2026 жылғы АЕК Қазақстанда: 4 325 ₸ және шектер, айыппұлдар мен гранттар теңгемен
Қазақстанда 2026 жылғы АЕК — 4 325 ₸, бұл 2025 жылғыдан 393 ₸ көп. Бизнес үшін айлық есептік көрсеткіштің өзі емес, оған не байланысты екені маңызды. ҚҚС бойынша тіркелу шегі, оңайлатылған декларацияның шегі, айыппұлдар, мемлекеттік сатып алу мен гранттардың сомалары теңгемен қанша болатыны соған қарап анықталады. Төменде — 2026 жылғы және өткен жылдардағы АЕК, барлық негізгі шектер бірден теңгемен және көрсеткіш жыл ортасында өзгерсе, қай АЕК-пен есептеу керектігі туралы ереже.
2026 жылы АЕК қанша?
2026 жылғы 1 қаңтардан бастап АЕК 4 325 ₸-ге тең. Оны 2026–2028 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы заң белгіледі. Сол бапта жалақының ең төмен мөлшері 85 000 ₸ және зейнетақының ең төмен мөлшері 69 049 ₸ болып бекітілген.
| 2026 жылғы 1 қаңтардан бастап көрсеткіш | Мөлшері |
|---|---|
| айлық есептік көрсеткіш (АЕК) | 4 325 ₸ |
| жалақының ең төмен мөлшері (ЕТЖ) | 85 000 ₸ |
| зейнетақының ең төмен мөлшері | 69 049 ₸ |
| базалық зейнетақы төлемінің ең төмен мөлшері | 35 596 ₸ |
| ең төмен күнкөріс деңгейі | 50 851 ₸ |
АЕК — заң жәрдемақыларды, айыппұлдарды, салық шектерін және басқа төлемдерді өлшейтін бірлік. Сондықтан әр қаңтарда АЕК-пен бірге жүздеген соманың теңгедегі мөлшері өзгереді, ал заңдардың өзі қайта жазылмайды.
7-бап. 2026 жылғы 1 қаңтардан бастап: 1) жалақының ең төмен мөлшерi – 85 000 теңге; 2) мемлекеттік базалық зейнетақы төлемінің ең төмен мөлшері – 35 596 теңге; 3) зейнетақының ең төмен мөлшерi – 69 049 теңге; 4) айлық есептiк көрсеткiш – 4 325 теңгеДереккөз: «2026–2028 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы» ҚР 08.12.2025 № 239-VIII Заңы, 7-бап; adilet.zan.kz, 30.09.2026 салыстырылды
Жылдар бойынша АЕК: 2022–2026
Бес жылда АЕК 3 063 ₸-ден 4 325 ₸-ге дейін, яғни 41 %-ға өсті. 2026 жылғы өсім — 10 %, бұл 2024 және 2025 жылдардағыдан көп.
| Жыл | АЕК | Өткен жылмен салыстырғанда өсім | ЕТЖ |
|---|---|---|---|
| 2026 | 4 325 ₸ | +393 ₸, +10,0 % | 85 000 ₸ |
| 2025 | 3 932 ₸ | +240 ₸, +6,5 % | 85 000 ₸ |
| 2024 | 3 692 ₸ | +242 ₸, +7,0 % | 85 000 ₸ |
| 2023 | 3 450 ₸ | +387 ₸, +12,6 % | 70 000 ₸ |
| 2022 | 3 063 ₸ | — | 60 000 ₸ |
Өсімді кесте бойынша өзіміз есептедік. 2022 жылы 1 сәуірден бастап жәрдемақылар мен әлеуметтік төлемдер үшін АЕК 3 180 ₸-ге дейін көтерілді. Айыппұлдар мен салықтар жыл соңына дейін қаңтардағы 3 063 ₸ бойынша есептелді.
2026 жыл 2026 жылғы 1 қаңтардан бастап АЕК - 4 325 теңге … 2025 жыл 2025 жылғы 1 қаңтардан бастап АЕК - 3 932 теңге … 2024 жыл 2024 жылғы 1 қаңтардан бастап АЕК - 3 692 теңге … 2023 жыл 2023 жылғы 1 қаңтардан бастап АЕК - 3 450 теңгеДереккөз: «Параграф» АЖ, «1995–2026 жылдардағы ЕТЖ, АЕК, ең төмен күнкөріс деңгейі» кестесі, prg.kz, орыс тілінен аударма; 2022–2026 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы заңдар; 30.09.2026 салыстырылды
2026 жылы АЕК-пен қандай салық шектері есептеледі?
