Алкоголь дүкенінің бизнес-жоспары: пайда есебі, лицензия, сату қағидалары және салықтар
Алкоголь дүкенінің бизнес-жоспары лицензияға тіреледі: онсыз арақ та, шарап та, сыра да сатуға болмайды, ал жасөспірімге бір рет сатқаны үшін лицензияның қолданылуы тоқтатыла тұруы мүмкін. Төменде Алматыдағы дүкеннің пайдасына шартты есеп берілген. Одан әрі — ЭҚЖЖ коды, лицензия қанша тұрады, қандай үй-жай керек, қай сағаттарда сауда жасауға болады, қандай айыппұл салынады, қандай салық төленеді және «Даму» қорының сауда субсидиясы мұндай дүкенге неліктен берілмейді. Өз сандарыңызды қойсаңыз, есеп банкке немесе инвесторға жарайды.
Алкоголь дүкенінің ЭҚЖЖ коды қандай?
Алкоголь, шарап немесе сыра дүкені сауда алаңы 2000 м²-ден кем болса, 47.25.1 «Мамандандырылған дүкендерде сусындарды бөлшек саудада сату» кодына жатады. Бұл кодқа сатып алушы өзімен алып кететін алкогольді және алкогольсіз сусындар кіреді.
Егер дүкенде бар үстелін қойып, сыраны сол жерде ішу үшін құйып берсеңіз, бұл бөлігі енді бар болып саналады, оның коды — 56.30.0, оған басқа қағидалар қолданылады. Егер алкоголь ассортименттің бір бөлігі ғана болса, ал негізінен азық-түлік сатсаңыз, бұл 47.11 коды бар азық-түлік дүкені. «Даму» қоры сізге қандай мемлекеттік қолдау бағдарламаларын көрсететіні кодқа байланысты.
47.25 Мамандандырылған дүкендерде сусындарды бөлшек саудада сату. Бұл класқа: - алкогольді және алкогольсіз сусындарды бөлшек саудада сату (үй-жайларда тұтыну үшін емес) кіредіДереккөз: Экономикалық қызмет түрлерінің жалпы жіктеуіші ҚР ҰЖ 03-2019, № 4 өзгерісімен, 47.25 класы, 47.25.1, 56.30.0, 47.11 ішкі кластары; stat.gov.kz, 30.09.2026 салыстырылды
Алкоголь дүкенінің бизнес-жоспары есептерімен: Алматыдағы бір ай
Біздің шартты мысалда Алматыдағы 70 м² дүкен күніне 3 500 ₸-ден 100 чек өткізеді. Түсім айына 10,5 млн ₸, пайда шамамен 856 мың ₸.
| Көрсеткіш | Қалай есептейміз | Айына |
|---|---|---|
| Түсім | 100 чек × 3 500 ₸ × 30 күн | 10 500 000 ₸ |
| Тауар сатып алу | шартты түрде түсімнің 75 %-ы | 7 875 000 ₸ |
| 70 м² үй-жайды жалдау | шартты түрде, хабарландырулар бойынша 370–900 мың ₸ | 480 000 ₸ |
| Екі сатушының жалақысы, салықтарымен бірге | шартты түрде | 700 000 ₸ |
| Коммуналдық қызметтер, байланыс, касса, таңбаларды тексеру | шартты түрде | 150 000 ₸ |
| Оңайлатылған декларациядағы салық | түсімнің 4 %-ы | 420 000 ₸ |
| ЖК-ның өзі үшін төлемдері | жарналарға арналған табыс 85 000 ₸ болғанда | 18 700 ₸ |
| Пайда | түсімнен шығыстар шегеріледі | 856 300 ₸ |
30.09.2026 жағдай бойынша Алматыда 50–80 м² дүкенге арналған үй-жай негізінен айына 370–900 мың ₸-ге, орталықта 2,1 млн ₸-ге дейін жалға беріледі. Астанада 30–100 м² үй-жай 200–800 мың ₸ тұрады. Қазақстанда өндірілген құйма сыра көтерме сатушыда кегпен литріне 510–720 ₸ тұрады, ал Рудный мен Қостанайдың бөлшек сауда дүкендерінде ол 780–915 ₸-ден сатылады. 2026 жылдың көктемінде Алматы дүкендерінде арақ орта есеппен литріне 5 200 ₸ тұрды. Орташа чек пен сатып алу үлесін шартты түрде алдық: алкоголь дүкендері бойынша ашық статистика жоқ, сондықтан оларды жеткізушіден және көршілес дүкендерден тексеріңіз.
