Бір көзден алу тәсілімен мемлекеттік сатып алу дегеніміз не
Қарапайым тілмен анықтама: бір көзден алу — мемлекеттік сатып алу тәсілі, онда тапсырыс беруші бір өнім берушімен бәсекесіз шарт жасасады. Бес тәсілдің ішінде бәсекелестік емес тәсіл тек осы, заң оған екі жағдайда ғана жол береді: бәсекелестік сатып алу өткізілмеген кезде және негіз заңда тікелей аталған кезде. Қарапайым бизнес үшін ең маңыздысы — ұсақ сатып алу: жылына 100 АЕК-ке дейінгі тауарлар, 500 АЕК-ке дейінгі жұмыстар мен көрсетілетін қызметтер. Төменде екі түрін, олар туралы қалай білуге болатынын және қамтамасыз ету керек пе, соны түсіндіреміз.
Бір көзден алу деген не?
Бұл мемлекеттік сатып алудың 5 тәсілінің ішіндегі бәсекесіз жалғыз тәсіл: тапсырыс беруші өнім берушіні өзі таңдап, онымен шарт жасасады. Заң оны ерекше жағдай деп санайды: басымдық әрдайым бәсекелестік тәсілдерде.
Түрі екеу. Біріншісі — өткізілмеген мемлекеттік сатып алу бойынша: конкурс, аукцион немесе баға ұсыныстарын сұрату шартпен аяқталмаған. Екіншісі — шартты тікелей жасасу арқылы: заңда 43 негіздің жабық тізбесі бар, басқа негіз жоқ.
Тікелей шарт туралы шешімді тапсырыс берушінің бірінші басшысы немесе аппарат басшысы қабылдайды. Ақшаның тиімді жұмсалуына осы адам жауап береді.
1. Бір көзден алу тәсілімен мемлекеттік сатып алу осы баптың 2 және 3-тармақтарында көзделген жағдайларда жүзеге асырылады.Дереккөз: ҚР 01.07.2024 № 106-VIII «Мемлекеттік сатып алу туралы» Заңы, 10-бап 1, 2, 7-тармақтар, 16-бап 1, 5, 6-тармақтар; adilet.zan.kz, 30.09.2026 жағдайы бойынша редакция
Өткізілмеген сатып алу бойынша бір көзден қалай сатып алады?
Егер қайталама конкурсқа немесе аукционға бірде-бір өтінім берілмесе, тапсырыс беруші біліктілік талаптарынан өтетін бір өнім берушіден бөлінген сомадан аспайтын бағамен сатып ала алады. Егер баға ұсыныстарын сұратуға бір ғана ұсыныс түссе, портал сатып алуды өткізілмеді деп таниды және осы өнім берушіні оның ұсынысынан аспайтын бағамен бір көзден алу тәсілімен шарт жасасуға өзі шақырады.
Маңызды жайт: егер конкурсқа өтінімдер берілсе, бірақ ешкім жіберілмесе немесе бірнеше өтінім берушінің біреуі ғана жіберілсе, бір көзден сатып алуға болмайды. Баға ұсыныстарын сұратуда портал қорытынды шыққан күні өнім берушіге шақыру жібереді, ал ол қатысуын 2 жұмыс күні ішінде растайды. Конкурс немесе аукцион өткізілмегеннен кейін шарттың орындалуын қамтамасыз ету әдеттегідей енгізіледі — шарт сомасының 3 %-ы.
5. Осы баптың 1-тармағының 2) және 3) тармақшаларында көзделген негіздер бойынша конкурс, аукцион тәсілімен мемлекеттік сатып алу өткізілмеді деп танылған жағдайларда, бір көзден алу тәсілімен мемлекеттік сатып алуды жүзеге асыруға жол берілмейді.Дереккөз: ҚР № 106-VIII Заңы, 15-бап 4–6-тармақтар; Мемлекеттік сатып алуды жүзеге асыру қағидалары, ҚР ҚМ № 687 бұйрығы, 493–505, 538, 542-тармақтар; adilet.zan.kz, 30.09.2026 жағдайы бойынша редакция
Бір көзден алу тәсілімен тікелей шартты қашан жасасуға болады
Тек заңдағы 43 негіздің бірі бойынша. Қарапайым бизнес үшін ең маңыздысы — ұсақ сатып алу: жылына 100 АЕК-ке дейінгі біртекті тауарлар, 500 АЕК-ке дейінгі жұмыстар мен көрсетілетін қызметтер. Ауылдар мен аудандық маңызы бар қалалар әкімдерінің аппараттары үшін шек — 4 000 АЕК.