Бизнес үшін ең маңыздысы — ҚҚС шегі: 10 000 АЕК, 2026 жылы бұл жылына 43 250 000 ₸ айналым. Салық кодексі 1 қаңтардағы АЕК-ті негізге алады, сондықтан бұл сомалар жыл соңына дейін өзгермейді.
| Есептелетін шама | АЕК-пен | 2026 жылға теңгемен |
|---|---|---|
| ҚҚС бойынша міндетті тіркеу есебіне қою, жылдық айналым | 10 000 | 43 250 000 ₸ |
| оңайлатылған декларациядағы жылдық кіріс шегі | 600 000 | 2 595 000 000 ₸ |
| өзін-өзі жұмыспен қамтығанның айлық кіріс шегі | 300 | 1 297 500 ₸ |
| шоттар мен касса бұғатталатын салық берешегі | 20-дан көп | 86 500 ₸-ден көп |
| мүлікке шектеу қойылатын салық берешегі | 45-тен көп | 194 625 ₸-ден көп |
| 01.07.2026-дан бастап елден шығуға тыйым салынуы мүмкін салық берешегі | 27 000-нан көп | 116 775 000 ₸-ден көп |
Теңгеге 4 325 ₸ бойынша өзіміз аудардық. Айналым ҚҚС шегінен асса, тіркеу есебіне қою туралы өтініш шектен асқан күннен кейін 5 жұмыс күнінен кешіктірілмей беріледі. 90 000 ₸ берешек 20 АЕК-тен асып кетеді, сондықтан салық органы шот бойынша шығыс операцияларын тоқтата тұруы мүмкін.
айналымның шекті шегі – тиісті қаржы жылының 1 қаңтарында қолданыста болатын айлық есептік көрсеткіштің 10 000 еселенген мөлшеріне тең айналым.Дереккөз: ҚР № 214-VIII Салық кодексі, 99-бап 4-тармақ, 101, 718, 723-баптар; ҚР Қаржы министрінің 30.09.2025 № 552 бұйрығы, 1, 3-тармақтар; adilet.zan.kz, 29.09.2026 салыстырылды
Мемлекеттік сатып алудағы, гранттардағы және бизнес өлшемшарттарындағы АЕК
Мемлекеттік сатып алуда біртекті сатып алудың жылдық көлемі 8 000 АЕК-тен — 34 600 000 ₸-ден аспаса, баға ұсыныстарын сұратуға рұқсат етіледі. Жаңа бизнес-идеяға грант — 400 АЕК-ке дейін, 2026 жылы 1 730 000 ₸-ге дейін.
| Есептелетін шама | АЕК-пен | 2026 жылға теңгемен |
|---|---|---|
| электрондық дүкен арқылы сатып алу, тек тауарлар, жылына | 4 000-ға дейін | 17 300 000 ₸-ге дейін |
| баға ұсыныстарын сұрату, жылына | 8 000-ға дейін | 34 600 000 ₸-ге дейін |
| мемлекеттік сатып алуға әлі жіберілетін салық берешегі | 6-ға дейін | 25 950 ₸-ге дейін |
| тек шағын және орта бизнес арасында өткізілетін тауарларды, көрсетілетін қызметтерді және жұмыстарды (құрылыстан басқа) сатып алу | 50 000-ға дейін | 216 250 000 ₸-ге дейін |
| жаңа бизнес-идеяға грант | 400-ге дейін | 1 730 000 ₸-ге дейін |
| микробизнестің жылдық орташа кірісі | 30 000-ға дейін | 129 750 000 ₸-ге дейін |
| шағын бизнестің жылдық орташа кірісі | 300 000-ға дейін | 1 297 500 000 ₸-ге дейін |
Грант конкурс арқылы және тек халықтың әлеуметтік осал топтарындағы адамдарға беріледі, сома грант берілген жылдың АЕК-і бойынша есептеледі. Бір көзден сатып алу жағдайлардың жабық тізбесі бойынша ғана таңдалады. Солардың бірі сомаға байланысты: біртекті тауарлар жылына 100 АЕК-ке дейін (432 500 ₸), жұмыстар мен көрсетілетін қызметтер 500 АЕК-ке дейін (2 162 500 ₸). 6 АЕК-тен асатын салық берешегі мемлекеттік сатып алуға қатысуға жол бермейді, сондықтан өтінім берер алдында компанияда тіпті 26 000 ₸ берешек қалмағанын тексеріңіз.
Жаңа бизнес-идеяларды іске асыруға арналған қайтарымсыз гранттар (бұдан әрі - гранттар) халықтың әлеуметтік осал топтары қатарындағы адамдарға конкурстық негізде 400 еселенген айлық есептік көрсеткіштің мөлшеріне дейін беріледіДереккөз: ҚР № 106-VIII Мемлекеттік сатып алу туралы заңы, 10-бап 4, 5-тармақтар, 11-бап 1-тармақ, 16-бап; ШОБ-тан сатып алу туралы Қаржы министрлігінің бұйрығы (V2400035226), 3-қосымша; ЕХӘҚМ № 272 бұйрығы, Қағидалар, 11-тармақ; ҚР Кәсіпкерлік кодексі, 24-бап 3-тармақ; adilet.zan.kz, 29–30.09.2026 салыстырылды
Бизнеске айыппұл қанша АЕК?