Басты тәуекел — сатып алушылар саны. Күніне 70 чек болса, түсім 7,35 млн ₸-ге дейін төмендейді, ал жалдау мен жалақы сол күйі қалады да, пайда 195 мың ₸-ге дейін қысқарады. Екінші тәуекел — ақшаның тауарға байланып қалуы: бастапқыда екі-үш апталық сатылымға жететін тауар қоры керек, біздің мысалда бұл 4–6 млн ₸, оған лицензиялық алым қосылады. Сағаттарды да ескеріңіз: күшті алкогольді дүкен тек 12:00-ден 21:00-ге дейін сатады, ал 21:00-ден кейін түсімді тек сыра мен шарап береді.
Дүкендер мен бутиктер · 70 м² айына 370 000 ₸ шаршы метріне 5 286 ₸ Алмалы ауданы, Тастақ-3 шағын ауданы, Төле би көшесі, 198Дереккөз: krisha.kz, Алматы мен Астанадағы коммерциялық жылжымайтын мүлікті жалдау; strikebeer.kz, кег бағалары; tsmerkury.kz, құйма сыра; forbes.kz, арақ бағалары; 30.09.2026 салыстырылды
Сыра және шарап дүкеніне лицензия керек пе?
Иә. Арақ, шарап және сыра үшін бір ғана лицензия керек — алкоголь өнімін сақтауға және бөлшек саудада өткізуге арналған лицензия. Бөлек «сыра» лицензиясы немесе хабарламасы жоқ: заң бойынша құрамында спирт 0,5 %-дан асатынның бәрі алкоголь болып саналады. Алым бір рет төленеді: астанада, республикалық және облыстық маңызы бар қалаларда 100 АЕК (432 500 ₸), аудандық маңызы бар қалалар мен кенттерде 70 АЕК (302 750 ₸), ауылдарда 30 АЕК (129 750 ₸).
Лицензия әр дүкенге бөлек беріледі. Заң бойынша оған 15 жұмыс күнінен аспайтын уақыт кетеді, өтініш elicense.kz сайтында беріледі, лицензияны ЖШС те, ЖК де ала алады. Бас тартса, алым қайтарылмайды, сондықтан алдымен үй-жайды төмендегі талаптар бойынша тексеріңіз. 2026 жылғы Салық кодексінде лицензия үшін жыл сайынғы төлем жоқ. Лицензияны бизнеспен бірге басқа иеге өткізуге болады, қайта рәсімдеу алымның 10 %-ы тұрады.
Лицензияны алғаннан кейін дүкен өз мекенжайы бойынша салық органында бөлек тіркеу есебіне қойылады. Бөлшек сауда дүкені алкоголь айналымы туралы декларация тапсырмайды: оны өндірушілер, қоймалар және көтерме сатушылар тапсырады.
2) алкоголь өнімі – … тағамдық шикізаттан өндірілген этил спиртін және (немесе) этил спиртінің көлемдік үлесі 0,5 пайыздан асатын, құрамында спирт бар тағамдық өнімді пайдаланбай немесе пайдалана отырып дайындалған тағамдық өнім…Дереккөз: ҚР 1999 жылғы 16.07. № 429 «Этил спирті мен алкоголь өнімінің өндірілуін және айналымын мемлекеттік реттеу туралы» Заңы, 1, 13, 15-баптар; ҚР «Рұқсаттар және хабарламалар туралы» Заңы, 1-қосымша, 43-тармақ; ҚР 2025 жылғы 18.07. № 214-VIII Салық кодексі, 104-бап, 616-бап 4-тармақ; elicense.kz; adilet.zan.kz, 30.09.2026 салыстырылды
Үй-жайға, тауарға және жұмыс уақытына қойылатын талаптар
Заң алкоголь дүкенінің ең аз ауданын белгілемейді. Сауда залы, су құбыры, электр және кәріз бар күрделі ғимараттағы тұрғын емес үй-жай, деректерді беретін касса және есепке алу-бақылау таңбаларын тексеретін құрылғы керек.
- Дүкен мектептердің, ауруханалардың, спорт құрылыстарының, ЖҚС-тың, базарлардың және мәдениет мекемелерінің ғимараттары мен аумақтарында орналаса алмайды. Заңда «мектептен N метрден жақын болмасын» деген тыйым жоқ.
- Іргетасы жоқ павильон немесе дүңгіршек жарамайды: құрылымына зиян келтірмей көшіруге болмайтын ғимарат керек.
- Жалдау шарты бір жылдан аз мерзімге жасалса, оның көшірмесі өтінішке қоса беріледі. Шарт ұзағырақ мерзімге жасалса, лицензия беретін орган үй-жайға құқықты жылжымайтын мүлік базасы бойынша өзі тексереді.
