Қазақстанның тендерлік алаңдары: кім қайда сатып алады
Қазақстанның тендерлік алаңдары кімнің және қай заң бойынша сатып алатынына қарай бөлінеді. Мемлекеттік органдар мен мемлекеттік мекемелер мемлекеттік сатып алу порталында сатып алады, «Самұрық-Қазына» — өз порталында, Ұлттық банк — өз порталында, жер қойнауын пайдаланушылар — жеке тізілім арқылы. Тендерлерді жинайтын жеке сайттар өздері ештеңе өткізбейді: олар лоттарды ресми алаңдардан жинайды. Тендерлік алаңдардың тізімін, қайсысы не үшін керек екенін және Қорғаныс министрлігінің тендерлерін қайдан іздеу керегін талдаймыз.
Қазақстанда қандай тендерлік алаңдар бар?
Ресми алаңдардың 6 тобы бар: мемлекеттік сатып алу порталы, «Самұрық-Қазына» порталы, квазимемлекеттік сектордың басқа алаңдары, Ұлттық банк порталы, жер қойнауын пайдаланушылардың сатып алу тізілімі және табиғи монополиялардың электрондық жүйелері.
| Кім сатып алады | Қайда | Қай заң бойынша |
|---|---|---|
| мемлекеттік органдар, мемлекеттік мекемелер, мемлекеттік кәсіпорындар | zakup.gov.kz мемлекеттік сатып алу порталы | № 106-VIII Мемлекеттік сатып алу туралы заң |
| «Самұрық-Қазына» және оның компаниялары | zakup.sk.kz | Квазимемлекеттік сектордың сатып алуы туралы заң және қордың сатып алу тәртібі |
| басқа ұлттық холдингтер, ұлттық компаниялар және олардың еншілес компаниялары, мысалы «Бәйтерек», «Даму», «ҚазАвтоЖол» | операторлардың алаңдары, сілтемелері мемлекеттік сатып алу порталының «Квазисектордың сатып алуы» бөлімінде | Квазимемлекеттік сектордың сатып алуы туралы заң |
| Ұлттық банк және оның ұйымдары | zakup.nationalbank.kz | өз сатып алу қағидалары |
| жер қойнауын пайдаланушылар: мұнай, газ, уран, қатты пайдалы қазбалар | жер қойнауын пайдалануға арналған тауарлар, жұмыстар және көрсетілетін қызметтер тізілімі | Жер қойнауы туралы кодекс |
| табиғи монополиялар | электрондық сатып алудың цифрлық жүйелері | Табиғи монополиялар туралы заң |
Жаңа мемлекеттік сатып алу порталында бірден үш алаң бойынша іздеуге болады: мемлекеттік сатып алу, «Самұрық-Қазына» және Mitwork алаңы. Бұл ыңғайлы, бірақ алаңдардың ережесі әртүрлі: «Самұрық-Қазынаның» сатып алу тәсілдері, қамтамасыз ету мөлшері және сенімсіз өнім берушілер тізбесі мемлекеттік сатып алудағыдан бөлек.
6) ұлттық басқарушы холдингтер, ұлттық холдингтер… дауыс беретін акцияларының… елу және одан көп пайызы мемлекетке тиесілі заңды тұлғалар, әлеуметтік-кәсіпкерлік корпорациялар, Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі… сатып алатын тауарлар, жұмыстар, көрсетілетін қызметтерДереккөз: № 106-VIII Мемлекеттік сатып алу туралы заң, 1-бап; № 47-VII Квазимемлекеттік сектордың жекелеген субъектілерінің сатып алуы туралы заң, 1, 2-баптар, adilet.zan.kz; 29.09.2026 салыстырылды
Мемлекеттік сатып алу квазимемлекеттік сектордан немен ерекшеленеді?
Мемлекеттік сатып алу және квазимемлекеттік сектордың сатып алуы: айырмашылығы неде
Мемлекеттік сатып алу туралы заң ұлттық холдингтерге, ұлттық компанияларға, мемлекет үлесі 50 % және одан жоғары компанияларға, әлеуметтік-кәсіпкерлік корпорацияларға және Ұлттық банкке қолданылмайды: олар өз ережесімен, өз алаңдарында сатып алады.
Өнім беруші үшін айырмашылық ақша мен мерзімнен көрінеді. «Самұрық-Қазынада» сатып алу тәсілдері, өтінім мен шартты орындауды қамтамасыз ету мөлшері, демпинг ережесі және сенімсіз өнім берушілер тізілімі өзінше. Бірақ ортақ тұсы да бар: квазимемлекеттік сектордың жосықсыз өнім берушілер тізіліміне немесе «Самұрық-Қазынаның» сенімсіз өнім берушілер тізбесіне енген өнім беруші мемлекеттік сатып алуға да қатыса алмайды.
Жер қойнауын пайдаланушылардың тендерлерін қайдан іздеу керек?
Жер қойнауын пайдаланушылар — мұнай-газ, уран және тау-кен компаниялары — жер қойнауын пайдалануға арналған тауарлар, жұмыстар және көрсетілетін қызметтер тізілімі арқылы сатып алады: ашық конкурспен, төмендетуге бағытталған электрондық сауда-саттықпен, бір көзден немесе тауар биржаларында.
