Құрылыс компаниясына несие: мердігер объектіге ақшаны қалай табады
Құрылыс компаниясына несиені банктер бірнеше түрде береді: тапсырыс берушімен жасалған келісімшартқа оның сомасының 70 %-ына дейін, жылжымайтын мүлік кепіліне, кепілдік шығару мүмкіндігі бар несие желісімен. Құрылысшыларға мемлекеттік қолдау өндіріске қарағанда аз: «Өрлеу» жеңілдетілген несиесі құрылысқа берілмейді, ал «Даму» қорының каталогы бойынша «Іскер аймақ» субсидиясы тек ғимарат салуға және тек әкімдік оны өз тізіміне енгізген жерде қолжетімді. Барлық нұсқаларды, мемлекеттік сатып алудағы авансқа не болатынын және несиенің орнына қашан кепілдік керек екенін талдаймыз.
Құрылыс компаниясына қандай несиелер береді?
Банктерде жеке «құрылысшыларға несие» жоқ, бірақ мердігерге 4 өнім сай келеді: келісімшартқа оның сомасының 70 %-ына дейін несие, айналым қаражатына кепілзатпен несие, кепілдік шығару мүмкіндігі бар несие желісі және өз коммерциялық жылжымайтын мүлкіңізді салуға несие.
| Өнім | Ірі банктердегі шарттар |
|---|---|
| тапсырыс берушімен жасалған келісімшартқа несие | келісімшарттың орындалмаған сомасының 70 %-ына дейін; несие желісі 36 айға дейін, транш 6 айға дейін немесе келісімшарт аяқталғанға дейін; мөлшерлеме 20 %-дан, жылдық тиімді мөлшерлеме 35 %-ға дейін; кепілзат — келісімшарт бойынша түсетін ақша |
| кепілзатқа берілетін кепілдіктер: тендерлік, авансты қайтару, орындау | жылжымайтын мүліктің нарықтық құнының 60 %-ына дейін немесе шоттағы ақша шегінде, мерзімі 60 айға дейін |
| өз коммерциялық жылжымайтын мүлкіңізді салуға несие | кәдімгі кепілзатпен несиенің мақсаты, инвестицияға өз ақшаңыз кемінде 10 % |
| айналым қаражатына кепілзатпен несие | 36–37 айға дейін, номиналды мөлшерлеме 19,75 %-дан |
Келісімшартқа несиенің ыңғайлылығы — кепілзат келісімшарттың өзі: банк тапсырыс берушінің ақшасына құқық алады. Мұндай несиемен бұрыннан орындалған келісімшарттар бойынша шығынды да жабуға болады, тапсырыс беруші төлеп қойған ақшаны, соның ішінде авансты шегергенде.
КЖ/кредиттің ең жоғарғы сомасы: 1) Тапсырыс берушімен жасалған Келісімшарттың орындалмаған сомасының 70%-нан (жетпіс пайызы)…Дереккөз: Қазақстанның ірі банктерінің бизнеске несие туралы ресми беттері; 29.09.2026 салыстырылды
«Даму» қоры құрылыс компанияларына не береді?
2026 жылғы 29 қыркүйектегі қор каталогы бойынша ЭҚЖЖ 41 кодтары (ғимараттар салу) «Іскер аймақ» бағдарламасына да, 7 млрд ₸-ден асатын жобаларға кепілдікке де сай келеді, ал 42 және 43 кодтары — тек осы ірі кепілдіктерге. «Өрлеу» құрылысқа берілмейді.
«Іскер аймақ» бағдарламасында құрылыс басым салалардың жалпы тізбесінде жоқ: ғимарат салуды өңір әкімдігі өз тізіміне енгізсе ғана бағдарламаға сай келеді. Бұл бағдарлама бойынша инвестициялық жобаға құрылыс материалдарын, баламасы болса, тізілімдегі қазақстандық өндірушілерден сатып алу керек.
Кепілзат жетпегенде «Даму» қорының несиенің 85 %-ына дейінгі кепілдігін құрылысшы ала алады, құрылыс басым салалар тізімінде болмаса да: қағидалар басым емес салаларға тыйым салмайды, банк өз лимиті шегінде шешеді. Қор кепілдігі тендерлік кепілдікті, авансты қайтару және орындау кепілдігін де жабады — олар да 85 %-ға дейін.
Сатуға тұрғын үй салсаңыз, Қазақстан тұрғын үй компаниясын қараңыз: онда үлестік құрылыс кепілдігі және 12,6 %-бен кешенді құрылысқа несие бар.