- Таңба тексеретін құрылғы сыра дүкеніне де керек, сырада таңба болмаса да: заң ерекшелік жасамайды. Кейбір онлайн-кассалар таңба тексеруді өз қызметіне қосады: солардың бірінде бұл касса клиенттеріне тегін, ал қалғандарына жылына 4 000 ₸.
- Тауарды тек лицензиясы бар өндірушілер мен көтерме сатушылардан және тек ілеспе жүкқұжаттармен сатып алуға болады.
- Сыра мен әлсіз алкогольді сусындарды қаңылтыр банкада сатуға болады, құйма сыраны сатып алушыға пластик бөтелкеге құйып беруге болады. Қалған алкогольді пластик ыдыста және қаңылтыр банкада сатуға болмайды, ал затбелгісі жоқ бөтелкеде ешқандай алкоголь сатуға болмайды.
Дүкенде алкоголь 8:00-ден 23:00-ге дейін, ал 30 градустан күшті сусындар тек 12:00-ден 21:00-ге дейін сатылады. 21 жасқа толмаған сатып алушыға ешқандай алкоголь сатуға болмайды. Арақты, коньякты және брендиді мемлекет белгілейтін ең төменгі бөлшек сауда бағасынан арзан сатуға болмайды. Санитариялық қызмет үшін мұндай дүкен — эпидемиялық маңыздылығы болмашы объект: ашар алдында хабарлама беру жеткілікті.
4. Бөлшек саудада: 1) алкоголь өнімін жиырма бір жасқа дейінгі адамдарға; … 3) мейрамханаларда, барларда және дәмханаларда… өткізуді қоспағанда, алкоголь өнімін: сағат 23-тен келесі күнгі 8-ге дейін; этил спиртінің отыз пайыздан асатын көлемдік үлесімен сағат 21-ден келесі күнгі 12-ге дейін өткізуге тыйым салынады.Дереккөз: ҚР № 429 Заңы, 1-бап 3, 8, 17-тармақшалар, 9-бап, 12-бап; ҚР Қаржы министрінің 2015 жылғы 30.01. № 60 бұйрығы, біліктілік талаптары, 21–23-жолдар; № ҚР ДСМ-220/2020 бұйрығы, 4-тармақтың 34-тармақшасы; promo.webkassa.kz; adilet.zan.kz, 30.09.2026 салыстырылды
Түнде немесе жасөспірімге сатқаны үшін дүкенге не қатер төнеді?
Шағын бизнеске — 40 АЕК (173 000 ₸) айыппұл және лицензияның қолданылуын тоқтата тұру. Бұзушылық бір жыл ішінде қайталанса, айыппұл 80 АЕК (346 000 ₸) болады және дүкен лицензиясынан айырылады.
21 жасқа толмаған сатып алушыға сатқаны үшін де, тыйым салынған сағаттарда сатқаны үшін де бірдей айыппұл салынады. Алкоголь дүкені үшін бұл басты тәуекел: лицензиямен бірге төленген алым да, тоқтата тұру кезіндегі түсім де жоғалады. Сондықтан ашылғанға дейін сатушыларға екі қағиданы жазып беріңіз: тыйым салынған сағаттарда алкоголь сатпау және 25 жастан жас көрінетіндердің бәрінен құжат сұрау. 25 жас шегі — біздің ұсынысымыз, заң тек 21 жасқа толмағандарға сатпауды талап етеді.
1. Жиырма бір жасқа дейінгі адамдарға алкоголь өнімін өткізу – лицензияның қолданысын тоқтата тұрып, жеке тұлғаларға – он, шағын кәсіпкерлік субъектілеріне – қырық, орта кәсіпкерлік субъектілеріне – сексен, ірі кәсіпкерлік субъектілеріне бір жүз жиырма айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде айыппұл салуға әкеп соғады.Дереккөз: ҚР Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексі, 200-бап 1–4-бөліктер; adilet.zan.kz, 30.09.2026 салыстырылды
Алкоголь дүкеніне қандай салық режимін таңдаған дұрыс?
Оңайлатылған декларацияны: жылдық табыс 2,595 млрд ₸-ге дейін болса, түсімнің 4 %-ы. Оңайлатылған декларацияға тыйым салынған тізбеде акцизделетін тауарларды өндіру және көтерме сату ғана бар, бөлшек сауда онда жоқ. Дүкен акциз төлемейді: оны өндірушілер мен импорттаушылар төлейді.
