Қазақстанда мемлекеттік сатып алуға қалай қатысуға болады: ЭЦҚ-дан төлемге дейін
Қазақстанда мемлекеттік сатып алуға ЖК де, кез келген ЖШС те қатыса алады: ЭЦҚ, мемлекеттік сатып алу порталында тіркелу және бес біліктілік талабына сәйкестік керек. Одан кейін — өтінім және оны қамтамасыз ету, қорытынды, 3 жұмыс күнінде шартқа қол қою және шарттың орындалуын қамтамасыз ету. Бүкіл жолды заң мен Қағидаларға сілтеме жасай отырып, қадамдар бойынша талдаймыз.
Мемлекеттік сатып алуға кім қатыса алады?
Мемлекеттік сатып алуда өнім беруші ЖК, мемлекеттік мекемелерден басқа заңды тұлға және консорциум бола алады. ЖК мәртебесі жоқ жеке тұлға — тек заңда тікелей аталған жағдайларда ғана. Өнім берушіге 5 біліктілік талабы қойылады, олар төменде.
Тапсырыс берушімен байланысы барлар қатыса алмайды: өнім берушіні басшының немесе құрылтайшының туыстары таңдаса, компанияның өзі осы сатып алуды тапсырыс берушіге дайындаса, басшы тапсырыс берушінің үлестес компанияларымен байланысты болса. Өзі немесе басшысы мен құрылтайшылары арқылы жосықсыз қатысушылардың тізілімімен байланысты, атқарушылық құжаттар бойынша борышкерлердің тізілімінде тұрған немесе құрылтайшылары офшорлық аймақтан болған компаниялар да қатыса алмайды.
Мұндай өтінімдердің көбін портал өзі автоматты түрде қабылдамайды. Ал лотқа жеке бизнестен кемінде екі өтінім түссе, мемлекеттік кәсіпорындардың және мемлекет үлесі 50 % және одан көп компаниялардың өтінімдерін де портал қабылдамайды.
Мемлекеттік сатып алуға қатысуға байланысты шектеулер.Дереккөз: ҚР «Мемлекеттік сатып алу туралы» № 106-VIII Заңы, 3-бап 3), 24) тармақшалар, 7-бап 1–4-тармақтар; Мемлекеттік сатып алуды жүзеге асыру қағидалары, ҚР ҚМ № 687 бұйрығы, 193-тармақ; adilet.zan.kz, 29.09.2026 салыстырылды
Мемлекеттік сатып алу порталында қалай тіркелуге болады?
Ұлттық куәландырушы орталықтың ЭЦҚ-сы керек: онымен алдымен портал пайдаланушысы ретінде, содан кейін «Өнім беруші» рөлі бар қатысушы ретінде тіркелесіз. Компания деректерін портал салық базасынан алады.
ЭЦҚ-ны ХҚКО береді. Кіру үшін аутентификация кілті, қол қою үшін қолтаңба кілті керек. Салық базасында қате болса, оны порталда емес, мемлекеттік кірістер органы арқылы түзетеді.
Қағидалар бойынша өнім беруші компания мемлекеттік тіркелгеннен кейін 3 жұмыс күнінен кешіктірмей порталда тіркеледі, ал деректері өзгерсе, оларды 10 жұмыс күні ішінде енгізеді.
Веб-порталда тіркелу – мемлекеттік сатып алу жүйесі субъектісін веб-портал арқылы мемлекеттік сатып алуға қатысуға жіберу.Дереккөз: Мемлекеттік сатып алуды жүзеге асыру қағидалары, ҚР ҚМ № 687 бұйрығы, 3-тармақ; Мемлекеттік сатып алу саласындағы тізілімдерді қалыптастыру және жүргізу қағидалары, ҚР ҚМ № 646 бұйрығы, 6-тармақ; goszakup.gov.kz порталының анықтамасы; 29.09.2026 салыстырылды
Өнім берушіге қандай талаптар қойылады?
Біліктілік талабы бесеу: құқық қабілеттілігі; қаржылық орнықтылық және салық берешегі 6 АЕК-тен, яғни 2026 жылы 25 950 ₸-ден аспауы; банкрот болмау және таратылу үдерісінде болмау; жалақы бойынша берешегі жоқ ресурстар; жұмыс тәжірибесі.
