Жол жөндеу және жол құрылысы тендерлері: бағаны түсіру шегі, тәжірибе, қамтамасыз ету
Қазақстандағы жол жөндеу және жол құрылысы тендерлері қатаң ережемен өтеді: орташа жөндеу конкурсында бағаны 5 %-дан артық, ағымдағы жөндеуде 20 %-дан артық, жоба бойынша құрылыста 2 %-дан артық түсіруге болмайды. 2026 жылғы 8 тамыз бен 28 қыркүйек аралығындағы біздің іріктемеде жоспар бойынша 10,7 млрд ₸-ға 63 жол лоты бар, ал әр төрт жеңімпаздың үшеуі бағаны дәл шекке дейін түсірген. Жолға кім тапсырыс беретінін, қандай тәжірибе керек екенін және мердігер қамтамасыз етуге қанша ақша бұғаттайтынын талдаймыз.
Демпингпен өткен жол тендерлері қанша: біздің деректер
2026 жылғы 8 тамыз бен 28 қыркүйек аралығында біздің іріктемеде 47 тапсырыс берушінің бағасы кемінде 5 %-ға түскен 63 жол лоты бар: жоспар 10,7 млрд ₸, шарттар бағасы 10,0 млрд ₸, оларды 50 компания жеңіп алды.
| Сатып алынғаны | Лот | Баға қалай түсті |
|---|---|---|
| жолдар мен көшелерді орташа жөндеу | 33 | 33-інде де дәл 5 %-ға |
| жолдарды ағымдағы жөндеу | 12 | конкурста 9-ның 7-еуінде дәл 20 %-ға |
| техникалық қадағалау | 8 | 8-інде де дәл 10 %-ға |
| жолдар мен бағдаршамдарды күтіп-ұстау | 8 | конкурста орта есеппен 9 %-ға, баға ұсыныстарын сұратуда 20 %-ға |
| жаяу жүргіншілер жолдарын салу | 2 | 11,7 және 45,7 %-ға |
Тағы 16,4 млрд ₸-ға 47 жол шартының бағасы айтарлықтай түспеді, 5 %-дан аз: Жезқазғандағы жолды 2,58 млрд ₸-ға күрделі жөндеу, Жетісу облысында 1,7 млрд ₸-ға орташа жөндеу, Талдықорғанда 1,52 млрд ₸-ға жол салу, Павлодар жолдарын 1,13 және 1,04 млрд ₸-ға күтіп-ұстау. Демпингтік лоттардың арасында автомобиль жолдарын жоба бойынша салу жоқ: онда бағаны 2 %-дан артық түсіруге болмайды.
Қалай есептедік: порталдағы шарттар тізілімінен конкурс пен баға ұсыныстарын сұрату бойынша негізгі шарттарды аламыз. 8 тамыздан 8 қыркүйекке дейін іріктемеге шамамен 17 млн ₸-дан басталатын шарттар ғана түсті, 9 қыркүйектен бастап — 3 млн ₸-дан басталатындар. Жол лоттарына лоттың атауы мен сипаттамасы бойынша жолдар мен көшелерді орташа, ағымдағы және күрделі жөндеуді, салуды және күтіп-ұстауды, жаяу жүргіншілер жолдарын, жол қозғалысын реттеу құралдарына қызмет көрсетуді және жол жұмыстарына техникалық қадағалауды жатқыздық.
50 компанияда 63 демпингтік жол лоты: жоспар 10 729 млн ₸, шарттар бағасы 10 012 млн ₸; орташа жөндеу — 33 лот, барлығында баға дәл 5 %-ға түскен.Дереккөз: OBF деректері, мемлекеттік сатып алу порталы, 08.08–28.09.2026
Жол жөндеуде неліктен бәрі бағаны дәл 5 %-ға түсіреді?