Бұзушылыққа және бизнестің көлеміне байланысты. Жалақыны кешіктіргені үшін шағын бизнес 60 АЕК — 259 500 ₸, орта бизнес — 100 АЕК, ірі бизнес — 150 АЕК төлейді, айыппұл ескертусіз бірден салынады.
| Бұзушылық | Шағын бизнес | Орта | Ірі |
|---|---|---|---|
| жалақыны кешіктіріп төлеу немесе толық төлемеу | 60 АЕК — 259 500 ₸ | 100 АЕК — 432 500 ₸ | 150 АЕК — 648 750 ₸ |
| салық есептілігін бір жыл ішінде қайтадан тапсырмау (алғаш рет — ескерту) | 30 АЕК — 129 750 ₸ | 45 АЕК — 194 625 ₸ | 70 АЕК — 302 750 ₸ |
| бір жыл ішінде қайтадан кассалық аппаратсыз қолма-қол ақшаға сату (алғаш рет — ескерту) | 15 АЕК — 64 875 ₸ | 30 АЕК — 129 750 ₸ | 50 АЕК — 216 250 ₸ |
Айыппұл әкімшілік құқық бұзушылық туралы іс қозғалған күнгі АЕК бойынша есептеледі. 1 қаңтардағы да, бұзушылық жасалған күнгі де АЕК алынбайды. Бұзушылық желтоқсанда болып, іс қаңтарда қозғалса, айыппұл жаңа АЕК бойынша есептеледі.
Әкімшілік айыппұл (бұдан әрі – айыппұл) – осы бөлімнің Ерекше бөлігінің баптарында көзделген жағдайларда және шекте әкімшілік құқық бұзушылық үшін салынатын, әкімшілік құқық бұзушылық туралы іс қозғалған кезде қолданыста болған заңға сәйкес белгіленетін айлық есептік көрсеткіштің белгілі бір мөлшеріне сәйкес келетін мөлшерде ақша өндіріп алу.Дереккөз: ҚР Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексі, 44-бап 1-бөлік, 87-бап 1-бөлік, 272-бап 1–2-бөліктер, 284-бап 1–2-бөліктер; adilet.zan.kz, 30.09.2026 салыстырылды
АЕК жыл ішінде өзгеруі мүмкін бе?
Өзгеруі мүмкін: 2020 және 2022 жылдары солай болды. Бірақ салық шектері мен бизнес көлемінің өлшемшарттары 1 қаңтардағы АЕК бойынша есептеледі. Олар үшін 2026 жылы жыл бойы 4 325 ₸ қолданылады.
2020 жылы нақтыланған бюджет туралы жарлықпен АЕК 1 сәуірден бастап 2 651 ₸-ден 2 778 ₸-ге дейін көтерілді. 2022 жылы 1 сәуірден бастап ол 3 180 ₸-ге дейін көтерілді, бірақ тек жәрдемақылар мен әлеуметтік төлемдер үшін. 30.09.2026 жағдай бойынша 2026 жылғы АЕК өзгерген жоқ.
Әр мақсаттың өз ережесі бар. ҚҚС шегі, оңайлатылған декларацияның шегі және шағын бизнестің өлшемшарттары 1 қаңтардағы АЕК бойынша есептеледі. Грант пен мемлекеттік сатып алу сомалары сол жылға арналған бюджет туралы заңда белгіленген АЕК бойынша, ал айыппұл іс қозғалған күнгі АЕК бойынша есептеледі.
2022 жылғы 1 сәуірден бастап АЕК (жәрдемақыларды және өзге де әлеуметтік төлемдерді есептеу үшін) - 3 180 теңгеДереккөз: «Параграф» АЖ, «1995–2026 жылдардағы ЕТЖ, АЕК, ең төмен күнкөріс деңгейі» кестесі, prg.kz, орыс тілінен аударма; ҚР № 214-VIII Салық кодексі, 99, 723-баптар; ҚР Кәсіпкерлік кодексі, 24-бап; ҚР ӘҚБтК, 44-бап; 30.09.2026 салыстырылды
Салықтар, бизнес өлшемшарттары және мемлекеттік қолдау
Кестелердегі шектер анықтамалықтың көрші беттерінде толық талданған.
Жиі қойылатын сұрақтар
2026 жылы 400 АЕК қанша болады?
1 730 000 ₸: 400 × 4 325 ₸.
2026 жылы 10 АЕК және 100 АЕК қанша болады?
10 АЕК — 43 250 ₸, 100 АЕК — 432 500 ₸.
2026 жылы ең төмен жалақы қанша?
Айына 85 000 ₸, 2024 және 2025 жылдардағыдай. Оны АЕК-ті белгілеген сол бюджет туралы заң белгіледі.
2027 жылы АЕК қанша болады?
Оны келесі үш жылға арналған республикалық бюджет туралы заң белгілейді. Заңға қол қойылмайынша нақты сома жоқ, сондықтан біз оны атамаймыз.
Әрі қарай
Бизнеске қаржы немесе субсидия алуға көмектесеміз
«Даму» несиесі, тендерге кепілдік, грант — қайсысы сізге лайық екенін айтамыз. Қоңырау шалып, тегін кеңес береміз. Бұл сізге ешқандай міндет жүктемейді.