Лизинг дегеніміз не: қарапайым тілмен
Қарапайым тілмен айтқанда, лизинг — лизинг беруші компания сіз таңдаған көлікті, жабдықты немесе басқа мүлікті сатушыдан сатып алып, оны сізге тұрақты ақыға пайдалануға беретін мәміле. Шарттың бүкіл мерзімінде мүлік лизинг берушіге тиесілі, ал соңында сіз оны әдетте алдын ала келісілген бағамен сатып аласыз. Заң бойынша қаржы лизингі бір жылдан астам мерзімге жасалады. Төменде — мәмілеге кімдер қатысады және лизингтің несие мен жалдан айырмасы неде.
Лизинг дегеніміз не?
Лизинг — 3 қатысушысы бар мәміле: лизинг беруші сіз көрсеткен мүлікті сатушыдан сатып алып, оны сізге ақыға уақытша иеленуге және пайдалануға береді. Азаматтық кодекс лизингті жалдың бір түріне жатқызады, бірақ бұл ерекше жал: зат арнайы сіз үшін сатып алынады.
Қатысушылар — сатушыға ақы төлейтін лизинг беруші, затты пайдаланып, төлемдерді енгізетін лизинг алушы және сатушының өзі. Лизинг беруші банк немесе лизинг қызметін бастағаны туралы хабарлама берген кез келген компания мен ЖК бола алады.
Лизингке ғимараттарды, машиналарды, жабдықты, көлікті, жерді және пайдаланғанда жұмсалып кетпейтін басқа да заттарды алуға болады. Бағалы қағаздар мен табиғи ресурстарды алуға болмайды. Жеке тұлғамен жасалатын шарт бойынша лизингке тек M1 және N1 санаттарындағы жеңіл көліктер мен жеңіл жүк көліктері беріледі.
Лизинг шарты бойынша лизинг беруші лизинг алушы көрсеткен мүлікті сатушыдан меншігіне сатып алуға және лизинг алушыға осы мүлікті ақы төлеп уақытша иеленуге және пайдалануға беруге міндеттенеді.Дереккөз: ҚР Азаматтық кодексі (Ерекше бөлім), 29-тарау, 565-бап 1-тармақ; «Қаржы лизингі туралы» ҚР № 78-II Заңы, 4-бап, 10-бап; adilet.zan.kz, 30.09.2026 салыстырылды
Қаржы лизингі дегеніміз не және ол қанша мерзімге жасалады?
Заң бойынша қаржы лизингі — мүлікті бір жылдан астам мерзімге беру, бұл ретте кемінде бір шарт орындалуы тиіс: шартта сатып алу көзделген, мерзім заттың қызмет ету мерзімінің 75 %-ынан асады немесе төлемдер оның құнының 90 %-ынан астамын жабады.
Лизинг тек үш жылдан бастап болады деп жиі жазады. Бұл дұрыс емес: үш жыл — Салық кодексінің шарты. Салық жеңілдіктерін алу мақсатында мәміле қаржы лизингі болып саналуы үшін шарт 3 жылға немесе одан ұзақ мерзімге жасалады. Сондықтан кейбір банктер мен лизинг компанияларында ең аз мерзім — 37 ай, дегенмен 12–13 айдан басталатын лизинг те бар.
Лизинг төлемі екі бөліктен тұрады: лизинг берушінің сатып алу мен жеткізуге жұмсаған шығынын өтеу және оның сыйақысы. Заң лизинг түрлерін де атайды: қайтарымды лизинг, яғни өз мүлкіңізді лизинг берушіге сатып, оны қайта лизингке аласыз, сондай-ақ қайталама, банктік, исламдық лизинг, сублизинг және басқалар.
