ҚҚС төлеушіні тексеру: контрагентті қалай тексеріп, ҚҚС-ты есепке жатқызудан айырылмауға болады
Контрагентті ҚҚС бойынша тексеру тегін және бір минут алады. Мемлекеттік кірістер комитетінің (МКК) порталында БСН немесе ЖСН енгізесіз де, компания ҚҚС бойынша тіркеу есебінде тұр ма, қай күннен бастап тұр және қашан есептен шығарылғанын көресіз. ҚҚС төлеушіні тексеру әр жаңа жеткізуші үшін қажет. Егер шот-фактура жазып берілген күні ол ҚҚС төлеуші болмаса, шотта бөліп көрсетілген 16 % салықты есепке жатқыза алмайсыз және оны өзіңіз төлейсіз. Төменде — қайда тексеру керек, шот-фактурадан нені қарау керек және оңайлатылған декларациядағы жеткізуші іздеуде неге табылмайды.
Контрагентті ҚҚС бойынша қалай тексеруге болады?
portal.kgd.gov.kz порталында «ҚҚС төлеуші туралы деректерді іздеу» сервисін ашып, БСН немесе ЖСН-нің 12 цифрын енгізіңіз де, «Мен робот емеспін» белгісін қойыңыз. Тексеру тегін, жеке кабинетке кірудің де, ЭЦҚ-мен қол қоюдың да қажеті жоқ.
Сервис компанияның орыс, қазақ және ағылшын тілдеріндегі атауын, ҚҚС бойынша соңғы рет тіркеу есебіне қойылған күнін, соңғы рет есептен шығарылған күнін және шығару себебін көрсетеді. Тіркеу есебіне қойылған күн бар болып, одан кейінгі шығарылған күн болмаса, компания қазір ҚҚС төлеуші.
Тек белгіге емес, күндерге қараңыз. Есепке жатқызу үшін шот-фактураны жазып берген күні жеткізушінің ҚҚС төлеуші болғаны маңызды.
«ҚҚС төлеуші» белгісі сол порталдағы компанияның жалпы карточкасында да — «Сведения по контрагентам» (контрагенттер туралы мәліметтер) сервисінде де көрінеді. Сол жерде «ЭШФ жазып беруге шектеу қойылған» деген белгі де тұрады, оны да қоса тексеріп алған жөн.
Тіркелген күні (ҚҚС бойынша тіркеу есебіне соңғы рет қойылған күн) … ҚҚС бойынша тіркеу есебінен шығарылған күн (соңғы рет шығарылған) … Шығару себебі орыс тіліндеДереккөз: portal.kgd.gov.kz, «ҚҚС төлеуші туралы деректерді іздеу» сервисі және оған МКК нұсқаулығы; «Сведения по контрагентам» сервисі; 29–30.09.2026 салыстырылды
Жеткізушіні ҚҚС бойынша не үшін тексеру керек?
ҚҚС-ты есепке жатқызудан айырылмау үшін. Сатып алушы ҚҚС-ты шот-фактура жазып берілген күні жеткізуші ҚҚС төлеуші болған жағдайда ғана есепке жатқызады. Оған қоса, шотта салық бөліп көрсетіліп, жеткізушінің БСН-і немесе ЖСН-і жазылуы керек.
Мысал. Сіз 11 600 000 ₸-ге жабдық сатып алдыңыз, шот-фактурада ҚҚС 1 600 000 ₸ болып бөліп көрсетілген. Егер шот жазылған күні жеткізуші ҚҚС бойынша тіркеу есебінде тұрмаса, бұл 1 600 000 ₸ есепке жатқызылмайды. Төлейтін ҚҚС-ыңыз дәл осы сомаға көбейеді. Ал ақшаны жеткізушіге әлдеқашан төлеп қойдыңыз.