Себебі жолдарды орташа жөндеу конкурсында техникалық құжаттамадағы бағадан 5 %-дан артық төмен баға демпингтік деп танылады, оны демпингке қарсы сомамен де ұсынуға болмайды. Жеңімпаздар бағаны дәл шекке дейін түсіреді, ал одан әрі шартты жеңілдігі көп компания жеңеді.
| Конкурспен сатып алынатыны | Бағаны түсіру шегі | Демпингке қарсы сомамен одан төмен түсуге бола ма |
|---|---|---|
| жолдарды жоба бойынша салу | жобалау-сметалық құнның 2 %-ы | жоқ |
| жолдарды орташа жөндеу | техникалық құжаттаманың 5 %-ы | жоқ |
| жолдарды ағымдағы жөндеу | бөлінген соманың 20 %-ы | жоқ |
| орташа жөндеуге техникалық қадағалау | нормативтің 10 %-ы | жоқ |
| жолдарды күтіп-ұстау және басқа жұмыстар | бөлінген соманың 10 %-ы | иә, өз бағаңыз бен жоспардың 90 %-ы арасындағы айырманы енгізсеңіз |
Баға ұсыныстарын сұратуда бұл шектер жоқ: демпингке қарсы сома енгізсеңіз, жоспардан 10 %-дан артық төмен баға ұсынуға болады. Сондықтан жол сатып алуында демпингке қарсы сома сирек кездеседі: біздің іріктемеде ол 63 лоттың тек 7-еуінде бар, барлығы 27,3 млн ₸. Олар — жолдарды күтіп-ұстау, жол қозғалысын реттеу құралдарына қызмет көрсету, жаяу жүргіншілер жолдары және баға ұсыныстарын сұрату арқылы өткен екі ағымдағы жөндеу. Ең үлкені — Жезқазғандағы жаяу жүргіншілер жолы үшін 19,4 млн ₸, баға 45,7 %-ға түскен.
Осы Қағидалардың 85, 86, 87, 88, 89, 90, 91, 92 және 93-тармақтарымен көзделген жағдайларда демпингтік баға ұсынылмайды.Дереккөз: Мемлекеттік сатып алуды жүзеге асыру қағидалары, Қаржы министрінің № 687 бұйрығы, 85–87, 91, 94–98-тармақтар, adilet.zan.kz; OBF деректері, мемлекеттік сатып алу порталы, 08.08–28.09.2026
Жолды орташа жөндеу тендеріне қандай тәжірибе керек?
Жолдарды орташа жөндеуге Қағидалар тәжірибенің жеке шкаласын белгілейді: лот 25 000 АЕК-тен (2026 жылы 108,1 млн ₸) асса, 1 жылдан бастап, 200 000 АЕК-тен (865 млн ₸) асса, 5 жылға дейін. Бұл талапты тапсырыс беруші қажет болғанда қояды.
| Лотқа бөлінген сома | АЕК 4 325 ₸ болғанда теңгемен | Тапсырыс беруші қанша тәжірибе талап ете алады |
|---|---|---|
| 25 000 АЕК-тен жоғары | 108,1 млн ₸ | 1 жыл |
| 50 000 АЕК-тен жоғары | 216,3 млн ₸ | 2 жыл |
| 100 000 АЕК-тен жоғары | 432,5 млн ₸ | 3 жыл |
| 150 000 АЕК-тен жоғары | 648,8 млн ₸ | 4 жыл |
| 200 000 АЕК-тен жоғары | 865 млн ₸ | 5 жыл |
Біздің іріктемеде орташа жөндеудің 33 лотының 24-інде жоспар 108,1 млн ₸-дан, 9-ында 216,3 млн ₸-дан жоғары. Орташа жөндеу тәжірибесін орындалған жұмыстар актілерімен растайды, онда тапсырыс беруші мемлекеттік орган, мемлекеттік кәсіпорын немесе акцияларының жартысы не одан көбі мемлекетке тиесілі компания болуы керек. Құрылыс-монтаж жұмыстарының тәжірибесін жұмыс тәжірибесі тізіліміндегі «Расталды» мәртебесі бар жазбамен растайды. Қосалқы мердігердің тәжірибесі есепке алынбайды. Орташа жөндеу тәжірибесінің әр жылы үшін конкурстық комиссия 1 % шартты жеңілдік береді, бірақ 10 %-дан аспайды.
