Кірпіш өндірудің бизнес-жоспары есептерімен: гиперпрессталған кірпіштің шағын зауыты және саздан кірпіш күйдіретін зауыт
Кірпіш өндірудің бизнес-жоспары таңдаудан басталады: цемент пен тас елеу қалдығынан гиперпрессталған кірпіш жасайтын шағын зауыт па, әлде саз балшықты күйдіретін кірпіш зауыты ма. Төменде бір гиперпресі бар шағын зауыттың екі сату бағасындағы шартты пайда есебі берілген. Ол гиперпрессталған кірпішті күйдірілген кірпіш бағасымен сату тиімсіз, ал қаптама кірпіш ретінде сату тиімді екенін көрсетеді. Одан әрі ЭҚЖЖ кодтарын, санитариялық аймақты, экологиялық санатты, саз өндіруге лицензияны, сертификатты, салықтарды және «Даму» қорының бағдарламаларын айтамыз. Сандарды өз сандарыңызбен ауыстырыңыз.
Кірпіш өндірудің ЭҚЖЖ коды қандай?
Шикізатқа байланысты. Күйдірілген саздан жасалған қызыл кірпіш — 23.32.0. Цемент пен тас елеу қалдығынан жасалған гиперпрессталған кірпіш — 23.61.1: жіктеуіш бетоннан, цементтен және жасанды тастан жасалған кірпішті осында жатқызады. Силикат кірпіштің бөлек коды бар — 23.61.3.
Зауыт сазды өзі қазып алса, бұл тағы бір қызмет түрі — 08.12.2 «Саз бен каолин өндіру». Оған бөлек лицензия және басқа салық режимі қатысты, бұл туралы төменде айтамыз.
23.32.0 Кірпіш, жабынқыш және күйдірілген саздан өзге құрылыс материалдарын өндіру. Бұл ішкі класқа: - саздан отқа төзімсіз құрылыс материалдарын: қыш кірпіштер, қыш жабынқыштар…Дереккөз: Экономикалық қызмет түрлерінің жалпы жіктеуіші ҚР ҰЖ 03-2019, № 4 өзгерісімен, 08.12.2, 23.32.0, 23.61.1, 23.61.3 ішкі кластары; stat.gov.kz, 30.09.2026 салыстырылды
Кірпіш өндірудің бизнес-жоспары есептерімен: гиперпресі бар шағын зауыт
Біздің шартты мысалда гиперпресс айына 22 000 кірпіш шығарады. Күйдірілген кірпіш бағасымен, данасы 75 ₸-ден сатқанда, шағын зауыт айына шамамен 415 мың ₸ шығынға батады. Гиперпрессталған қаптама кірпіш бағасымен, 175 ₸-ден сатқанда, пайда шамамен 1,6 млн ₸ болады.
| Көрсеткіш | Қалай есептейміз | Күйдірілген кірпіш бағасымен, 75 ₸ | Қаптама кірпіш ретінде, 175 ₸ |
|---|---|---|---|
| Түсім | 22 000 дана × баға | 1 650 000 ₸ | 3 850 000 ₸ |
| Цемент, тас елеу қалдығы, пигмент | шартты түрде бір кірпішке 40 ₸ немесе 45 ₸ | 880 000 ₸ | 990 000 ₸ |
| Өнеркәсіптік аймақтағы цехты жалдау | шартты түрде | 300 000 ₸ | 300 000 ₸ |
| Үш жұмысшының жалақысы, салықтарымен бірге | шартты түрде | 600 000 ₸ | 600 000 ₸ |
| Электр қуаты | шартты түрде | 200 000 ₸ | 200 000 ₸ |
| Оңайлатылған режимдегі салық | түсімнің 4 %-ы | 66 000 ₸ | 154 000 ₸ |
| ЖК-ның өзі үшін төлемдері | жарналарға арналған табыс 85 000 ₸ болғанда | 18 700 ₸ | 18 700 ₸ |
| Пайда | түсімнен шығыстарды шегереміз | −414 700 ₸ | 1 587 300 ₸ |
Бағалар 30.09.2026 жағдайы бойынша хабарландырулардан алынды. Күйдірілген қызыл кірпішті оңтүстікте данасын 22–51 ₸-ден, Астана мен Қарағандыда 65–75 ₸-ден, Ақтөбеде 110 ₸-ден сатады. Гиперпрессталған қатардағы кірпіш 130–135 ₸, қаптама кірпіш 175–180 ₸, қуысты түсті кірпіш 253 ₸ тұрады. Қаптағы М400 цемент 50 кг үшін 1 600–2 500 ₸ тұрады, тауар биржасында қапсыз сатылатыны — тоннасы 44 000–46 500 ₸, тас елеу қалдығы — тоннасы шамамен 5 000 ₸. Пресс өнімділігін және бір кірпішке кететін материал шығынын шартты түрде алдық: пресс сатушысынан сұраңыз және сынама қоспа араластырып көріңіз.
