиімді сыйақы мөлшерлемесінің шегі төмен: 35 %, ал кепілзатсыз қарызда — 46 %. Есесіне төлемесеңіз, мүлкіңізден айырылу қаупі бар.
Өтегеннен кейін ауыртпалықты қанша уақытта алады?
Банк өтініш бергеннен кейін 1 жұмыс күнінде.
Әрі қарай
Банк несие бермеді ме? Енді қайда бару керек екенін айтамыз
Компанияңызды қарап, мүмкіндігіңіз қай жерде көбірек екенін көрсетеміз. Қоңырау шалып, тегін кеңес береміз. Бұл сізге ешқандай міндет жүктемейді.