… өз жобаларын экономикалық қызметтің басым түрлерінде, сондай-ақ экономикалық қызметтің басым емес өзге де түрлерінде іске асыратын және (немесе) іске асыруды жоспарлап отырған кәсіпкерлер осы бағыт бойынша кепілдік беруге қатысушы болады.Дереккөз: № 754 қаулы, Кепілдік беру қағидалары, 36-т.; ЭҚЖЖ 41–43 кодтары бойынша damu.kz бағдарламалар каталогы; № 1176 қаулы; 29.09.2026 салыстырылды
Құрылыс-монтаж жұмыстарын мемлекеттік сатып алудағы аванс
Құрылыс-монтаж жұмыстары бойынша тапсырыс беруші ҚҚС-сыз соманың 30 %-ы мөлшерінде аванс көздей алады, бірақ көздеу-көздемеуді өзі шешеді. Авансқа мердігер оның бүкіл сомасына қамтамасыз ету енгізеді.
Авансты қамтамасыз етуден бөлек шартты орындауды қамтамасыз ету енгізіледі — соманың 3 %-ы, ал баға ұсыныстарын сұрату кезінде — 5 %. Аванстан толық немесе ішінара бас тартуға болады. Қазақстандық тауар өндірушілер тізіліміндегі өнім берушілер орындауды және авансты қамтамасыз етуден босатылған.
Мысал. Тапсырыс беруші 150 млн ₸ аванс көздеді. Мердігер авансты қамтамасыз етуді сол 150 млн ₸-ге және орындауды қамтамасыз ету ретінде шарт сомасының тағы 3 %-ын енгізеді. Бәрін ақшамен енгізсе, жұмыс біткенше 150 млн ₸-ден астам ақша айналымнан шығып тұрады.
Егер шартта аванс төлеу көзделген жағдайда, әлеуетті өнім беруші шарттың орындалуын қамтамасыз етуге қосымша авансқа тең мөлшерде авансты қамтамасыз етуді енгізеді.Дереккөз: Мемлекеттік сатып алуды жүзеге асыру қағидалары (ҚМ № 687 бұйрығы), 24, 542–544-тт. (13.02.2026 № 102 ред.), adilet.zan.kz; 29.09.2026 салыстырылды
Несиенің орнына қашан банк кепілдігі керек
Ақша өтінімді, авансты немесе орындауды қамтамасыз етуге керек болса, несие алу міндетті емес: мемлекеттік сатып алу қағидалары қамтамасыз етуді банк кепілдігімен енгізуге рұқсат береді, ал ақша айналымда қалады.
Шартты орындау және демпингке қарсы кепілдіктерді кепілзатсыз желі бойынша шығаруға болады. Лимит үш жылға бір рет ашылады, шамамен 200 млн ₸-ге дейін; түпкілікті лимитті банк тексеруден кейін атайды. Сіз ақша үшін сыйақы емес, әр кепілдік үшін банк комиссиясын төлейсіз: 5 млн ₸-ге дейін — бір рет 7 %.
OBF қызметтері бөлек есептеледі: 100 000 ₸ ретейнер және желінің нақты ашылған лимитінің 3 %-ы, ҚҚС-сыз. Біз мақұлдауды, шартқа дейін нақты банкті және белгіленген мерзімді уәде етпейміз.
Жиі қойылатын сұрақтар
Келісімшартқа несие алу үшін кепілзат керек пе?
Кепілзат — келісімшарт бойынша түсетін ақша. Мұндай өнім бойынша банктер әдетте мүлікті кепілге сұрамайды.
«Даму» кепілдігімен құрылысты өз компанияңызға тапсыруға бола ма?
Иә, байланысты құрылыс компаниясының құрылыс қызметіне рұқсат құжаты болса, қағидалар оған жұмыс тапсыруға рұқсат береді. 7 млрд ₸-ден асатын жобаларға кепілдікте бұл ерекшелік қолданылмайды.
«Даму» қорында құрылысшыларға арналған жеке бағдарлама бар ма?
Жоқ, құрылысшыларға жалпы бағдарламалар қолжетімді: ғимарат салу үшін «Іскер аймақ», кепілдіктер және 7 млрд ₸-ден асатын ірі кепілдіктер.
Әрі қарай
Банк несие бермеді ме? Енді қайда бару керек екенін айтамыз
Компанияңызды қарап, мүмкіндігіңіз қай жерде көбірек екенін көрсетеміз. Қоңырау шалып, тегін кеңес береміз. Бұл сізге ешқандай міндет жүктемейді.