OLX-та Hiper-80AT гиперпресі 14 млн ₸, қуаттырақ модельдері 16,75–37 млн ₸, дайын желі 9 млн ₸ тұрады. Қаптама кірпіш бағасымен 14 млн ₸-лік пресс шамамен 9 айда өзін өтейді, күйдірілген кірпіш бағасымен — ешқашан өтемейді. Сондықтан бизнес-жоспарда қаптама кірпішті кімге сататыныңызды көрсетіңіз: құрылыс компанияларына, қасбетке кірпіш алатын жеке тұлғаларға, мемлекеттік тапсырыс бойынша. Құрылыс тоқтайтын қыста цех немен күн көретінін де бөлек көрсетіңіз.
2026-09-29 · ЦЕМ II/A-П 32.5 Н, үйме күйінде · Алма-Ата I станциясы · CPT · орташа баға 45 500.00 · 360 тоннаДереккөз: ccx.kz, тауар биржасындағы цемент бойынша сауда-саттық қорытындылары; кірпіштің, гиперпрестердің және желілердің бағалары — olx.kz сайтындағы сатушылардың хабарландырулары; 30.09.2026 салыстырылды
Кірпіш зауытын қайда қоюға болады?
Тек өнеркәсіптік аймақта. Қызыл немесе силикат кірпіш зауыты санитариялық-қорғаныш аймағы 500 м болатын II қауіптілік сыныбына жатады. Гиперпрессталған кірпіш қағидаларда бөлек аталмаған: ол бетон бұйымдары мен жасанды тастар өндірісіне ең жақын — III сынып, аймағы 300 м. Сыныпты түпкілікті санитариялық аймақ жобасы растайды, сондықтан цехты жалға алмас бұрын санитариялық-эпидемиологиялық қызметтен сұраңыз.
Санитариялық құжат сыныпқа байланысты. Күйдіру зауытына іске қосылар алдында санитариялық-эпидемиологиялық қорытынды керек. Гиперпресс үшін қызметті бастау туралы хабарлама жеткілікті. Жанында құс фермасы немесе құс фабрикасы болса, кірпіш өндірісі одан кемінде 500 м қашықтықта тұруы керек.
Экологиялық кодекс бойынша жылына 1 млн данадан аз күйдірілген кірпіш шығару да II санатқа жатады, оған экологиялық рұқсат керек. Тәулігіне 75 т-дан көп өнім шығаратын немесе көлемі 4 м³-тан асатын және тиеу тығыздығы 300 кг/м³-тан асатын пеші бар ірі зауыт — I санат. Гиперпрессталған кірпішті кодекс бетон бұйымы деп санайды: II санат жылына 1 млн данадан басталады. Құм мен тас елеу қалдығының ашық қоймасы бар одан кіші цех — III санат, әкімдікке декларация беріледі.
15. ІІ сынып – СҚА 500 м: … 8) кірпіш (қызыл, силикат, керамикалық және отқа төзімді бұйымдар) өндірісі;Дереккөз: ҚР Денсаулық сақтау министрінің м.а. № ҚР ДСМ-2 бұйрығы, 1-қосымша, 15–17-тармақтар; № ҚР ДСМ-220/2020 бұйрығы, 3–4-тармақтар; ҚР Экологиялық кодексі, 2-қосымша, 1-бөлім 3.6-тармақ, 2-бөлім 3.1.6 және 7.16-тармақтар; АШМ № 7-1/498 бұйрығы, 6-қосымша; adilet.zan.kz, 30.09.2026 салыстырылды
Кірпішке саз өндіруге лицензия керек пе?
Иә. Саз — кең таралған пайдалы қазба, оны бизнес үшін тек өндіруге берілген лицензия бойынша қазуға болады. Өтінішті облыс әкімдігіне бересіз, лицензия 10 жылдан аспайтын мерзімге беріледі.
