Айналым қаражатына несие: неге жұмсалады, мерзімі және жеңілдіктер
Айналым қаражатына несие — ақша қазір керек, ал түсім кейін келетін кезде алынатын несие: тауарға, шикізатқа, материалдарға, жалақыға. Банктер оны әдетте 3 жылға дейінгі мерзімге береді. Айналым несиесінің овердрафт пен несие желісінен айырмасын, оны жеңілдетілген мөлшерлемемен қайдан және қалай алуға болатынын және тендерді қамтамасыз етуге неге несие керек емес екенін талдаймыз.
Кепілдік қанша тұрады?
Баға үш бөліктен тұрады және біз оларды әрқашан бөлек көрсетеміз: нақты кепілдік үшін банк комиссиясы, OBF ретейнері және ашылған желі лимитінен пайыз. OBF қызметтеріне ҚҚС есептелмейді.
Банк тарифтері — бағдар. Нақты соманы және лимитті банк компанияны тексергеннен кейін атайды. Жобаны алып, нәтижеге жеткізбесек, ретейнер қайтарылады.
Айналым несиесі қарапайым тілмен — бұл не?
Айналым несиесі — айналым қаражатын, яғни бизнесте айналып, түсіммен қайтып келетін ақшаны толықтыруға алынатын несие. Әдетте 36 айға дейінгі мерзімге беріледі.
Айналым қаражаты — бизнестің бір цикл ішінде жұмсап, қайтарып алатынының бәрі: тауар сатып алдыңыз — саттыңыз — ақша алдыңыз — қайта сатып алдыңыз. Цикл ұзақ болса немесе тапсырыс ірі болса, сатып алуға өз ақшаңыз жетпейді. Айналым несиесі осы алшақтықты жабады.
Оны түсімнен өтейді. Сондықтан банк ең алдымен шоттағы айналымға қарайды: компания арқылы ай сайын қанша ақша өтеді.
Айналым несиесін неге жұмсауға болады
Айналым несиесі ағымдағы жұмысқа керек нәрселерге жұмсалады: клиенттер төлегенге дейін тауар, шикізат пен материал сатып алуға, жалақыға, жалдау ақысына және мердігерлердің қызметтеріне.
Жабдыққа, үй-жайға және құрылысқа айналым несиесі емес, инвестициялық несие алынады: ол ұзағырақ, 7–10 жылға дейін, әрі әрдайым дерлік кепілмен және өз үлесіңізбен беріледі. Несиенің мақсаты шартта жазылады, ал жеңілдетілген бағдарламалардың оған өз талаптары бар.
Мысалы, «Іскер аймақ» бағдарламасында айналым несиесі үшін қарсы міндеттеме бар. Қаржы жылы ішінде кіріс пен еңбекақы қоры жинақталған инфляциядан кем емес өсуі керек.
Айналым қаражатын толықтыруға: бір қаржы жылының қорытындысы бойынша кіріс пен еңбекақы қорын жинақталған инфляция деңгейінен кем емес міндетті түрде ұлғайту.Дереккөз: «Іскер аймақ» бағдарламасының шарттары, damu.kz/ru/programmi/subsidy/isker_aymak (орыс тіліндегі мәтіннің аудармасы), 29.09.2026 салыстырылды
Айналым несиесінің овердрафт пен несие желісінен айырмасы неде?
Айналым несиесі 3 жылға дейінгі мерзімге бір сомамен, несие желісі бөліп-бөліп алынатын лимитпен, ал овердрафт шоттағы айналымның 40 %-ы шегінде бірнеше аптаға беріледі.
| Айналым несиесі | Несие желісі | Овердрафт | |
|---|---|---|---|
| Ақшаны қалай аласыз | Бір сомамен | Лимит шегінде бөліп-бөліп | Шотта ақша жетпегенде автоматты түрде |
| Мерзімі | 36 айға дейін | Желі 5–7 жылға дейін, әр бөлігі 12–18 айға дейін | Әр алынған сома 28–30 күнге дейін, лимит 1–3 жылға дейін |
| Қанша | Банктің шешімі бойынша | Банктің шешімі бойынша | Шотқа орташа айлық түсімнің 40 %-ына дейін |
| Кепіл | Жиі керек | Банктің шешімі бойынша | Әдетте кепілсіз |
Овердрафт қысқа кассалық алшақтыққа жарайды: клиент екі аптадан кейін төлейді, ал жеткізушіге бүгін төлеу керек. Бірнеше айға сатып алуға ол жетпейді. Ақша үнемі керек болса, несие желісі тиімді: пайызды тек алынған бөлік үшін төлейсіз.