Кейде кейін сот мәмілені жалған деп таниды: жеткізу болмаған, ал жеткізуші фирманың басшысы немесе құрылтайшысы оны тіркеуге де, оның ісіне де қатыспаған. Сонда есепке жатқызылып қойған ҚҚС алып тасталады. Сондықтан ҚҚС белгісінен бөлек, компанияның қанша уақыттан бері жұмыс істеп жүргенін және ЭШФ жазып беруі шектелмегенін қараңыз.
есепке жатқызылатын қосылған құн салығының сомасы мынадай құжаттардың бірі негізінде оларда қосылған құн салығы бөліп көрсетіліп және өнім беруші-салық төлеушінің сәйкестендіру нөмірі көрсетіле отырып, айқындалады: 1) шот-фактураны жазып беру күніне қосылған құн салығын төлеуші болып табылатын өнім беруші жазып берген шот-фактура …Дереккөз: ҚР 2025 жылғы 18.07. № 214-VIII Салық кодексі, 480-бап 1, 6-тармақтар, 482-бап 1-тармақ, 483-бап 1-тармақ 4) тармақша; adilet.zan.kz, 29–30.09.2026 салыстырылды
ҚҚС бойынша тіркеу есебінде кім тұруға міндетті
Күнтізбелік жылдағы айналымы 10 000 АЕК-тен — 2026 жылы 43 250 000 ₸-ден асқан салық төлеуші ҚҚС бойынша тіркеу есебіне тұруға міндетті. Өтініш шектен асқан күннен бастап 5 жұмыс күнінен кешіктірілмей беріледі.
Егер бір мәміле айналымды шектен асырып жіберетін болса, өтінішті сол мәмілеге дейін береді. Шекке жетпей-ақ ерікті түрде тіркелуге де болады. Тіркеу есебіне қойылғанға дейін жасалған шектен тыс айналымға бәрібір салық салынады, ал есепте тұрмаған кезең үшін жауапкершілік туындайды.
Арнаулы режимдегілер — оңайлатылған декларациядағылар, өзін-өзі жұмыспен қамтығандар, шаруа қожалықтарына арналған режимдегілер — ҚҚС төлеуші болмайды. Сондықтан оңайлатылған декларациядағы ЖК немесе ЖШС МКК іздеуінде ҚҚС төлеуші ретінде табылмайды, бұл қалыпты жағдай. Егер мұндай жеткізуші шотта ҚҚС-ты бәрібір бөліп көрсетсе, бұл салық есепке жатқызылмайды.
Салықтық өтініш айналымның шекті шегінен асқан кезде, бірақ айналымның шекті шегінен асқан күннен бастап бес жұмыс күнінен кешіктірілмей беріледі.Дереккөз: ҚР № 214-VIII Салық кодексі, 99-бап 3, 4-тармақтар, 100-бап, 101-бап 1, 3, 4, 6-тармақтар; adilet.zan.kz, 29–30.09.2026 салыстырылды
Шот-фактурада ҚҚС-тан басқа нені тексеру керек
ҚҚС төлеуші шот-фактураны ЭШФ жүйесінде электрондық түрде жазып береді және оған ЭЦҚ-мен қол қояды. Шотта БСН жазылмаса немесе қате жазылса, күні, нөмірі, тауардың атауы болмаса немесе шотқа ЭЦҚ-мен қол қойылмаса, ҚҚС есепке жатқызылмайды.
Қағаз шот-фактура тек ерекше жағдайларда жазылады: байланыс жоқ, техникалық ақау болды, ЭШФ жазып беру тоқтатылды, төтенше жағдай. Ақаудан, тоқтатудан немесе төтенше жағдайдан кейін ол бәрібір жүйеге енгізіледі. ҚҚС-ты есепке жатқызу үшін декларацияны тапсырғанға дейін ЭШФ-ты жүйеде белгілеп қойыңыз.
