ЖК-ға арналған тендерлер: жеке кәсіпкер мемлекеттік сатып алуға қалай қатысады
Қазақстанда ЖК-ға арналған тендерлер ЖШС-ға қандай шартпен ашық болса, сондай шартпен ашық: заң жеке кәсіпкерді тікелей әлеуетті өнім беруші деп атайды. Оның үстіне сатып алудың бір бөлігі тек шағын және орта бизнес арасында өтеді: құны 50 000 АЕК-ке дейінгі тауарлар, көрсетілетін қызметтер және құрылыстан басқа жұмыстар, бұл 2026 жылы 216 250 000 ₸. ЖК қандай тендерлерге қатыса алатынын, қандай табыс пен тәжірибе керегін, ҚҚС-сыз қатысуға бола ма және айналым қаражатын қамтамасыз етуде қалай бұғаттамауға болатынын талдаймыз.
ЖК тендерлерге қатыса ала ма?
Иә: заң кәсіпкерлік қызметпен айналысатын жеке тұлғаны әлеуетті өнім беруші деп атайды, яғни № 106-VIII Заң бойынша ЖК мемлекеттік сатып алуға ЖШС және АҚ-мен тең қатысады.
ЖК үшін шектеулер басқалармен бірдей. Жосықсыз өнім берушілер тізілімінде, атқарушылық құжаттар бойынша борышкерлердің бірыңғай тізілімінде болсаңыз, туыстарыңыз осы тапсырыс берушіде өнім беруші таңдаса немесе осы сатып алуды тапсырыс берушіге өзіңіз дайындасаңыз, қатысуға болмайды. Салық берешегі 6 АЕК-тен аспауы керек, бұл 2026 жылы 25 950 ₸: портал оны өзі тексереді.
ЖК ретінде тіркелмеген жеке тұлға заңдағы сирек жағдайлардан басқа кезде қатыса алмайды, мысалы, мемлекетке өз тұрғын үйін сатқанда. Лотқа жеке бизнестен кемінде 2 өтінім түссе, портал мемлекеттік кәсіпорындардың өтінімдерін автоматты түрде қабылдамайды.
3) әлеуетті өнім беруші – …кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыратын жеке тұлға, заңды тұлға (егер Қазақстан Республикасының заңдарында өзгеше белгіленбесе, мемлекеттік мекемелерді қоспағанда)…Дереккөз: № 106-VIII Мемлекеттік сатып алу туралы заң, 3, 7, 11-баптар, adilet.zan.kz; 29.09.2026 салыстырылды
ЖК қандай тендерлерге қатыса алады?
ЖК кез келген мемлекеттік сатып алуға қатыса алады, ал құны 50 000 АЕК-ке (216 250 000 ₸) дейінгі тауарлар, көрсетілетін қызметтер және құрылыстан басқа жұмыстар сатып алуына тек шағын және орта бизнес қатысады.
Мұндай сатып алу конкурспен, аукционмен немесе баға ұсыныстарын сұратумен өтеді. Ірі компаниялар оған қатыспайды, сондықтан бәсекелес аз. Шағын және орта бизнес арасындағы сатып алу ешкім өтінім бермегендіктен өтпей қалса, тапсырыс беруші оны барлық өнім берушілер арасында өткізеді.
Жұмыс пен қызмет конкурсында жергілікті бизнес үшін тағы бір артықшылық бар. Жұмыс орындалатын облыста немесе республикалық маңызы бар қалада тіркелсеңіз және сатып алу сомасы Қағидалардағы шектен аспаса, портал өтініміңіздің бағасын шартты түрде 2 %-ға азайтады.
Шағын және орта кәсіпкерлік субъектілерінен мемлекеттік сатып алу уәкілетті орган бекіткен тәртіппен және көлемдерде тауарлар, жұмыстар, көрсетілетін қызметтер тізбесі бойынша жүзеге асырылады.Дереккөз: Мемлекеттік сатып алу туралы заң, 27-бап; Қаржы министрінің № 677 бұйрығы, 1–3-қосымшалар; № 687 Қағидалар, 261-тармақ, adilet.zan.kz; 29.09.2026 салыстырылды
Мемлекеттік сатып алу үшін ЖК-ға қандай табыс пен тәжірибе керек?
Ірі сатып алуда портал қаржылық тұрақтылықты өзі тексереді: 3 жылғы табыс сатып алу сомасының жартысынан кем болмауы керек, ал төленген салық — табыстың 3 %-ынан кем емес. Көрсетілетін қызмет үшін еңбекақы қоры, жұмыс үшін негізгі құралдар мен еңбекақы қоры да қаралады.
Қаржылық тұрақтылық барлық сатып алуда емес, тек ірілерінде тексеріледі: 4 000 АЕК-тен (2026 жылы 17 300 000 ₸) қымбат тауарлар, 8 000 АЕК-тен (34 600 000 ₸) қымбат қызметтер, 20 000 АЕК-тен (86 500 000 ₸) қымбат жұмыстар. Табыс пен салық өткен жылға дейінгі 3 жылдың салық деректерінен алынады: 2026 жылы бұл 2022–2024 жылдар.
