Мемлекеттік сатып алуға кім қатыса алады
Мемлекеттік сатып алуға ЖК, ЖШС немесе мемлекеттік мекемеден басқа кез келген компания, сондай-ақ бірнеше компаниядан құралған консорциум қатыса алады. ЖК-сы жоқ жеке тұлға мемлекетке тек өз тұрғын үйін сата алады. Шетелдіктер — басқа елдердің компаниялары мен кәсіпкерлері — егер халықаралық шарт, мысалы ЕАЭО туралы шарт, олардың еліне осындай құқық берсе, қазақстандық өнім берушілермен тең жағдайда қатысады. Төменде кімге қатысуға болмайтынын, қандай талаптар тексерілетінін және бастау үшін не қажет екенін түсіндіреміз.
Мемлекеттік сатып алуға кім қатыса алады?
Заң бойынша әлеуетті өнім беруші ЖК, мемлекеттік мекемеден басқа заңды тұлға және заңды тұлғалардың уақытша бірлестігі — консорциум бола алады, яғни қатысушының 3 түрі бар. Кәсіпкер мәртебесі жоқ жеке тұлға заңда көрсетілген жағдайда ғана қатысады, ал ондай жағдай біреу: өз тұрғын үйін сату.
ЖК сатып алудың барлық тәсілдеріне ЖШС-мен тең жағдайда қатысады, заң бизнестің нысаны бойынша шектеу қоймайды. Сондықтан мемлекетке тауар немесе қызмет сатқысы келетін өзін-өзі жұмыспен қамтыған немесе тіркелмеген адам алдымен ЖК ашуы керек. Жеке тұлғалардың еңбек шарты және ақылы қызмет көрсету шарты бойынша көрсететін қызметтері мемлекеттік сатып алу туралы заңға жатпайды: тапсырыс беруші мұндай шарттарды конкурссыз жасайды.
Консорциумда базалық біліктіліктен әр қатысушы өтеді. Адамдар мен техниканы қатысушылардың біреуі қамтамасыз етсе де болады, ал лицензия мен тәжірибе негізгі қатысушыда болуы керек.
әлеуетті өнім беруші – осы Заңда көзделген жағдайларда мемлекеттік сатып алу туралы шарт жасасуға үміткер кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыратын жеке тұлға, заңды тұлға (егер Қазақстан Республикасының заңдарында өзгеше белгіленбесе, мемлекеттік мекемелерді қоспағанда), заңды тұлғалардың уақытша бірлестігі (консорциум), сондай-ақ кәсіпкерлік қызмет субъектісі болып табылмайтын жеке тұлғаДереккөз: ҚР 2024 жылғы 01.07. № 106-VIII «Мемлекеттік сатып алу туралы» Заңы, 3-бап 3) тармақша, 1-бап, 27-бап 6-тармақ; № 687 Мемлекеттік сатып алуды жүзеге асыру қағидалары, 100–103-тармақтар; adilet.zan.kz, 30.09.2026 салыстырылды
Мемлекеттік сатып алуға кімге қатысуға болмайды?
Заңда 13 шектеу бар. Негізгілері: өнім берушінің өзі немесе оның басшысы мен құрылтайшылары жосықсыз қатысушылар тізілімінде, борышкерлердің бірыңғай тізілімінде тұрса немесе сыбайлас жемқорлық үшін сотталған болса; қызметі тоқтатыла тұрса; құрылтайшылары офшорда тіркелсе; басшының туысы өнім берушіні таңдауға қатысса.
Тағы бірнеше ереже бар: үлестес компаниялар бір лотқа қатыса алмайды; тапсырыс беруші өз сатып алуына қатыспайды; жеке бизнестен лотқа кемінде екі өтінім түссе, мемлекеттік кәсіпорындар мен мемлекет үлесі 50 % және одан көп компаниялар автоматты түрде шеттетіледі. Бұл шектеулердің бұзылуы сатып алудың кез келген кезеңінде анықталуы мүмкін.
Бұл тізімде мемлекеттік қызметшілер жоқ, бірақ сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы заң оларға кәсіпкерлікпен айналысуға тыйым салады. Демек, мемлекеттік қызметші ЖК ашып, өнім беруші бола алмайды.
Әлеуетті өнім берушінің және әлеуетті өнім берушінің үлестес тұлғасының конкурс, аукцион, баға ұсыныстарын сұрату тәсілімен мемлекеттік сатып алуды жүзеге асыру кезінде бір лотқа қатысуға құқығы жоқ.Дереккөз: ҚР № 106-VIII Заңы, 7-бап 1–6, 8-тармақтар; «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы» ҚР Заңы, 13-бап 1-тармақ 2) тармақша; adilet.zan.kz, 30.09.2026 салыстырылды
Өнім берушіге қойылатын біліктілік талаптары
Біліктілік талаптары бесеу: құқық қабілеттілігі, қаржылық орнықтылық және 6 АЕК-тен аспайтын салық берешегі, банкроттық пен таратудың болмауы, ресурстар мен жалақы бойынша берешектің болмауы, жұмыс тәжірибесі. Заңда тікелей аталған жекелеген жағдайлардан басқа, тапсырыс беруші өзге талап қоюға құқылы емес.