Бұл тендерлерде жергілікті бизнес үшін маңызды жеңілдік бар. Жұмыс пен қызмет конкурсында жер қойнауын пайдаланушы басшылар мен мамандарды есептемегенде қызметкерлерінің кемінде 95 %-ы Қазақстан азаматтары болатын қазақстандық мердігердің өтінім бағасын шартты түрде 20 %-ға азайтады. Яғни қазақстандық компания бағасы жоғары болса да жеңе алады: 110 млн ₸-лық өтінім басқалармен 88 млн ₸-лық сияқты салыстырылады.
Жұмыстар мен көрсетілетін қызметтерді сатып алу бойынша конкурсты ұйымдастырушы… конкурсқа қатысушылардың – жұмыстар мен көрсетілетін қызметтердің қазақстандық өндірушілерінің конкурстық өтінімінің бағасын шартты түрде жиырма пайызға азайтады.Дереккөз: «Жер қойнауы және жер қойнауын пайдалану туралы» ҚР Кодексі, 131, 179, 213-баптар, adilet.zan.kz; 29.09.2026 салыстырылды
Қорғаныс министрлігінің тендерлері: қатысуға бола ма?
Мемлекеттік қорғаныстық тапсырыс бойынша әскери өнімді мемлекеттік сатып алу туралы заңнан тыс, тек отандық өндірушілер тізіліміндегі ұйымдар арасында конкурспен сатып алады. Қалғанының бәрін Қорғаныс министрлігі мемлекеттік сатып алу туралы заң бойынша сатып алады: кәдімгі порталда немесе сатып алу мемлекеттік құпияларға байланысты болса, ерекше тәртіппен.
Мемлекеттік құпияларды құрайтын мәліметтері бар сатып алу ерекше тәртіппен өтеді: құжаттардың бір бөлігі қағаз жүзінде, құпиямен жұмыс істеуге Ұлттық қауіпсіздік комитетінің рұқсаты керек, ал шағым портал арқылы берілмейді.
Тізілімге енгізілгендер қатарынан мемлекеттік қорғаныстық тапсырысты орындаушыларды таңдауды… конкурстық негізде жүргізеді.Дереккөз: ҚР «Қорғаныс өнеркәсібі және мемлекеттік қорғаныстық тапсырыс туралы» № 236-VI Заңы, 19, 20-баптар; Мемлекеттік сатып алу туралы заң, 1, 25, 26-баптар; Қаржы министрінің № 671 бұйрығы, adilet.zan.kz; 29.09.2026 салыстырылды
Тауар биржалары мемлекеттік сатып алуда жұмыс істей ме?
Жоқ: 2025 жылғы 1 қаңтардан бастап тауар биржалары арқылы мемлекеттік сатып алу жоқ, ол туралы бап тауар биржалары туралы заңнан алынып тасталды.
Биржаларда бұрынғыша жер қойнауын пайдаланушылар мен табиғи монополиялар сатып ала алады: оларда биржа сатып алу тәсілдерінің тізімінде қалды.
Тендерлердің жеке сайттары: олар не үшін керек
Тендерлерді жинайтын жеке сервистер тендер өткізбейді: олар ресми алаңдардан лоттарды жинап, таңдалғандарын электрондық поштаға жібереді, ал өтінім бәрібір ресми алаңда беріледі.
Бірнеше алаңды бірден қадағаласаңыз, мұндай сервис уақытты үнемдейді. Бірақ сатып алу шарттарын, мерзімдерді және қамтамасыз етуді әрдайым ресми порталдағы хабарландырудан тексеріңіз: мерзімдер соған қарап есептеледі, өтінімдер сонда қабылданады.
Жиі қойылатын сұрақтар
Мемлекет пен «Самұрық-Қазынаның» сатып алуын бір сайттан іздеуге бола ма?
Иә, zakup.gov.kz порталында мемлекеттік сатып алу, «Самұрық-Қазына» және Mitwork алаңы бойынша ортақ іздеу бар.
Ұлттық банктің сатып алуын қайдан көруге болады?
Оның zakup.nationalbank.kz порталында: онда жоспарлар, лоттар, хабарландырулар және сатып алу қағидалары бар.
Табиғи монополиялар қалай сатып алады?
Электрондық сатып алудың цифрлық жүйелерінде конкурспен, баға ұсыныстарын сұратумен, бір көзден немесе тауар биржаларында.
Жосықсыздар тізіліміне енсеңіз, барлық алаңда қатысуға тыйым салына ма?
Мемлекеттік сатып алудың, квазимемлекеттік сектордың жосықсыз өнім берушілер тізілімінде немесе «Самұрық-Қазынаның» сенімсіз өнім берушілер тізбесінде тұрған өнім беруші мемлекеттік сатып алуға қатыса алмайды.
Әрі қарай
Тендерде қамтамасыз ету ретінде өз ақшаңызды емес, банк кепілдігін беріңіз
Лотыңызға қандай қамтамасыз ету керек екенін және кепілдік қанша тұратынын айтамыз. Қоңырау шалып, тегін кеңес береміз. Бұл сізге ешқандай міндет жүктемейді.