Инвестициялық несие: бұл не, қарапайым тілмен
Қарапайым тілмен айтсақ, инвестициялық несие — ЖК мен шағын бизнес жылдар бойы пайдаланатын нәрсеге алатын қарыз: жабдық, техника, көлік, коммерциялық жылжымайтын мүлік, құрылыс пен жөндеу. Ол айналым несиесінен ұзағырақ мерзімге беріледі: банктерде әдетте 84 айға дейін, ал кепілмен — 120 айға дейін. Банк кепіл мен өз үлесіңізді сұрауы мүмкін, мысалы, жоба құнының 20 %-ынан бастап. Төменде — мұндай несиенің айналым несиесінен айырмашылығы және оны қайдан арзанырақ алуға болатыны: «Іскер аймақ», «Өрлеу» және Даму кепілдігі.
Инвестициялық несие дегеніміз не?
Бұл негізгі құралдарды — коммерциялық жылжымайтын мүлікті, жабдықты, техниканы, көлікті, материалдық емес активтерді — сатып алуға, сондай-ақ құрылысқа, жаңғыртуға, реконструкцияға және күрделі жөндеуге алынатын несие. Инвестицияны «Іскер аймақ» бағдарламасы дәл осылай анықтайды. Банктер мұндай несиені әдетте 84 айға дейін береді.
Банктер туралы заңда «инвестициялық несие» деген термин жоқ, бұл — банктер мен мемлекеттік бағдарламалар өнімінің атауы. Банк оны жаңартылмайтын несие желісі ретінде рәсімдеуі мүмкін: ақшаны жабдыққа немесе құрылыс кезеңдеріне төлеген сайын бөлік-бөлікпен аласыз, ал өтелген бөлігі қайта берілмейді.
Айналым несиесінен басты айырмашылығы — мерзімі мен қайтарымы. Айналым несиесін банктер әдетте 36 айға дейін береді және ол түсімнен өтеледі, ал инвестициялық несие бірнеше жылда ғана өзін ақтайды, сондықтан банк жобаның есебіне, өз үлесіңізге және кепілге қарайды.
Инвестиция деп коммерциялық жылжымайтын мүлікті, жабдықты, техниканы, көлік құралдарын, биологиялық, материалдық активтермен материалдық емес активтерді қоса алғанда, негізгі құралдарды сатып алуға бағытталған шығындар, сондай-ақ кәсіпкерлік қызметте пайдаланылатын объектілерді салуға, жаңғыртуға, реконструкциялауға және (немесе) күрделі жөндеуге бағытталған шығындар түсініледі.Дереккөз: «Іскер аймақ» бірыңғай бағдарламасы, ҚР Үкіметінің 30.12.2025 № 1176 қаулысы, 1-қосымша, 9-тармақ; adilet.zan.kz, 30.09.2026 редакциясы
Банктерде инвестициялық несиенің шарттары қандай?
Мерзімі әдетте 84 айға дейін, жабдық пен көлікке кейде 60 айға дейін, жылжымайтын мүлік кепілімен — 120 айға дейін. Өз үлесі мен кепілді әр банк өзі белгілейді. Мысалы, бір банкте өз үлесі — жоба құнының 20 %-ынан бастап, ал кепіл — борыштың кемінде 90 %-ы, оның 60 %-ы — жылжымайтын мүлік немесе ақша.
Кепілсіз банктер инвестициялық несиені қысқарақ мерзімге береді, мысалы, 48 айға дейін. Соманы бизнестің қаржылық жағдайына қарай анықтайды. Кепіл жетпесе, несиенің 85 %-ына дейінгі бөлігін Даму кепілдігі жаба алады.
Мысал: сіз 50 млн ₸-ге жабдық сатып аласыз. Мұндай шарттарда банк 10 млн ₸ өз ақшаңызды сұрайды, ал 40 млн ₸ несиеге шамамен 36 млн ₸-лік кепіл керек болады. Кепіл жетпесе, Даму кепілдігі 34 млн ₸-ге дейін, яғни несиенің 85 %-ын жаба алады.
