Бизнесті мемлекеттік қолдау: бұл не
Қарапайым тілмен айтсақ, бизнесті мемлекеттік қолдау — мемлекет кәсіпкерлерге көмектесетін шаралар: арзан несиелер, кепіл жетпегенде кепілдік, гранттар, оқыту, үй-жай мен инфрақұрылым. Кәсіпкерлік кодекс оны 4 түрге бөледі. Шағын бизнес үшін қазір басты бағдарлама — «Іскер аймақ»: мемлекет несие мөлшерлемесінің бір бөлігін төлейді, ал Ұлттық Банктің базалық мөлшерлемесі 17 %-дан төмен тұрғанда сіз жылдық 12,6 % төлейсіз. Төменде қолдаудың қандай түрлері бар екенін, оны кім беретінін және қайда жүгіну керектігін түсіндіреміз.
Бизнесті мемлекеттік қолдау деген не?
Кәсіпкерлік кодекс бойынша бұл — жеке бизнестің дамуын ынталандыратын және оған құқықтық әрі экономикалық жағдай жасайтын мемлекеттік шаралар кешені. Кодекс бұл шараларды 4 түрге бөледі.
Қолдау бағыттар бойынша беріледі: шағын және орта бизнес, оның ішінде әлеуметтік кәсіпкерлік, ауыл шаруашылығы және ауылдағы бизнес, өнеркәсіп, инновациялар, туризм, креативті индустриялар және басқалар. Әр шараның өз қағидалары және оны беретін өз институты бар, сондықтан сізге қажет шараны беретін жерге жүгіну керек.
Жеке кәсіпкерлікті мемлекеттік қолдау деп Қазақстан Республикасында жеке кәсіпкерлікті дамытуды ынталандыру, кәсіпкерлік бастаманы іске асыру үшін қолайлы құқықтық, экономикалық жағдайлар жасау жөніндегі мемлекеттік шаралар кешені түсініледі.Дереккөз: ҚР Кәсіпкерлік кодексі, 91-бап, 92-баптың 1-тармағы; adilet.zan.kz, 30.09.2026 редакциясы
Бизнесті мемлекеттік қолдаудың қандай түрлері бар?
Төртеу: қаржылық және мүліктік, инфрақұрылымдық, институционалдық және қаржылай емес. Жиі айтылатын сервистік қолдауды Үкімет қағидалары қаржылай емес қолдауға жатқызады.
| Түрі | Құрамы |
|---|---|
| Қаржылық және мүліктік | Несие мен лизинг бойынша мөлшерлемені субсидиялау, несие бойынша кепілдіктер, гранттар, шығындарды өтеу, бюджеттік кредиттер, мемлекеттік мүлікті жалға алу |
| Инфрақұрылымдық | Кәсіпкерлерге қызмет көрсету орталықтары, бизнес-инкубаторлар, индустриялық аймақтар, желілер мен үй-жайлар |
| Институционалдық | Бизнесті қолдаудың қаржы институттарын құру және дамыту |
| Қаржылай емес | Оқыту, кеңес беру, тәлімгерлік, экспортқа көмек, мемлекеттік сатып алуға қатысу бойынша кеңестер |
Әлеуметтік кәсіпкерлерге кодекс бұған қоса салық жеңілдіктерін, жалдау ақысын субсидиялауды және әлеуметтік маңызы бар жобаларға мемлекеттік гранттарды қарастырады.
1) қаржылық және мүліктік қолдау; 2) инфрақұрылымдық қолдау; 3) жеке кәсіпкерлікті қолдау мен дамытудың қаржы институттарын, мемлекеттік органдар жанынан жеке кәсіпкерлік проблемаларын зерделеу және оны дамыту ұсыныстарын әзірлеу жөніндегі ғылыми-зерттеу институттарын құруды және дамытуды қамтитын институционалдық қолдау; 4) қаржылай емес қолдау.Дереккөз: ҚР Кәсіпкерлік кодексі, 93-баптың 1-тармағы, 94, 96, 97, 232, 232-1, 234-баптар; adilet.zan.kz, 30.09.2026 редакциясы
Қолдауды кім көрсетеді және «Іскер аймақ» нені береді?