Оңайлатылған декларацияда салық бүкіл түсімнен есептеледі, тауар сатып алу шегерілмейді. Үстемесі шамамен үштен бір болатын дүкен үшін бұл айтарлықтай: біздің мысалда салық пайданың жартысына жуығын алады. 4 % мөлшерлемені мәслихат ең көбі жартысына төмендетуі немесе жартысына көтеруі мүмкін, сондықтан өз қалаңыздың шешімін тексеріңіз. Өзін-өзі жұмыспен қамтыған адамның режимі дүкенге жарамайды.
2 | Акцизделетін өнімді өндіру және (немесе) көтерме сатуДереккөз: ҚР Үкіметінің 2025 жылғы 14.11. № 970 қаулысы, 2-жол; ҚР Салық кодексі, 535-бап 1-тармақ, 723-бап 1-тармақ, 726-бап; adilet.zan.kz, 30.09.2026 салыстырылды
Ашуға қаражат: Даму сауда субсидиясы және несие
«Даму» қорының сауда субсидиясы алкоголь дүкеніне жабық. Қор сайтындағы бағдарламаларды іріктеу оны 47.25.1 коды үшін көрсетсе де, субсидия қағидалары мамандандырылған дүкендерде акцизделетін тауарлармен сауда жасайтындарды қатыстырмайды.
«Іскер аймақ» тек акцизделетін тауар шығаратындарды қатыстырмайды, сондықтан алкогольді бөлшек саудада сатуға ресми түрде тыйым салмайды. Бірақ сусын дүкені кіретін 47.2 кодын 200 аудан мен қаланың тек 16-сының әкімдігі таңдаған, мысалы Балқаш, Саран, Степногор, Қарасай және Еңбекшіқазақ аудандары. Астанада, Алматыда, Шымкентте және облыс орталықтарында дүкенге мұндай бағдарлама жоқ. Даму кепілдіктерінің қағидалары да тек акцизделетін тауар шығаратындарды қатыстырмайды, бірақ бағдарлама іріктеу бұл код үшін кепілдікті көрсетпейді, сондықтан банктен нақтылаңыз.
Сауда субсидиясын алған азық-түлік дүкенінің өзі де айналым қаражатына алған несиесін алкоголь сатып алуға жұмсай алмайды. Іс жүзінде алкоголь дүкенін өз ақшасына, банктің кәдімгі немесе кепілсіз несиесіне ашады. 400 АЕК грантты мұндай дүкенге алуға тыйым жоқ, бірақ оны тек әлеуметтік осал топтардағы адамдарға береді.
11. Осы Қағидаларды іске асыру шеңберінде қатысушылар болып табылмайды: 1) мамандандырылған дүкендерде акцизделетін тауарлар саудасын жүзеге асыратын ішкі сауда субъектілері;Дереккөз: ҚР Сауда және интеграция министрінің 2024 жылғы 21.06. № 262-НҚ бұйрығы (18.04.2026 редакциясы), Қағидалар, 11, 15-тармақтар; ҚР Үкіметінің 2025 жылғы 30.12. № 1176 қаулысы, 55-тармақ; damu.kz, 47251 коды бойынша бағдарлама іріктеу және «Іскер аймақ» әкімдік тізімдері; 30.09.2026 салыстырылды
Бизнес-жоспар үлгісі және көршілес салалар
Жалпы бизнес-жоспар үлгісі, азық-түлік дүкені мен бардың бизнес-жоспарлары, кепілсіз несие және төлем есебі — төмендегі беттерде.
Жиі қойылатын сұрақтар
Алкогольсіз сыра сату үшін лицензия керек пе?
Жоқ, егер оның құрамында спирт 0,5 %-дан аспаса. Заң бұдан күшті өнімді ғана алкоголь өнімі деп санайды.
Тұрғын үйдің бірінші қабатында алкоголь дүкенін ашуға бола ма?
Болады, егер үй-жай тұрғын емес болса, күрделі ғимаратта орналасса және онда су, жарық пен кәріз болса. Заңда тұрғын үйлерге бөлек тыйым жоқ.
Дүкенді лицензиясымен бірге сатуға бола ма?
Иә. Алкогольді бөлшек саудада сатуға арналған лицензия иеліктен шығарылатын лицензия, жаңа иесі оны алымның 10 %-ына қайта рәсімдейді.
Дүкен алкоголь бойынша декларация тапсыруы керек пе?
Жоқ. Алкоголь айналымы туралы декларацияны өндірушілер, қоймалар және көтерме сатушылар тапсырады, ал бөлшек сауда дүкені бұл тізімде жоқ.
Әрі қарай
Банкке немесе «Даму»-ға бизнес-жоспар керек пе?
Жоба мен соманы жазыңыз. Жұмыс басталғанға дейін мерзімі мен бағасын айтамыз. Қоңырау шалып, тегін кеңес береміз. Бұл сізге ешқандай міндет жүктемейді.