| Негіз | Мысал |
|---|---|
| Ұсақ сатып алу | Жылына 400 000 ₸-ге кеңсе тауарлары, 2 млн ₸-ге принтер жөндеу |
| Табиғи монополиялар және энергиямен жабдықтау | Реттелетін бағамен электр энергиясы, газ |
| Айрықша құқықтарға ие тұлға | Бағдарламаға лицензияны оны әзірлеушіден алу |
| Авариялар және төтенше жағдайлар | Желілерді шұғыл жөндеу |
| Тұрғын емес үй-жайларды жалға алу | Кеңсені жалға алу, оны күзету және оған қызмет көрсету |
| Авторлық қадағалау | Жобаның авторынан |
| Көрмелер, семинарлар, тренингтер | Қатысу және материалдар |
Шек бір шарт бойынша емес, біртекті тауарлардың, жұмыстардың немесе көрсетілетін қызметтердің бүкіл жылдық көлемі бойынша есептеледі. Кейбір негіздер бойынша, мысалы жалға алуда, тапсырыс беруші портал арқылы кемінде үш өнім берушіден коммерциялық ұсыныс сұратуға міндетті. Өнім беруші де портал арқылы тапсырыс берушіге коммерциялық ұсынысты өзі жібере алады.
28) егер біртекті тауарлардың құндық мәндегі жылдық көлемі айлық есептік көрсеткіштің бір жүз еселенген мөлшерінен аспаса, осындай біртекті тауарларды, егер біртекті жұмыстар мен көрсетілетін қызметтердің құндық мәндегі жылдық көлемі айлық есептік көрсеткіштің бес жүз еселенген мөлшерінен аспаса, осындай жұмыстар мен көрсетілетін қызметтердіДереккөз: ҚР № 106-VIII Заңы, 16-бап 3-тармақ 1)–43) тармақшалар; № 687 Қағидалар, 512, 515-тармақтар; 2026 жылғы АЕК — 4 325 ₸; adilet.zan.kz, 30.09.2026 жағдайы бойынша редакция
Бір көзден алу туралы қалай білуге болады және қамтамасыз ету керек пе?
Мұндай сатып алудың барлығы дерлік тапсырыс берушінің жылдық жоспарында алдын ала көрінеді: онда сатып алу тәсілі, сомасы және мерзімі көрсетіледі. Тікелей шарттан кейін тапсырыс беруші 5 жұмыс күні ішінде порталда есеп жариялайды: кім шешті, неге дәл осы өнім беруші және баға қалай негізделді.
Бір көзден алуда өтінімді қамтамасыз ету енгізілмейді, заң оны тек бәсекелестік тәсілдерде талап етеді. Тікелей шарт бойынша шарттың орындалуын қамтамасыз ету де әдетте қажет емес, бірақ өткізілмеген сатып алу бойынша ол енгізіледі. Тікелей негіз бойынша шарт үлгілік нысанда болмауы мүмкін. Портал арқылы қатысу ақылы.
Тапсырыс беруші шарт жасалған күннен бастап бес жұмыс күнінен кешіктірмей веб-порталда … тікелей шарт жасасу арқылы бір көзден алынған мемлекеттік сатып алу туралы есепті орналастырадыДереккөз: № 687 Қағидалар, 12, 510, 511, 517, 538-тармақтар; ҚР № 106-VIII Заңы, 6-бап 8-тармақ, 10-бап 9-тармақ, 17-бап 2-тармақ; adilet.zan.kz, 30.09.2026 жағдайы бойынша редакция
Мемлекеттік сатып алу тәсілдері
Бес тәсілдің бәрі және олардың шектері — тендер ережелері бөлімінде.
Жиі қойылатын сұрақтар
Бір көзден алу тәсілімен сатып алуда соманың жалпы шегі бар ма?
Жалпы шек жоқ. Шек тек ұсақ сатып алуда бар: жылына тауарларға 100 АЕК, жұмыстар мен көрсетілетін қызметтерге 500 АЕК. Қалған негіздерде АЕК бойынша шек жоқ.
Өнім беруші бір көзден алу бойынша шарттан бас тартса, жосықсыз қатысушылар тізіліміне ене ме?
Егер өнім беруші бір көзден алу тәсілімен шақырылса, шарт жасасудан жалтарғаны үшін ол тізілімге енгізілмейді.
Бір көзден алуда өнім берушінің біліктілігі тексеріле ме?
Конкурс немесе аукцион өткізілмегеннен кейін — иә, құжаттаманың талаптары бойынша. Баға ұсыныстарын сұрату өткізілмегеннен кейін — жоқ. Заңның 7-бабындағы шектеулер екі жағдайда да тексеріледі.
Әрі қарай
Тендерде қамтамасыз ету ретінде өз ақшаңызды емес, банк кепілдігін беріңіз
Лотыңызға қандай қамтамасыз ету керек екенін және кепілдік қанша тұратынын айтамыз. Қоңырау шалып, тегін кеңес береміз. Бұл сізге ешқандай міндет жүктемейді.