Мемлекеттік сатып алуда тендерді қалай ұтуға болады
Қазақстандағы мемлекеттік сатып алуда тендерді ұту үшін ең төмен баға, ал конкурста ең төмен шартты баға ұсыну керек. Шартты баға — тәжірибе, төленген салықтар және басқа өлшемшарттар үшін берілетін жеңілдіктер шегерілген баға. Жеңілдіктер бірнеше пайызға жетеді, сондықтан қымбатырақ ұсыныс арзан ұсынысты озып кетуі мүмкін. Бірақ алдымен өтінім қатысуға жіберілуі керек: оны, мысалы, құжаттарға, берешекке және қамтамасыз етуге байланысты қабылдамай тастайды. Төменде — жеңімпаз қалай таңдалатыны, жеңілдікті қалай алуға болатыны және жаңадан бастаған өнім берушіні жеңістен айыратын қателер.
Тендер жеңімпазы қалай анықталады?
Аукционда және баға ұсыныстарын сұратуда ең төмен баға жеңеді. Конкурста ең төмен шартты баға жеңеді: портал сіздің бағаңыздан өлшемшарттар бойынша шартты жеңілдіктерді, мысалы, қазақстандық тауар өндірушілердің тізілімі үшін 3 %-ды шегеріп, нәтижелерді автоматты түрде салыстырады.
Жұмыстарға арналған конкурс мысалы: сіз 10 млн ₸ ұсынасыз, бәсекелесіңіз — 9,8 млн ₸. Сізде бас мердігер ретінде 5 жыл тәжірибе бар (5 %) және сіз тапсырыс берушінің өңірінде жұмыс істейсіз (2 %), ал бәсекелесте жеңілдік жоқ. Сіздің шартты бағаңыз — 9,3 млн ₸: көбірек ұсынсаңыз да, жеңіс сізде.
Шартты бағалар тең болса, қаржылық орнықтылық көрсеткіші жоғары қатысушы жеңеді. Ол да тең болса — осы жылы осы нысана бойынша шарттарының сомасы аз қатысушы, одан кейін осындай шарттары аз қатысушы, ең соңында ғана өтінімді ертерек берген қатысушы жеңеді. Баға ұсыныстарын сұратуда баға туралы келіссөз жүргізуге тыйым салынған.
Веб-портал конкурсқа қатысушылардың шартты бағаларын автоматты түрде салыстырады және конкурс жеңімпазын анықтайды.Дереккөз: № 687 Мемлекеттік сатып алуды жүзеге асыру қағидалары (Қаржы министрінің бұйрығы), 273, 275, 406, 420, 423-тармақтар; ҚР № 106-VIII Заңы, 12-бап 6-тармақ; adilet.zan.kz, 30.09.2026 салыстырылды
Конкурста қандай шартты жеңілдіктер беріледі?
Өлшемшарттар жетеу: жұмыстар мен қызметтер нарығындағы тәжірибе, төленген салықтар, тапсырыс берушінің өңірінде жұмыс істеу, депозитарийдегі аудиттен өткен есептілік, тауардың жақсырақ сипаттамалары, қазақстандық тауар өндірушілердің тізілімі, сондай-ақ қолданыстағы шарттар мен жосықсыз қатысушылар тізілімі үшін шегерімдер.
| Өлшемшарт | Жеңілдік |
|---|---|
| Құрылыстағы және жобалаудағы тәжірибе | Бас мердігерліктің әр жылына 1 %, қосалқы мердігерліктің әр жылына 0,5 %; барлығы 5 %-ға дейін, ірі лоттарда 10 %-ға дейін |
| Төленген салықтар кірістің 3 %-ынан көп | Одан асқан әр 0,1 % үшін 0,1 %, бірақ 3 %-дан аспайды |
| Өнім беруші жұмыс жүретін өңірден | 2 %, тек қағидалардағы тізбеде бар жұмыстар мен қызметтерге (құрылыс, жөндеу, жобалау, техникалық қадағалау, тамақтандыру және басқалар) және лот осы түр үшін белгіленген шектен аспаса |
| Депозитарийдегі аудиттен өткен жылдық есептілік | 2 %-ға дейін, тек лоты 300 000 АЕК-тен асатын құрылыс-монтаж жұмыстарында |
| Қазақстандық тауар өндірушілердің тізілімі | 3 % |
| Тауар техникалық ерекшелікте талап етілгеннен жақсы | Сарапшының қорытындысы бойынша 10 %-ға дейін |
| Осы жылғы сол нысана бойынша әрбір қолданыстағы шарт (құрылыста, жөндеуде, жобалауда және қағидалардағы тізбедегі басқа жұмыстар мен қызметтерде) | Минус 0,2 % |
| Соңғы 5 жылда жосықсыз қатысушылар тізілімінде болу | Минус 0,2 % |
Жеңілдік растайтын құжаттар қоса берілгенде ғана беріледі: құжат жоқ болса, жеңілдік те жоқ. Тәжірибе үшін ірі лот деп 200 000 АЕК-тен асатын лот, ал жобалауда 20 000 АЕК-тен асатын лот саналады.