Шағын және орта бизнеске ақша мен кепілдікті «Даму» қоры береді, оқыту мен кеңесті — «Атамекен» палатасы мен кәсіпкерлікті қолдау орталықтары, инфрақұрылымды — әкімдіктер. Ірі жобаларға Қазақстанның Даму Банкі және «Бәйтерек» холдингінің басқа институттары көмектеседі.
Шағын және микробизнеске арналған «Іскер аймақ» бағдарламасы үш бөліктен тұрады. Біріншісі — 200 млн ₸-ге дейінгі несие бойынша мөлшерлемені 3 жылға субсидиялау. Қағидалар бойынша Даму банкке мөлшерлеменің 40 %-ын төлейді, бірақ сізге кемінде 12,6 % қалады. Ұлттық Банктің базалық мөлшерлемесі 17 %-дан төмен тұрғанда (қазір 16,25 %) сіз дәл 12,6 % төлейсіз, қалғанын Даму қосып төлейді. Әлеуметтік кәсіпкерлер үшін Даму мөлшерлеменің 50 %-ын төлейді. Екіншісі — қаржылай емес қолдау: «Атамекен» арқылы оқыту мен кеңес және Даму қорының тегін онлайн оқытуы. Үшіншісі — жергілікті бюджет есебінен инфрақұрылым: өңірдің басым салалары үшін желілер, шеберханалар, қоймалар, коворкингтер.
«Іскер аймақ» бағдарламасында кепілдіктер мен гранттар жоқ, бұлар — бөлек бағдарламалар: кепіл жетпегенде несиенің 85 %-ына дейін Даму кепілдігі және гранттар, мысалы, бизнес-идеяға 400 АЕК-ке дейін. Бағдарлама субсидиясын кепілдікпен бірге алуға болады.
1) осы қаулыға 1-қосымшаға сәйкес Сыйақы мөлшерлемесінің бір бөлігін субсидиялау қағидалары; 2) осы қаулыға 2-қосымшаға сәйкес Шағын кәсіпкерлік субъектілеріне қаржылай емес қолдау шараларын ұсыну қағидалары…; 3) осы қаулыға 3-қосымшаға сәйкес Шағын кәсіпкерлік субъектілеріне инфрақұрылымдық қолдау көрсету қағидаларыДереккөз: ҚР Үкіметінің 30.12.2025 № 1176 «Іскер аймақ» қаулысы, 1-тармақ, 1-қосымша, 3, 8, 11–13-тармақтар, 2-қосымша, 3-қосымша; Кәсіпкерлік кодекс, 95, 95-1-баптар; damu.kz, baiterek.gov.kz; 30.09.2026 салыстырылды
Қолдау бағдарламалары
Әр шараның шарттары — Даму және мемлекеттік қолдау туралы бөлімде.
Жиі қойылатын сұрақтар
Бизнесті мемлекеттік қолдау үшін қайда жүгіну керек?
Мөлшерлеме субсидиясы үшін — Даму бағдарламасы бойынша несие беретін банкке. Кеңес пен оқыту үшін — кәсіпкерлікті қолдау орталығына. «Бәйтерек» холдингі өтінімдерді өзі қабылдамайды, оның еншілес институттарына жүгіну керек.
«Атамекен»-нің сервистік қолдауы ақылы ма?
Жоқ, кәсіпкерлікті қолдау орталықтарының кеңестері тегін.
«Іскер аймақ» субсидиясын кім ала алады?
Бағдарлама тізбесіне және өңірдің басымдықтарына кіретін салалардағы жұмыс істеп тұрған шағын және микрокәсіпорындар, оның ішінде ауыл шаруашылығы кооперативтері.
Әрі қарай
Бизнесіңіз «Даму» бағдарламаларына сәйкес келе ме, тексереміз
ЭҚЖЖ кодын, соманы және несиенің мақсатын қарап, қай бағдарлама лайық екенін айтамыз. Қоңырау шалып, тегін кеңес береміз. Бұл сізге ешқандай міндет жүктемейді.