Тендер дегеніміз не: қарапайым тілмен түсіндіру
Қарапайым тілмен анықтама: тендер — тапсырыс беруші бірнеше ұсыныстың ішінен өнім берушіні, әдетте ең төмен баға бойынша, таңдайтын сатып алу. Қазақстандағы мемлекеттік сатып алу туралы заңда «тендер» деген сөз жоқ: онда «конкурс», «аукцион», «баға ұсыныстарын сұрату» деп айтылады. Сатып алу тәсілі барлығы 5, соның 4-і бәсекелестік тәсіл — тендер деп соларды атайды. Төменде — мемлекеттік сатып алу дегеніміз не, оған кім қатысады және тендер хабарландырудан шартқа дейін қалай өтеді.
Тендер дегеніміз не?
Тендер — өнім берушілер шарт үшін бәсекеге түсетін сатып алудың ауызекі атауы. Мемлекеттік сатып алуда бұл 5 тәсілдің 4-еуі, бәсекелестік тәсілдер: конкурс, аукцион, баға ұсыныстарын сұрату және электрондық дүкен.
Мемлекеттік сатып алудың өзін заң былай анықтайды: тапсырыс беруші тауарларды, жұмыстарды немесе көрсетілетін қызметтерді бюджет қаражатына, Арнаулы мемлекеттік қордың ақшасына немесе меншікті кірістеріне сатып алады. Ресми түрде тендер — квазимемлекеттік сектордың сатып алу тәсілі: ол квазимемлекеттік сектордың жекелеген субъектілерінің сатып алуы туралы заңда және «Самұрық-Қазына» қорының қағидаларында бар, онда ашық және екі кезеңдік тендер болады. Мұндай сатып алу мемлекеттік сатып алу туралы заң бойынша емес, өз қағидаларымен жүреді.
мемлекеттік сатып алу – тапсырыс берушілердің тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді толықтай немесе ішінара бюджет қаражаты, Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес Арнаулы мемлекеттік қордан бөлінген ақша және (немесе) меншікті кірістері есебінен сатып алуыДереккөз: ҚР 2024 жылғы 01.07. № 106-VIII «Мемлекеттік сатып алу туралы» Заңы, 3-бап 14) тармақша; ҚР № 47-VII «Квазимемлекеттік сектордың жекелеген субъектілерінің сатып алуы туралы» Заңы, 11-бап 1-тармақ; adilet.zan.kz, 30.09.2026 жағдайы бойынша редакция
Тендерге кім қатысады: тапсырыс беруші мен өнім беруші?
Тапсырыс беруші — мемлекеттік орган, мемлекеттік мекеме немесе мемлекеттік кәсіпорын. Өнім беруші — шарт жасасуға үміткер немесе оны жасасып қойған ЖК, ЖШС не басқа компания, сондай-ақ консорциум.
Өтінім беріп жатқанда заң сізді әлеуетті өнім беруші деп атайды, шарттан кейін — өнім беруші. Мемлекеттік мекемелер әдетте өнім беруші бола алмайды. Ұлттық холдингтердің және акцияларының 50 %-ы немесе одан көбі мемлекетке тиесілі компаниялардың сатып алуы мемлекеттік сатып алу туралы заңнан шығарылған: олар квазимемлекеттік сектордың сатып алуы туралы бөлек заң бойынша сатып алады.
өнім беруші – осы Заңда көзделген жағдайларда тапсырыс берушімен жасасқан шартта оның тарапы ретінде әрекет ететін, кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыратын жеке тұлға, заңды тұлға (егер Қазақстан Республикасының заңдарында өзгеше белгіленбесе, мемлекеттік мекемелерді қоспағанда), заңды тұлғалардың уақытша бірлестігі (консорциум)Дереккөз: ҚР № 106-VIII Заңы, 3-бап 3), 24), 27) тармақшалар, 1-бап 1-бөлік 6) тармақша; adilet.zan.kz, 30.09.2026 жағдайы бойынша редакция
Қазақстанда мемлекеттік сатып алудың қандай тәсілдері бар?