Әлеуетті өнім беруші осы өлшемдерді растайтын құжаттарды бермеген жағдайда конкурстық комиссия мұндай әлеуетті өнім берушіге тиісті шартты жеңілдікті қолданбайды.Дереккөз: № 687 Қағидалар, 217, 219, 222–227, 254–271-1-тармақтар, 8 және 9-қосымшалар; adilet.zan.kz, 30.09.2026 салыстырылды
Тендерге өтінім неге қабылданбайды
Қағидалардағы негіздер: лицензия немесе құжаттар жоқ, салық берешегі 6 АЕК-тен асады, жалақы бойынша берешек бар, біліктілік туралы мәліметтер толық емес, өтінімді қамтамасыз ету енгізілмеген немесе қосалқы мердігерлікке көлемнің 30 %-ынан астамы берілген.
Өтінімді бергеннен кейін оны құжаттармен толықтыруға болмайды: комиссияның жетіспейтін құжаттарды сұратуға құқығы жоқ. Сондықтан өтінімді конкурстық құжаттама бойынша бергенге дейін тексеріңіз, кейін емес. Түзетуге болатын грамматикалық және арифметикалық қателер, сондай-ақ талап етілгеннен жақсы тауар өтінімді қабылдамауға негіз емес.
Заңда тағы екі шектеу бар: үлестес компаниялар бір лотқа өтінім бере алмайды, ал жеке бизнестен кемінде екі өтінім болса, мемлекеттік кәсіпорындар автоматты түрде шеттетіледі.
Аукционға қатысуға өтінімді жетіспейтін құжаттармен толықтыруға, аукционға қатысуға өтінімде ұсынылған құжаттарды ауыстыруға, тиісінше ресімделмеген құжаттарды сәйкес келтіруге байланысты аукциондық комиссияның сұрау салуын және өзге де іс-қимылдарын жіберуге жол берілмейді.Дереккөз: № 687 Қағидалар, 204, 212–214, 385-тармақтар; ҚР № 106-VIII Заңы, 7-бап 3, 4-тармақтар, 11-бап; adilet.zan.kz, 30.09.2026 салыстырылды
Тендерді төмен бағамен ұтуға бола ма?
Болады, бірақ тауарларға және жұмыстар мен қызметтердің көбіне арналған конкурста, сондай-ақ баға ұсыныстарын сұратуда бөлінген сомадан 10 %-дан астам төмен баға демпингтік деп танылады. Оған тек демпингке қарсы сомамен рұқсат беріледі. Бұл сома — ең төменгі демпингтік емес бағаға дейінгі айырма, ол шарттың орындалуын қамтамасыз етуге қосымша енгізіледі.
Мысал: 20 млн ₸ бөлінген, сіз 16 млн ₸ ұсынасыз. Ең төменгі демпингтік емес баға — 18 млн ₸, демек 3 % шарттың орындалуын қамтамасыз етуден бөлек тағы 2 млн ₸ демпингке қарсы сома енгізуге тура келеді. Құрылыс-монтаж жұмыстарында, ағымдағы және орташа жөндеуде, жобалауда, сараптамада, техникалық қадағалауда, тамақтандыруда және мемлекеттік әлеуметтік тапсырыста шектер өзгеше, онда демпингтік баға ұсынуға мүлде болмайды.
Жеңіп алып, бірақ шартқа қол қоймасаңыз немесе қамтамасыз етуді енгізбесеңіз, сізді жосықсыз қатысушылар тізіліміне 24 айға енгізеді, ал 5 жыл бойы жеңілдігіңізге минус 0,2 % қолданылады.
егер ол конкурсқа бөлінген бағадан он пайыздан астам төмен болған жағдайда, демпингтік деп танылады.Дереккөз: № 687 Қағидалар, 85–99, 266-1, 537-тармақтар; ҚР № 106-VIII Заңы, 8-бап, 13-бап 2-тармақ; adilet.zan.kz, 30.09.2026 салыстырылды
Тендерлерге қатысу
Қатысу тәртібі, ЖК-ға арналған ережелер және демпингке қарсы соманы есептеу — тендерлер туралы бөлімде.
Жиі қойылатын сұрақтар
Тәжірибесі жоқ жаңадан бастаған өнім беруші тендерді ұта ала ма?
Иә. Тәжірибе жұмыстар мен қызметтерге арналған конкурстарда жеңілдік береді, ал аукционда және баға ұсыныстарын сұратуда баға жеңеді. Біліктілік талаптарын тексеріңіз: тәжірибе құжаттамада көрсетілген жағдайда ғана керек.
ЖК тендерді ұта ала ма?
Иә. Заң бойынша ЖК өнім беруші бола алады, ал сатып алудың бір бөлігі шағын және орта бизнеске арнап резервке қойылады.
Тендер қорытындысына шағымдануға бола ма?
Конкурс пен аукцион қорытындысына портал арқылы 3 жұмыс күні ішінде шағымдануға болады. Жеңімпазды портал автоматты түрде анықтайтын қорытындыларға, мысалы, баға ұсыныстарын сұратудағы қорытындыларға, бұлай шағымдануға болмайды.
Әрі қарай
Тендерде қамтамасыз ету ретінде өз ақшаңызды емес, банк кепілдігін беріңіз
Лотыңызға қандай қамтамасыз ету керек екенін және кепілдік қанша тұратынын айтамыз. Қоңырау шалып, тегін кеңес береміз. Бұл сізге ешқандай міндет жүктемейді.