Лицензия учаскедегі жұмыстарға жыл сайын белгіленген сомадан кем жұмсамауды міндеттейді. 5 га-ға дейінгі учаскеде бұл 1 160 АЕК, яғни 2026 жылы 5 017 000 ₸. 5-тен 8 га-ға дейінгі учаскеде — 2 300 АЕК, яғни 9 947 500 ₸. Лицензиясыз өз жеріңіздегі сазды тек жеке қажеттілікке алуға болады, сатуға арналған өндіріске емес.
Салық жағынан да айырма бар: саз өндіру оңайлатылған режимге тыйым салынған қызмет түрлерінің тізбесінде тұр. Сондықтан шағын зауытқа сазды лицензиясы бар карьерден сатып алған оңай. Гиперпресске саз мүлдем керек емес: ол цемент пен тас елеу қалдығымен жұмыс істейді.
1. Кең таралған пайдалы қазбаларды кәсіпкерлік мақсатта ғана өндіру … кең таралған пайдалы қазбаларды өндіруге арналған лицензияның негізінде жүзеге асырылады.Дереккөз: «Жер қойнауы және жер қойнауын пайдалану туралы» ҚР Кодексі, 12-бап 4-тармақ, 232, 233, 235, 237-баптар; ҚР Үкіметінің № 970 қаулысы, 08122 коды; adilet.zan.kz, 30.09.2026 салыстырылды
Кірпішке сертификат керек пе?
Иә, кірпіштің кез келген түріне. Керамикалық кірпіш те, цемент пен бетоннан жасалған бұйымдар да 2023 жылғы қазақстандық техникалық регламент бойынша міндетті түрде сертификатталатын құрылыс материалдарының тізбесіне кіреді. Сертификатты сізбен жасалған шарт бойынша сәйкестікті растау жөніндегі аккредиттелген орган береді.
Стандарттар сол регламентте аталған: керамикалық кірпішке — ГОСТ 530-2012, силикат кірпішке — ГОСТ 379-2015, цемент-құм қоспасынан жасалған гиперпрессталған кірпішке — ҚР СТ 3370-2019. Сертификаттау қанша тұратынын сәйкестікті растау жөніндегі органнан біліп, бұл соманы бастапқы шығыстарға қосыңыз.
45. | құрылыс кірпіштері, еденге арналған блоктар, тасымалдаушы немесе арқалық құрылымдарды толтыруға арналған керамикалық тастар және ұқсас керамикалық бұйымдар: | 6904Дереккөз: «Ғимараттар мен құрылыстардың, құрылыс материалдары мен бұйымдарының қауіпсіздігі туралы» техникалық регламент, ИИДМ 2023 жылғы 09.06. № 435 бұйрығы, 4-қосымша, 42 және 45-жолдар, 2-қосымша, 145, 146, 164-жолдар; adilet.zan.kz, 30.09.2026 салыстырылды
Кірпіш зауытының салықтары: оңайлатылған режим және саз өндіру
Оңайлатылған декларацияны: түсімнің 4 %-ы. Кірпіш өндірудің 23.32.0, 23.61.1 және 23.61.3 кодтары тыйым салынған тізбеде жоқ. Оңайлатылған режимге тек саз өндіру үшін тыйым салынған.
Егер бәрібір лицензия алып, сазды өзіңіз қазсаңыз, өндіруден түскен табысты оңайлатылған режимде көрсетуге болмайды. Оңайлатылған режимде шығыстар шегерілмейді, сондықтан жоғарыдағы есепте салық бүкіл түсімнен есептеледі.
08122 | Саз балшық және каолин өндіруДереккөз: ҚР Үкіметінің 2025 жылғы 14.11. № 970 қаулысы (кодтардың бүкіл тізбесі бойынша тексерілді); ҚР Салық кодексі, 723, 726-баптар; adilet.zan.kz, 30.09.2026 салыстырылды
Кірпіш зауытына қаражат: «Іскер аймақ», «Өрлеу» және лизинг
Кірпіш өндірісіне «Даму» қорының алты бағдарламасы ашық. «Іскер аймақ» мөлшерлеме субсидиясы бүкіл елде беріледі: бейметалл минералдық өнімдер өндірісі республикалық тізбеде тұр. «Өрлеу» саз кірпішті де, бетон бұйымдарын да басым сала деп атайды.