Жолдарды орташа және ағымдағы жөндеуде, егер лот 1 500 000 АЕК-тен аспаса, қағидалар жергілікті компанияның өтінім бағасына 2 % шартты жеңілдік береді. Ал жұмысқа тапсырыс беруші шартқа қажет техника мен басқа материалдық ресурстардың сол облыста тіркелуін талап ете алады.
Әлеуетті өнім берушінің жұмыс тәжірибесінің болуы бөлігінде біліктілік талабы автомобиль жолдарын орташа жөндеу жөніндегі жұмыстарды мемлекеттік сатып алуды жүзеге асыру кезінде белгіленеді.Дереккөз: Мемлекеттік сатып алуды жүзеге асыру қағидалары, Қаржы министрінің № 687 бұйрығы, 74, 83–84, 245–249, 261-тармақтар, 8-қосымша, adilet.zan.kz; 29.09.2026 салыстырылды
Жол жөндеуге кім тапсырыс береді?
Облыстық жолдарды және Астана, Алматы мен Шымкент көшелерін жөндеуді мемлекеттік сатып алу арқылы облыстың немесе сол қаланың әкімдігі ұйымдастырады, аудандық жолдар мен қалған қалалар мен ауылдардың көшелерін — аудан немесе облыстық маңызы бар қала әкімдігі. Біздің іріктемеде жол лоты ең көп Қостанай облысының тапсырыс берушілерінде — 5,8 млрд ₸-ға 16 лот, Жетісу облысында — 9, Алматы облысында — 8.
Ең ірі лот: 21 қыркүйекте Қостанай облысы әкімдігінің жолаушылар көлігі және автомобиль жолдары басқармасы жоспары 2,64 млрд ₸ болған жолды орташа жөндеуге 2,51 млрд ₸-ға шарт жасасты. Одан кейін Қостанай облысы Алтынсарин ауданының ауылдық әкімдіктері, Жетісу облысының жолаушылар көлігі және автомобиль жолдары басқармасы, Қаратал және Іле аудандарының автомобиль жолдары бөлімдері, Алматы облысының автомобиль жолдары басқармасы тұр.
Жеңімпаздардың ішінде Қостанай облысының компаниялары ең көп — 15 жол лоты, Алматы облысының компаниялары — 9, Қарағанды облысы мен Алматының компаниялары — 4 лоттан. Облыстық және аудандық жолдардағы жұмыс пен материалдардың сапасын Жол активтері сапасының ұлттық орталығы тексереді. Егер сараптаманы автомобиль жолдары жөніндегі ведомство ұйымдастырмаған болса, оған облыс әкімдігі тапсырыс береді.
…облыстық маңызы бар, жалпыға ортақ пайдаланылатын автомобиль жолдарын, республикалық маңызы бар қаладағы, астанадағы көшелерді салу, реконструкциялау, жөндеу және күтіп-ұстау жөніндегі жұмыстарды Қазақстан Республикасының мемлекеттік сатып алу туралы заңнамасына сәйкес ұйымдастыру…Дереккөз: «Автомобиль жолдары туралы» ҚР Заңы № 245-II, 13-бап 1-1), 2) тармақшалар, adilet.zan.kz; 29.09.2026 салыстырылды; OBF деректері, мемлекеттік сатып алу порталы, 08.08–28.09.2026
Жол тендері қанша ақшаны бұғаттайды?
Жол сатып алуында ақшаны демпингке қарсы сома емес, шартты орындауды қамтамасыз ету ұстайды: конкурста шарт сомасының 3 %-ы, баға ұсыныстарын сұратуда 5 %-ы. Біздің бағалауымызша, 63 жол лоты бойынша бұл 301 млн ₸-ға дейін жетеді.