Қолма-қол ақшамен төленген, сомасы 1 000 АЕК-тен — 2026 жылы 4 325 000 ₸-ден асатын мәміле бойынша ҚҚС та есепке жатқызылмайды. Ірі сатып алуларды шоттан төлеңіз.
шот-фактураны жазып берген тұлғаның және (немесе) осындай шот-фактура жазып берілген тұлғаның сәйкестендіру нөмірлері осындай шот-фактурада көрсетілмеген немесе дұрыс көрсетілмеген; шот-фактурада құжат жазып берілген күн, шот-фактураның нөмірі, тауардың, жұмыстың, көрсетілетін қызметтің атауы, салық салынатын айналым мөлшері туралы деректер көрсетілмеген; шот-фактура … электрондық цифрлық қолтаңба арқылы куәландырылмағанДереккөз: ҚР № 214-VIII Салық кодексі, 480-бап 8-тармақ, 482-бап 2-тармақ, 492-бап 1-тармақ; adilet.zan.kz, 29–30.09.2026 салыстырылды
Компанияны ҚҚС бойынша тіркеу есебінен қашан шығарады?
Жаңа кодекс бойынша екі жағдайда: компания жалпыға бірдей белгіленген режимнен арнаулы режимге көшкенде немесе қызметін тоқтатқанда. Егер сот компанияның тіркелуін жарамсыз деп таныса, ол есептен кері күнмен, тіркеу есебіне қойылған күннен бастап шығарылады.
Жаңа кодекстің 103-бабында әрекетсіздігі үшін тіркеу есебінен шығарудың жеке негізі жоқ. Оның орнына салық органы ЭШФ жазып беруді тоқтата тұрады. Бұған 15 негіз бар. Мысалы, компания 6 ай бойы ҚҚС декларациясын тапсырмаса немесе мекенжайын растамаса. МКК порталында ЭШФ жазып беруі тоқтатылған салық төлеушілердің тізімі бар. Жеткізуші осы тізімде болса, ол қазір электрондық шот-фактура жазып бере алмайды.
Салық төлеуші салық төлеушінің тіркеу есебінен: 1) жалпыға бірдей белгіленген салық салу тәртібінен арнаулы салық режиміне көшкен кезде; 2) салық төлеушінің қызметі тоқтатылған немесе ол таратылған кезде шығарылады.Дереккөз: ҚР № 214-VIII Салық кодексі, 103-бап 1–2-тармақтар, 88-бап 1-тармақ; adilet.zan.kz, 29–30.09.2026 салыстырылды
Контрагентті толық тексеру
ҚҚС — тексерудің бір ғана тармағы. Компанияның қарыздарын, тіркелуін және мемлекеттік сатып алуға қатысуын көрші беттерден қараңыз.
Жиі қойылатын сұрақтар
ҚҚС төлеушінің куәлігі беріле ме?
2026 жылғы Салық кодексінде куәлік жоқ: есеп салық төлеушілер базасында жүргізіледі, ал МКК порталындағы куәлік нөмірін тексеру қойындысы жасырылған. Мәртебені БСН бойынша іздеумен тексеріңіз.
ЖК-ны ҚҚС бойынша тексеруге бола ма?
Иә, сол сервисте ЖСН бойынша. Оңайлатылған декларациядағы ЖК немесе өзін-өзі жұмыспен қамтыған адам ҚҚС төлеуші болмайды.
Сома ішіндегі ҚҚС-ты қалай есептеуге болады?
16 % мөлшерлемеде ҚҚС-пен бірге соманы 116-ға бөліп, 16-ға көбейтіңіз. ҚҚС-пен бірге 11 600 000 ₸ сомадағы салық — 1 600 000 ₸.
Әрі қарай
Бизнеске қаржы немесе субсидия алуға көмектесеміз
«Даму» несиесі, тендерге кепілдік, грант — қайсысы сізге лайық екенін айтамыз. Қоңырау шалып, тегін кеңес береміз. Бұл сізге ешқандай міндет жүктемейді.