Қаржылық орнықтылықты порталдың өзі есептейді. Тәжірибе мәліметтері мемлекеттік ақпараттық жүйелерде бар шарттар бойынша ғана ескеріледі. Егер жұмысқа лицензия немесе хабарлама қажет болса, тапсырыс беруші оларды талап етуге міндетті. Баға ұсыныстарын сұратуда біліктілік тексерілмейді.
1) құқық қабілеттілігінің (заңды тұлғалар үшін) және азаматтық әрекетке қабілеттілігінің (жеке тұлғалар үшін) болуы; 2) қаржылық тұрғыдан орнықты болуы және республикалық бюджет туралы заңда тиісті қаржы жылына белгіленген айлық есептік көрсеткіштің алты еселенген мөлшерінен асатын салық берешегінің болмауы…; 3) банкроттық не таратылу рәсіміне жатқызылмауы; 4) шарт бойынша міндеттемелерді орындау үшін жеткілікті материалдық, еңбек және қаржы ресурстарының болуы, сондай-ақ жұмыскерлер алдында жалақы төлеу бойынша мерзімі өткен берешектің болмауы…; 5) жұмыс тәжірибесінің болуы.Дереккөз: ҚР № 106-VIII Заңы, 11-бап 1, 4, 6–8-тармақтар; № 687 Қағидалар, 426-тармақ; adilet.zan.kz, 30.09.2026 салыстырылды
Шетелдік компаниялар мен шағын бизнес қатыса ала ма?
Егер бұл Қазақстан ратификациялаған халықаралық шартта көзделсе, шетелдік өнім берушілер тең жағдайда қатысады. Ондай шарт — ЕАЭО туралы шарт: одақ елдерінің өнім берушілеріне ұлттық режим беріледі. Шағын және орта бизнеске сатып алудың бір бөлігі сақталған: Қаржы министрлігі тізбесіндегі әр топ бойынша 50 000 АЕК-ке, яғни 216 250 000 ₸-ге дейін.
Резидент емес тұлға біліктілігін резидентпен бірдей құжаттармен немесе өз елінің осындай құжаттарымен растайды. Порталда ЕАЭО елдерінің куәландырушы орталықтары берген ЭЦҚ кілттері сенім білдірілген үшінші тарап арқылы қабылданады, ал резидент еместер «Гамма» қойындысынан кіреді. Қазақстанда тұруға ықтиярхаты бар шетелдік заң бойынша резидент болып саналады: ол ЖК ашса, сатып алуға резидент ретінде қатысады. Уақытша тұруға рұқсат бұған жарамайды.
Заң мүгедектігі бар адамдардың қоғамдық бірлестіктерін бөлек қорғайды: олардан Еңбек министрлігі тізбесі бойынша тауарлардың кемінде 50 %-ы және барлық жұмыстар мен қызметтер сатып алынады.
7. Шағын және орта кәсіпкерлік субъектілерінен мемлекеттік сатып алу уәкілетті орган бекіткен тәртіппен және көлемдерде тауарлар, жұмыстар, көрсетілетін қызметтер тізбесі бойынша жүзеге асырылады.Дереккөз: ҚР № 106-VIII Заңы, 3-бап 13) тармақша, 9-бап, 11-бап 5-тармақ, 27-бап 2–4, 7-тармақтар; ЕАЭО туралы шарт, 88-бап; № 627 Сатып алудың бірыңғай платформасын пайдалану қағидалары, 5-тармақ; adilet.zan.kz, 30.09.2026 салыстырылды
Мемлекеттік сатып алуға қатысуды қалай бастауға болады
Қатысу үшін ЭЦҚ кілті, порталда тіркелу және «Өнім беруші» рөлі қажет. Қалай жасалатыны — көрші бөлімдерде.
Жиі қойылатын сұрақтар
Өзін-өзі жұмыспен қамтыған адам мемлекеттік сатып алуға қатыса ала ма?
ЖК-сыз — жоқ: заң кәсіпкер мәртебесі жоқ жеке тұлғаға тек өз тұрғын үйін сатқанда ғана жол береді. Қатысу үшін өзін-өзі жұмыспен қамтыған адам ЖК ашуы керек.
Салық берешегі бар компания қатыса ала ма?
Иә, егер берешек 6 АЕК-тен аспаса, 2026 жылы бұл 25 950 ₸. Берешек бұдан көп болса, конкурста комиссия өтінімді қабылдамайды.
Бір иесі бар екі компания бір лотқа өтінім бере ала ма?
Жоқ. Үлестес компаниялар конкурста, аукционда және баға ұсыныстарын сұратуда бір лотқа қатысуға құқылы емес.
Әрі қарай
Тендерде қамтамасыз ету ретінде өз ақшаңызды емес, банк кепілдігін беріңіз
Лотыңызға қандай қамтамасыз ету керек екенін және кепілдік қанша тұратынын айтамыз. Қоңырау шалып, тегін кеңес береміз. Бұл сізге ешқандай міндет жүктемейді.