Қаржылық орнықтылықты портал өзі есептейді — кірістер, салықтар, негізгі құралдар және еңбекке ақы төлеу қоры бойынша. Тәжірибе тек мемлекеттік жүйелерде көрінетін мемлекеттік сатып алу мен шарттар бойынша ғана есептеледі. Жұмысқа лицензия керек болса, тапсырыс беруші оны талап етуге міндетті.
Заңда тікелей аталған жағдайлардан басқа, тапсырыс беруші өзге біліктілік талаптарын қоюға құқылы емес, ал өтінімді біліктілік бойынша тек үш жағдайда қабылдамай алады: құжат жоқ болса, сәйкессіздік анықталса немесе ақпарат анық емес болса.
…қаржылық тұрғыдан орнықты болуы және республикалық бюджет туралы заңда тиісті қаржы жылына белгіленген айлық есептік көрсеткіштің алты еселенген мөлшерінен асатын салық берешегінің болмауы.Дереккөз: ҚР «Мемлекеттік сатып алу туралы» № 106-VIII Заңы, 11-бап 1, 4, 6–8-тармақтар; Мемлекеттік сатып алуды жүзеге асыру қағидалары, ҚР ҚМ № 687 бұйрығы, 46, 69-тармақтар; adilet.zan.kz, 29.09.2026 салыстырылды
Сатып алуды қалай табуға және өтінімді қалай беруге болады?
Сатып алуды порталдың «МС жоспарлары», «Хабарландыруларды іздеу» және «Лоттарды іздеу» бөлімдерінен іздейді. Өтінімді портал арқылы электрондық құжатпен, бір лотқа біреуден, өтінімді қамтамасыз етумен береді.
Тапсырыс беруші сатып алудың жылдық жоспарын бекітілгеннен кейін 5 жұмыс күні ішінде жариялайды және жоспарда жоқ нәрсені сатып ала алмайды десе де болады. Сондықтан сатып алу туралы алдын ала білудің ең жақсы жолы — жоспар.
Конкурсқа өтінімге біліктілік туралы құжаттар, техникалық ерекшелік, өтінімді қамтамасыз ету, баға ұсынысы және бенефициарлық меншік иелері туралы мәліметтер кіреді. Өтінімді қамтамасыз ету конкурс пен аукционда бөлінген соманың 1 %-ы, баға ұсыныстарын сұратуда 3 %; оны электрондық әмиянға ақшамен немесе банк кепілдігімен енгізеді. Өтінім кемінде 60 күн жарамды, беру мерзімі аяқталғанша оны өзгертуге немесе кері қайтарып алуға болады.
Конкурс, аукцион тәсілімен мемлекеттік сатып алуға қатысуға өтінімді қамтамасыз ету осы Қағидаларда көзделген шарттарға сәйкес тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді сатып алу үшін бөлінген соманың бір пайызы мөлшерінде енгізіледі.Дереккөз: ҚР «Мемлекеттік сатып алу туралы» № 106-VIII Заңы, 6-бап 5, 7, 8-тармақтар; Мемлекеттік сатып алуды жүзеге асыру қағидалары, ҚР ҚМ № 687 бұйрығы, 104, 189–197-тармақтар; adilet.zan.kz, 29.09.2026 салыстырылды
Қорытынды, шарт және шарттың орындалуын қамтамасыз ету
Қорытындыдан кейін тапсырыс беруші 3 жұмыс күні ішінде шарттың жобасын жібереді (конкурс пен аукционда — шағымдануға берілетін 3 жұмыс күнінен кейін). Жеңімпаз оған 3 жұмыс күнінде ЭЦҚ-мен қол қояды және 10 жұмыс күні ішінде шарттың орындалуын қамтамасыз етуді енгізеді — шарт сомасының 3 %-ы, баға ұсыныстарын сұратуда 5 %.