Мысал. ЖК 20 млн ₸-лық тауар сатып алуға қатысқысы келеді. 3 жылғы табысы 10 млн ₸-дан кем болмауы және төленген салығы осы табыстың 3 %-ынан кем болмауы керек. Тауар сатып алу үшін бұл жеткілікті. Жұмыс сатып алуда шағын бизнес табыс, салық және еңбекақы қоры бойынша тексеріледі, негізгі құралдарға талап қойылмайды.
Тауар үшін жұмыс тәжірибесі мүлде талап етілмейді. Жұмыс пен қызмет конкурсында тапсырыс беруші тәжірибе талап етуі мүмкін, ал жолдарды орташа жөндеуде ол міндетті. Жұмысқа немесе қызметке лицензия не басқа рұқсат керек болса, тәжірибе талап етілмейді. Құрылыста тәжірибе жеңілдік береді: портал бас мердігер ретіндегі әр жыл үшін өтінім бағасын шартты түрде 1 %-ға, қосалқы мердігер ретіндегі әр жыл үшін 0,5 %-ға азайтады, бірақ жиыны 5–10 %-дан аспайды.
Жұмыс тәжірибесінің болуы бөлігінде біліктілік талабы тауарларды мемлекеттік сатып алуға қатысатын әлеуетті өнім берушілерге қойылмайды.Дереккөз: Мемлекеттік сатып алуды жүзеге асыру қағидалары, Қаржы министрінің № 687 бұйрығы, 57, 58, 63, 81–83, 222–228-тармақтар, adilet.zan.kz; 29.09.2026 салыстырылды
Оңайлатылған режимдегі немесе ҚҚС-сыз ЖК тендерлерге қатыса ала ма?
Мемлекеттік сатып алу туралы заңда да, Қағидаларда да, 2026 жылғы Салық кодексінде де тікелей тыйым жоқ: шарт «ҚҚС-ты қоса алғанда» немесе «ҚҚС-сыз» жасалады.
Сатып алу жоспарындағы сомаларды тапсырыс беруші ҚҚС-сыз көрсетеді. Шарт кезінде ҚҚС бойынша есепке тұрсаңыз немесе есептен шықсаңыз, заң шарт сомасын өзгертуге рұқсат береді. Серіктесіңіздің ҚҚС төлеуші екенін портал мәзіріндегі салық қызметінің сервисі арқылы тексеруге болады.
ЖК мемлекеттік сатып алу порталында қалай тіркеледі
ЖК ЭЦҚ кілттерін алады, порталда пайдаланушы ретінде, содан кейін «ЖК» түрімен және «Өнім беруші» рөлімен қатысушы ретінде тіркеледі де, 3 677 ₸-дан басталатын жылдық тарифті төлейді.
ЖК құжатқа RSA кілтімен қол қояды. Порталда жеке тұлға ретінде де, ЖК ретінде де тіркелсеңіз, тарифті бір рет төлейсіз, бірақ екі мәртебеде де төлемге дейін тіркелу керек. Кіру, тариф және портал жұмыс істемесе не істеу керегі туралы толығырақ — мемлекеттік сатып алу порталы туралы бетте.
ЖК үшін кепілзатсыз өтінім мен шартты қамтамасыз ету
Сатып алудың көбінде ЖК соманың 1–3 %-ы мөлшерінде өтінімді қамтамасыз ету, ал жеңгеннен кейін шарт сомасының 3–5 %-ы мөлшерінде шартты орындауды қамтамасыз ету енгізеді. Ақшамен төлесеңіз, ол сатып алу немесе шарт аяқталғанша порталдағы электрондық әмияныңызда бұғатталады.
Шағын ЖК үшін бұл едәуір ақша: 20 млн ₸-лық сатып алуда және сондай сомадағы шартта өтінімге 600 000 ₸-ға дейін, орындауға 1 млн ₸-ға дейін кетеді. Ақшаның орнына банк кепілдігін беруге болады. Банк сізге кепілзатсыз кепілдіктер желісін ашса, лимит біткенше ол бойынша әр сатып алуға кепілдік шығарылады.
Жиі қойылатын сұрақтар
ЖК тәжірибесіз тендерге қатыса ала ма?
Иә, тауар сатып алуда тәжірибе талап етілмейді. Жұмыс пен қызмет конкурсында тапсырыс беруші тәжірибе талап етуі мүмкін, ал құрылыста оның болмауы тек өтінім бағасына берілетін шартты жеңілдіктен айырады.
ЖК-сыз жеке тұлға мемлекеттік сатып алуға қатыса ала ма?
Әдетте жоқ. Заң бұған тек ерекше жағдайларда жол береді, мысалы, мемлекет тұрғын үйді оның иесінен сатып алғанда.
ЖК өтінімді қамтамасыз ету енгізуі керек пе?
Хабарландыру талап етсе, иә. Мүгедектігі бар адамдардың қоғамдық бірлестіктері өз квотасы бойынша сатып алуда қамтамасыз ету енгізбейді.
ЖК үлестес компаниямен бір лотқа қатыса ала ма?
Жоқ, өнім беруші мен оның үлестес тұлғасы конкурстың, аукционның немесе баға ұсыныстарын сұратудың бір лотына қатыса алмайды.
Әрі қарай
Тендерде қамтамасыз ету ретінде өз ақшаңызды емес, банк кепілдігін беріңіз
Лотыңызға қандай қамтамасыз ету керек екенін және кепілдік қанша тұратынын айтамыз. Қоңырау шалып, тегін кеңес береміз. Бұл сізге ешқандай міндет жүктемейді.