| Бағдарлама | Кірпіш өндірісіне арналған шарттар |
|---|---|
| «Іскер аймақ» | қор номиналды мөлшерлеменің 40 %-ын төлейді, бірақ сіз кемінде 12,6 % төлейсіз, ал базалық мөлшерлеме 17 %-дан төмен тұрғанда — дәл 12,6 %; несие 200 млн ₸-ге дейін, кез келген ауданда; жабдық тізілімде болса, оны тізілімдегі қазақстандық өндірушілерден сатып алады |
| «Өрлеу» | жылдық 12,6 %-ға дейін, 10 жылға дейін, 7 млрд ₸-ге дейін, инвестицияға және қайта қаржыландыруға |
| 1 млрд ₸-ге дейінгі «Өрлеу-Лизинг» | 12,6 %, аванс кемінде 15 %, 84 айға дейін, тек қазақстандық өндірістің жабдығы |
| Жаңғыртуға арналған «Өрлеу-Лизинг» | 500 млн ₸-ге дейін, қазақстандық баламасы жоқ импорттық жабдық алуға болады, бірақ тек толық бір жыл жұмыс істегеннен кейін және айналым жабдық құнынан кемінде 1,5 есе көп болғанда |
| Кепіл жетпегенде Даму кепілдігі | несиенің 85 %-ына дейін, бірақ 3,5 млрд ₸-ден аспайды, несие 7 млрд ₸-ге дейін; комиссия кепілдік берілген кезде оның сомасының 1,5 %-ы, одан кейін жыл сайын қалдықтан |
| 400 АЕК грант | жеті әлеуметтік осал топтан шыққан жаңа бастаған кәсіпкерлерге 1 730 000 ₸-ге дейін |
Гиперпресс шетелде жасалған болса, оны 1 млрд ₸-ге дейінгі «Өрлеу-Лизинг» бойынша алу мүмкін емес: бағдарлама тек Қазақстанда жасалған техниканы қаржыландырады. «Іскер аймақ» ережесі жұмсағырақ: жабдықты тізілімдегі қазақстандық өндірушілерден сатып алады, ал импорттығын тізілімде лайықты жабдық болмаса ғана алуға болады. Сізге дәл импорттық пресс керек, ал оның қазақстандық баламасы бар болса, субсидиясыз кәдімгі несие немесе лизинг қалады, ал бір жыл жұмыс істегеннен кейін жабдықты ауыстыруға жаңғыртуға арналған лизингті пайдалануға болады.
35 23.3 Балшықтан құрылыс материалдарын өндіруДереккөз: damu.kz, «Өрлеу» және «Өрлеу-Лизинг», «Басым салалар» және «Шарттар» қосымша беттері; 23320, 23611, 23613 кодтары бойынша бағдарлама іріктеу; ҚР Үкіметінің № 1176 қаулысы, 9, 11, 12-тармақтар, 1-қосымша, 12-жол; damu.kz, кепіл жетпегендегі кепілдіктер; nationalbank.kz, 04.09.2026-дан бастап базалық мөлшерлеме 16,25 %; 30.09.2026 салыстырылды
Бизнес-жоспар үлгісі және басқа құрылыс материалдары
Жалпы бизнес-жоспар үлгісі, тротуар плиткасы цехы мен құрылыс компаниясының бизнес-жоспарлары, «Іскер аймақ» және төлем есебі — көршілес беттерде.
Жиі қойылатын сұрақтар
Гиперпрессталған кірпішке арналған жабдық қанша тұрады?
2026 жылғы қыркүйекте OLX-та гиперпресс 14-тен 37 млн ₸-ге дейін, дайын желі 9 млн ₸ тұрады.
Гиперпресспен блок жасауға бола ма?
Иә, сатушылар кірпіш пен блокқа арналған престерді ұсынады. Бетон қабырға блоктары көршілес 23.61.2 ЭҚЖЖ кодына жатады, санитариялық аймақ пен сертификатқа қойылатын талаптар оларға да сондай.
Кірпіш зауыты көміртек шығарындылары үшін төлеуі керек пе?
Шағын зауытқа — жоқ. Көміртек квоталары кірпіш өндірісіне қатысты, бірақ тек жылына 20 000 т CO₂-ден көп шығаратын қондырғыларға.
Гиперпрессталған кірпіш күйдірілген кірпіштен құжаттар бойынша немен ерекшеленеді?
Күйдірілген кірпіш зауыты — 500 м аймақ және санитариялық қорытынды, гиперпресс бетон бұйымдары өндірісі сияқты — 300 м аймақ және хабарлама. Сертификат екеуіне де керек.
Әрі қарай
Банкке немесе «Даму»-ға бизнес-жоспар керек пе?
Жоба мен соманы жазыңыз. Жұмыс басталғанға дейін мерзімі мен бағасын айтамыз. Қоңырау шалып, тегін кеңес береміз. Бұл сізге ешқандай міндет жүктемейді.