Конкурс пен аукцион қорытындысына портал арқылы 3 жұмыс күні ішінде шағымдануға болады. Қайталама хабарламадан кейін де шартқа қол қоймасаңыз, шарт екінші орын алған қатысушыға өтеді, ал сіз шарт жасасудан жалтарған болып таныласыз: өтінімді қамтамасыз ету қайтарылмайды және 24 айға жосықсыз қатысушылардың тізіліміне енесіз. Шарттың орындалуын қамтамасыз етуді немесе демпингке қарсы соманы енгізбесеңіз де, осылай болады.
Қазақстандық тауар өндірушілер тізіліміндегі өнім берушілер шарттың орындалуын және авансты қамтамасыз етуді енгізуден босатылған.
Өнім беруші шарт күшіне енген күннен бастап он жұмыс күні ішінде шарттың орындалуын қамтамасыз етуді авансты (бар болса), демпингке қарсы соманы (бар болса) қамтамасыз етуді енгізеді.Дереккөз: ҚР «Мемлекеттік сатып алу туралы» № 106-VIII Заңы, 17-бап 5-тармақ, 25-бап; Мемлекеттік сатып алуды жүзеге асыру қағидалары, ҚР ҚМ № 687 бұйрығы, 519, 526, 531, 537, 542-тармақтар; adilet.zan.kz, 29.09.2026 салыстырылды
Шартты орындау және төлем
Тауарды жеткізгеннен немесе жұмысты орындағаннан кейін сіз порталда актіге қол қоясыз, тапсырыс беруші оны 3 жұмыс күнінде, қосымша тексерісте 10 жұмыс күнге дейін қабылдайды және орындалғаннан кейін күнтізбелік 30 күннен кешіктірмей төлейді.
Қосалқы мердігерлерге жұмыс немесе қызмет көлемінің 30 %-ынан артығын беруге болмайды. Актілермен бірге елішілік құндылық туралы есеп береді.
Осы уақыт бойы шарттың орындалуын қамтамасыз ету бұғатталып тұрады. Өз ақшаңызды бұғаттап қоймау үшін оны электрондық банк кепілдігімен енгізуге болады: банк оны кепілсіз желі бойынша шығарады, желі лимиті шамамен 200 млн ₸-ге дейін.
Шарт осы шарт бойынша міндеттемелер орындалған күннен бастап күнтізбелік отыз күннен аспайтын мерзімде тауарларды бергені, жұмыстарды орындағаны не қызметтер көрсеткені үшін толық төлем жасау туралы талаптарды қамтуға тиіс.Дереккөз: ҚР «Мемлекеттік сатып алу туралы» № 106-VIII Заңы, 17-бап 6, 8-тармақтар; Мемлекеттік сатып алуды жүзеге асыру қағидалары, ҚР ҚМ № 687 бұйрығы, 580–587-тармақтар; adilet.zan.kz, 29.09.2026 салыстырылды
Алғашқы сатып алудың алдында не оқу керек
Сатып алу тәсілдерін, демпингті және жосықсыз қатысушылардың тізілімін түсініп алыңыз — жаңа бастағандар ақшаны дәл осы үш жерде жоғалтады.
Жиі қойылатын сұрақтар
ЖК тендерге қатыса ала ма?
Иә. Сатып алудың біліктілік талаптарына сай болса, ЖК де ЖШС сияқты өнім беруші бола алады.
Мемлекеттік сатып алуға қатысу ақылы ма?
Конкурстық құжаттаманы хабарландыру жарияланған сәттен бастап тегін алады. Ақша өтінімді және шарттың орындалуын қамтамасыз етуге кетеді: не өз ақшаңыз бұғатталады, не кепілдік үшін банкке комиссия төлейсіз.
Салық берешегі болса, қатысуға бола ма?
6 АЕК-ке, яғни 2026 жылы 25 950 ₸-ге дейінгі берешекке жол беріледі. Одан көп болса, біліктіліктен өтпейсіз.
Қатысу үшін лицензия керек пе?
Тек жұмыстың өзіне лицензия керек болса ғана. Сол жағдайда тапсырыс беруші оны талап етуге міндетті.
Әрі қарай
Лотыңызға кепілдік қанша тұрады?
Шарт жасалғанға дейін толық бағасын айтамыз: банк тарифін және біздің қызмет ақымызды бөлек көрсетеміз. Қоңырау шалып, тегін кеңес береміз. Бұл сізге ешқандай міндет жүктемейді.