Тәсіл бесеу: конкурс, аукцион, баға ұсыныстарын сұрату, бір көзден алу және электрондық дүкен. Бір көзден алудан басқасының бәрі бәсекелестік тәсілдер, заң оларды бірінші кезекте таңдауды талап етеді.
| Тәсіл | Жеңімпаз қалай анықталады | Қашан қолданылады |
|---|---|---|
| Конкурс | Ең төмен шартты баға: тәжірибе, салық және басқа өлшемшарттар үшін жеңілдіктер шегерілген баға | Тауарлар, жұмыстар және көрсетілетін қызметтер |
| Аукцион | Бағаны төмендетуге бағытталған сауда-саттықтағы ең төмен баға | Тек тауарлар, бір лот |
| Баға ұсыныстарын сұрату | Ең төмен баға | Жылдық көлемі 8 000 АЕК-ке, яғни 34,6 млн ₸-ге дейін |
| Электрондық дүкен | Порталда автоматты түрде | Жылдық көлемі 4 000 АЕК-ке, яғни 17,3 млн ₸-ге дейін |
| Бір көзден алу | Бәсекесіз | Тек заңда аталған жағдайларда |
Тауар биржалары мен негіздемелік келісімдер 2025 жылдан бастап мемлекеттік сатып алу тәсілдерінің қатарында жоқ: олар ескі заңның тәсілдері.
1. Мемлекеттік сатып алу мынадай тәсілдердің бірімен жүзеге асырылады: 1) конкурс; 2) аукцион; 3) баға ұсыныстарын сұрату; 4) бір көзден алу; 5) электрондық дүкен арқылы.Дереккөз: ҚР № 106-VIII Заңы, 10-бап 1–5, 7-тармақтар; 2026 жылғы АЕК — 4 325 ₸; adilet.zan.kz, 30.09.2026 жағдайы бойынша редакция
Тендер қалай өтеді: хабарландырудан шартқа дейін
Мемлекеттік сатып алу үш кезеңнен тұрады: жоспарлау, өнім берушіні таңдап, онымен шарт жасасу және шартты орындау. Өтінімдер веб-портал арқылы электрондық түрде беріледі, ал шартқа электрондық цифрлық қолтаңбамен қол қойылады.
Іс жүзінде бұл былай өтеді. Тапсырыс беруші порталда хабарландыру мен құжаттаманы жариялайды. Сіз порталда тіркелесіз, өтінімді қамтамасыз етуді енгізесіз — конкурс пен аукционда бөлінген соманың 1 %-ы — және өтінім бересіз. Комиссия біліктілікті тексереді, жеңімпазды портал анықтайды. Жеңімпаз шартқа ЭЦҚ-мен қол қояды және 10 жұмыс күні ішінде шарттың орындалуын қамтамасыз етуді енгізеді, әдетте бұл шарт сомасының 3 %-ы.
Өнім берушілер үшін порталға кіру ақылы, хабарландыруларды қарау тегін. Жеңімпаз шартқа қол қоймаса немесе қамтамасыз етуді енгізбесе, ол жосықсыз қатысушылар тізіліміне 24 айға енгізіледі.
1) мемлекеттік сатып алуды жоспарлау; 2) өнім берушіні таңдау және онымен шарт жасасу; 3) шартты орындау.Дереккөз: ҚР № 106-VIII Заңы, 6-бап 1-тармақ, 3-бап 7), 21) тармақшалар, 8-бап, 22-бап; Мемлекеттік сатып алуды жүзеге асыру қағидалары, ҚР ҚМ № 687 бұйрығы, 104, 537, 542-тармақтар; adilet.zan.kz, 30.09.2026 жағдайы бойынша редакция
Тендерлерге қалай қатысуға болады
Қадам-қадаммен қатысу тәртібі, сатып алу тәсілдері және порталмен жұмыс — тендерлер бөлімінде.
Жиі қойылатын сұрақтар
Тендердің мемлекеттік сатып алудан айырмасы неде?
Мемлекеттік сатып алу — мемлекеттік тапсырыс берушілердің барлық сатып алуы, соның ішінде бәсекесіз бір көзден алу да. Тендер деп әдетте өнім берушілер бәсекеге түсетін бөлігін ғана атайды.
ЖК тендерге қатыса ала ма?
Иә, заң бойынша ЖК өнім беруші бола алады. Қатысу үшін ЭЦҚ және мемлекеттік сатып алу порталында тіркелу керек.
Тендер туралы хабарландыруларды қайдан қарауға болады?
Мемлекеттік сатып алу веб-порталында: заң оны сатып алудың бірыңғай платформасы деп атайды. Хабарландыруларды тегін қарауға болады, қатысу ақылы.
Әрі қарай
Тендерде қамтамасыз ету ретінде өз ақшаңызды емес, банк кепілдігін беріңіз
Лотыңызға қандай қамтамасыз ету керек екенін және кепілдік қанша тұратынын айтамыз. Қоңырау шалып, тегін кеңес береміз. Бұл сізге ешқандай міндет жүктемейді.