лизинг беруші сатушыдан өз меншігіне сатып алған және лизинг шартымен келісілген лизинг нысанасын лизинг алушыға белгілі бір төлемақысына және белгілі бір талаптармен уақытша иеленуге және бір жылдан асатын мерзімге пайдалануға беруге міндеттенетінДереккөз: «Қаржы лизингі туралы» ҚР № 78-II Заңы, 2-бап, 3-бап, 21-бап; ҚР № 214-VIII Салық кодексі, 213-бап 2, 3-тармақтар; adilet.zan.kz, 30.09.2026 салыстырылды
Лизингтің несие мен жалдан айырмасы неде?
Несие бойынша ақша сіздікі болады, ал сіз қарызды қайтарасыз. Лизинг бойынша зат сатып алынғанға дейін лизинг берушінің меншігінде қалады. Әдеттегі жалдан лизингтің айырмасы — зат арнайы сіз үшін сатып алынады.
| Несие | Лизинг | Жал | |
|---|---|---|---|
| Шарт кезінде зат кімдікі | сіздікі | лизинг берушінікі | жалға берушінікі |
| Зат қайдан келеді | өзіңіз сатып аласыз | лизинг беруші сіз таңдаған сатушыдан сатып алады | жалға берушіде бұрыннан бар |
| Немен аяқталады | қарыз өтеледі | затты сатып алу немесе қайтару | затты қайтару немесе келіссеңіз, сатып алу |
Заттың лизинг берушіге тиесілі болуынан маңызды салдарлар шығады. Оған тыйым салуға болмайды. Төлеуді тоқтатсаңыз немесе банкрот болсаңыз, ақысы төленбеген зат лизинг берушіге қайтарылады. Егер шартта өзгеше айтылмаса, заттың бұзылу немесе жойылу тәуекелі зат қолыңызға берілген сәттен бастап сізге өтеді. Лизингтегі көліктің көлік салығын сіз төлейсіз. Ал лизингті банк немесе кредиттік бюроға мәлімет беретін басқа ұйым берсе, бюро үшін ол кәдімгі несиемен бірдей, мерзімі өткен төлемдер несие тарихыңызға түседі.
Лизинг алушыға уақытша иеленуге және пайдалануға берілген лизинг нысанасына меншік құқығы … лизинг шарты қолданылатын бүкіл мерзім ішінде лизинг берушіде сақталадыДереккөз: «Қаржы лизингі туралы» ҚР № 78-II Заңы, 5-бап 1, 2-тармақтар, 8-бап, 24-бап 2-тармақ; ҚР Азаматтық кодексі, 540, 562, 569, 715-баптар; ҚР № 214-VIII Салық кодексі, 563-бап 2-тармақ; ҚР № 573-II Заңы, 18-бап 1-тармақ, 24-бап 1-тармақ; adilet.zan.kz, 30.09.2026 салыстырылды
Бизнеске арналған лизинг: шарттары және мемлекеттік қолдау
Лизингті қалай есептеу керегі, оның салыққа қалай әсер ететіні және қандай мемлекеттік бағдарламалар бар екені — несиелер бөлімінде.
Жиі қойылатын сұрақтар
Лизинг несие ме?
Жоқ. Несие бойынша сіз меншікке ақша аласыз, ал лизинг бойынша — сатып алғанға дейін лизинг берушіге тиесілі болатын затты пайдалануға аласыз. Бірақ лизингті банк немесе кредиттік бюроға мәлімет беретін басқа ұйым берсе, бюро үшін ол несие болып саналады.
Қайтарымды лизинг дегеніміз не?
Сіз өз мүлкіңізді лизинг компаниясына сатып, оны бірден қайта лизингке аласыз. Осылайша бизнес жабдығынан айырылмай ақша алады.
Затты мерзімінен бұрын сатып алуға бола ма?
Иә, егер шартта мерзімінен бұрын сатып алу көзделсе және сіз ол бойынша барлық ақшаны төлеп қойсаңыз.
Әрі қарай
Сомаңызға қарай несие немесе лизинг таңдап береміз
Банк ұсынысын «Даму» жеңілдетілген бағдарламаларымен салыстырамыз. Қоңырау шалып, тегін кеңес береміз. Бұл сізге ешқандай міндет жүктемейді.