Овердрафт: орташа айлық түсімнің 40 %-ынан аспайды; лимит шегінде — 28 күнге дейін; лимит мерзімі 36 айға дейін; кепілсіз.Дереккөз: ҚР екінші деңгейдегі банктерінің шағын бизнеске арналған жарияланған шарттары, 29.09.2026 салыстырылды
Даму арқылы айналым қаражатын толықтыруға жеңілдетілген несие
Айналым несиесін жеңілдетілген мөлшерлемемен «Даму» қорының бағдарламалары бойынша алуға болады: қор мөлшерлеменің бір бөлігін төлейді, ал сіз нарықтық мөлшерлеменің орнына жылдық 12,6 % төлейсіз — 2026 жылғы тамызда нарықтық мөлшерлеме орта есеппен шамамен 20 % болды.
| Бағдарлама | Қолдау түрі | Сомасы | Қолдау мерзімі |
|---|---|---|---|
| Іскер аймақ | Мөлшерлеменің 40 %-ы субсидияланады, сіздің мөлшерлемеңіз 12,6 %-дан төмен емес | Бір кәсіпкерге 200 млн ₸-ге дейін | 3 жыл |
| Сауданы субсидиялау | Тізілімдегі қазақстандық өндірушілерден сатып алуға мөлшерлеменің 40 %-ы субсидияланады | 3 млрд ₸-ге дейін, шағын қалалар мен ауылдарда 1,5 млрд ₸-ге дейін | Айналым қаражаты — 3 жылға дейін |
| Даму кепілдігі | Кепіл жетпесе, банкке несиенің 85 %-ына дейін кепілдік | Кепілдік 3,5 млрд ₸-ге дейін | Несие мерзімі және одан кейін 5 айға дейін |
Несиені бәрібір банк береді, өтінім де банкке беріледі. Сауда бағдарламасы Астанада, Алматыда, Шымкентте және сауда-ойын-сауық орталықтарына қолданылмайды. Барлық бағдарлама үшін басты сүзгі — ЭҚЖЖ коды: банкке барар алдында оны бағдарламаны іріктеу бетінде тексеріңіз.
Айналым қаражатын толықтыруға субсидиялау мерзімі — 3 жылдан аспайды; ішкі сауда субъектісі үшін мөлшерлеме — 12,6 %-дан кем емес. Кепілдік — қаржыландыру сомасының 85 %-ына дейін, бірақ 3,5 млрд теңгеден аспайды.Дереккөз: damu.kz сайтындағы бағдарлама шарттары (inner_support, guarantee_fund); ҚР Үкіметінің 30.12.2025 № 1176 қаулысы, adilet.zan.kz; 29.09.2026 салыстырылды
Айналым қаражатыңыз тендерді қамтамасыз етуге бұғатталып қалды ма?
Онда несие керек емес: мемлекеттік сатып алу бойынша қамтамасыз етуді банк кепілдігімен енгізуге болады, сонда бұғатталған ақша айналымға қайтады.
Мемлекеттік сатып алудағы өнім берушілерде айналым қаражаты жетпеуінің жиі себебі — қамтамасыз ету. Бағаны төмендетіп жеңдіңіз — демпингке қарсы соманы енгізесіз. Шартқа қол қойдыңыз — оның сомасының тағы 3 %-ын шарттың орындалуын қамтамасыз етуге енгізесіз. Бұл ақша шарт аяқталғанша тапсырыс берушіде жатады.
Мысал. Демпингке қарсы қамтамасыз ету — 1,68 млн ₸. Осы сомаға кепілдік бір рет 7 % тұрады, яғни банк комиссиясы 117 600 ₸, ал 1,68 млн ₸ материал сатып алуға өзіңізде қалады.
Кепілдіктерді банк кепілсіз желі бойынша шығарады: лимит үш жылға беріледі, бағдары — 200 млн ₸-ге дейін, түпкілікті лимитті банк тексергеннен кейін айтады. OBF қызметтері бөлек: 100 000 ₸ ретейнер және нақты ашылған лимиттің 3 %-ы.
Жиі қойылатын сұрақтар
Айналым несиесін мерзімінен бұрын өтеуге бола ма?
Мерзімінен бұрын өтеу шарттары банкпен жасалған шартта жазылады. Қол қоймас бұрын оларды тексеріңіз: шектеулер мен комиссия бар ма.
Айналым несиесін ЖК-ге алуға бола ма?
Иә. Айналым несиелерін ЖК-ге де, ЖШС-ке де береді; ЖК үшін бизнестің кез келген мақсатына кепілсіз онлайн-несиелер де бар.
Субсидиясыз айналым несиесі қанша тұрады?
2026 жылғы тамызда шағын бизнеске теңгемен берілген жаңа қысқа мерзімді несиелердің орташа мөлшерлемесі жылдық 19,9 % болды. Нақты мөлшерлемені банк айтады.
Даму арқылы айналым несиесін кез келген салаға алуға бола ма?
Жоқ. Қордың бағдарламалары ЭҚЖЖ кодына байланған: кейбір кодтарда бағдарлама жоқ, кейбірінде 9-ға дейін бар. Мысалы, нан өндірісінде (10710) 9 бағдарлама, азық-түлікпен бөлшек саудада (47111) — 2, ал банктерде, күзет пен клинингте олар мүлде жоқ: damu.kz сайтындағы іріктеу бойынша 30.09.2026 жағдайында 1 111 кодтың 101-інде бағдарлама жоқ.
Әрі қарай
Банк несие бермеді ме? Енді қайда бару керек екенін айтамыз
Компанияңызды қарап, мүмкіндігіңіз қай жерде көбірек екенін көрсетеміз. Қоңырау шалып, тегін кеңес береміз. Бұл сізге ешқандай міндет жүктемейді.