Мақсаты инвестиция; қайта қаржыландыру Мерзімі 10 жылға дейін Несие пайызы 12,6% дейін Сома 7 млрд теңгеге дейінДереккөз: damu.kz, «Өрлеу» және кепілдендіру; bcc.kz және berekebank.kz сайттарындағы инвестициялық несиелер шарттары; 30.09.2026 салыстырылды
Жеңілдікті инвестициялық несие: «Іскер аймақ» пен «Өрлеу» қандай?
«Өрлеу» — Даму қорының жеңілдікті несиесі: мөлшерлемесі 12,6 %-дан аспайды, мерзімі 10 жылға дейін, сомасы 7 млрд ₸-ге дейін, микро, шағын және орта бизнеске арналған. «Іскер аймақ» шағын бизнеске берілген банк несиесін 3 жыл бойы, 200 млн ₸-ге дейін субсидиялайды: Ұлттық Банктің базалық мөлшерлемесі 17 %-дан төмен тұрғанда сіз жылдық 12,6 % төлейсіз, қалғанын Даму қосып төлейді.
| «Өрлеу» | «Іскер аймақ» | |
|---|---|---|
| Бұл не | Жеңілдікті несие | Банк несиесі бойынша мөлшерлеме субсидиясы |
| Сіз үшін мөлшерлеме | 12,6 %-дан аспайды | Кемінде 12,6 % |
| Сомасы | 7 млрд ₸-ге дейін | 200 млн ₸-ге дейін |
| Мерзімі | 10 жылға дейін, борыш бойынша 24 айға дейін жеңілдікті кезең | Субсидия 3 жыл, жобаны 18 айда іске асыру керек |
| Қарсы міндеттеме | Жаңа өндіріс үшін — өнім шығарудың немесе түсімнің кемінде 10 %-ға өсуі және 100 млн ₸-ге 1 жұмыс орны | 100 млн ₸-ге 1 жұмыс орны және кірістің инфляциядан кем емес өсуі |
Екі бағдарлама бойынша да жабдықты қазақстандық өндірушілерден сатып алу керек, импорт — тек отандық баламасы болмаса ғана. Бұл ақшаға жұмыс істеп тұрған бизнесті сатып алуға болмайды. 7 млрд ₸-ден бастап ірі жобаларды Қазақстанның Даму Банкі қаржыландырады.
Субсидиялау жүзеге асырылатын инвестициялық жобаларды іске асыру мерзімі субсидиялау басталған күннен бастап 18 (он сегіз) айдан аспауға тиіс.Дереккөз: ҚР Үкіметінің № 1176 қаулысы, 1-қосымша, 9, 11–15, 56-тармақтар; damu.kz, «Өрлеу», 30.09.2026 салыстырылды
Инвестицияға арналған несиелер мен бағдарламалар
Бағдарламалардың шарттары және айналым несиесімен салыстыру — көрші бөлімдерде.
Жиі қойылатын сұрақтар
ЖК инвестициялық несие ала ала ма?
Иә. Даму бағдарламалары да, банктердің инвестициялық несиелері де ЖК-ға да, ЖШС-ке де ашық. Банктерде ЖК мен ЖШС үшін ең үлкен сома, мерзім және несие валютасы әртүрлі болуы мүмкін.
Инвестициялық несиені кепілсіз алуға бола ма?
Болады, бірақ азырақ сомаға және қысқарақ мерзімге, мысалы, 48 айға дейін. Кепіл жетпесе, несиенің 85 %-ына дейін Даму кепілдігі көмектеседі.
Мемлекеттік бағдарлама бойынша инвестициялық несиеге дайын бизнесті сатып алуға бола ма?
Жоқ. «Іскер аймақ» бойынша үлестерді, акцияларды және кәсіпорынды тұтастай сатып алуға болмайды, «Өрлеу» бойынша жұмыс істеп тұрған бизнесті сатып алуға тыйым салынған.
Әрі қарай
Сомаңызға қарай несие немесе лизинг таңдап береміз
Банк ұсынысын «Даму» жеңілдетілген бағдарламаларымен салыстырамыз. Қоңырау шалып, тегін кеңес береміз. Бұл сізге ешқандай міндет жүктемейді.