ҚҚС-сыз 2,51 млрд ₸ болатын ең ірі шарттың 3 %-ы — шамамен 75 млн ₸. Бірақ ол да, 63 шарттың 41-і сияқты, 2027 жылдың соңына дейін жарамды. Егер шарт бойынша төлем бірнеше жылға бөлінсе, биылғы жылдың қамтамасыз етуі осы жылдың сомасынан есептеледі, ал келесі жылдың қамтамасыз етуі қайта енгізіледі, сондықтан бірден бұғатталатын ақша азырақ. Мердігер аванс алса, оған қоса аванс мөлшерінде аванстың қамтамасыз етуі енгізіледі.
Қамтамасыз ету шарт толық орындалғаннан кейін ғана қайтарылады, сондықтан бұл ақша жұмыстың бүкіл мерзімінде айналымнан шығып қалады. Қамтамасыз етуді ақшаның орнына банк кепілдігімен енгізуге болады, сонда айналым қаражаты материалдар мен техникаға қалады.
Шарттың орындалуын қамтамасыз ету мөлшерін тапсырыс беруші, ұйымдастырушы шарттың жалпы сомасының үш пайызы мөлшерінде белгілейді. Баға ұсыныстарын сұрату тәсілімен мемлекеттік сатып алуды жүзеге асыру кезінде шартты қамтамасыз ету мөлшері бес пайызды құрайды.Дереккөз: Мемлекеттік сатып алуды жүзеге асыру қағидалары, Қаржы министрінің № 687 бұйрығы, 542–545-тармақтар, adilet.zan.kz; OBF деректері, мемлекеттік сатып алу порталы, 08.08–28.09.2026
Қамтамасыз етуге ақшаны қалай бұғаттамауға болады
Шартты орындауды қамтамасыз етуді және аванстың қамтамасыз етуін банк кепілдігімен енгізуге болады: сонда шарт сомасының 3 %-ы жұмыстың бүкіл мерзімінде порталдағы электрондық әмияныңызда бұғатталып тұрмайды.
Жол шартыңызды нөмірі немесе БСН бойынша тексеріп, ол қанша ақшаны бұғаттайтынын және ақшаның орнына кепілдік қаншаға түсетінін есептеп береміз.
Жиі қойылатын сұрақтар
Жол жөндеу тендерлерін қайдан іздеу керек?
Жалпы zakup.gov.kz мемлекеттік сатып алу порталынан: лоттарды іздеуде «автомобиль жолын жөндеу» немесе тапсырыс берушінің атауын — керекті облыстың не ауданның жолаушылар көлігі және автомобиль жолдары басқармасын не бөлімін жазыңыз.
Жолды орташа жөндеудің ағымдағы және күрделі жөндеуден айырмашылығы қандай?
Ағымдағы жөндеу жыл бойы жүреді: ақаулардың алдын алады және бұзылған учаскелерді кезек күттірмей қалпына келтіреді. Орташа жөндеу ақаулар ведомосі мен сметасы бар техникалық құжаттама бойынша жасалады. Күрделі жөндеу жолдың техникалық санатын өзгертпей, оның сипаттамаларын қалпына келтіреді.
Жолдарды күтіп-ұстауда демпингке қарсы сома қалай есептеледі?
Баға жоспардан 10 %-дан артық түссе, жеңімпаз өз бағасы мен жоспардың 90 %-ы арасындағы айырманы енгізеді. Мысалы, жоспар 16,7 млн ₸ болып, баға 20 %-ға түссе, бұл шартты орындауды қамтамасыз етуден бөлек 1,67 млн ₸.
Әрі қарай
Лотыңызға кепілдік қанша тұрады?
Шарт жасалғанға дейін толық бағасын айтамыз: банк тарифін және біздің қызмет ақымызды бөлек көрсетеміз. Қоңырау шалып, тегін кеңес береміз. Бұл сізге ешқандай міндет жүктемейді.