Ет дүкенінің бизнес-жоспары есептерімен: үстеме, ветеринариялық құжаттар, үй-жай және мемлекеттік қолдау
Ет дүкенінің немесе шағын ет сататын жердің бизнес-жоспары көбі біле бермейтін бір қағидаға тіреледі: сиыр еті, қой еті, жылқы еті, тартылған ет және тауық еті әлеуметтік маңызы бар өнімдердің тізбесіне кіреді, оларға қойылатын үстеменің шегі — 15 %, одан асыруға болмайды. Төменде күніне 100 және 200 кг ет сататын дүкеннің шартты есебі, ЭҚЖЖ коды, етке және үй-жайға қойылатын ветеринариялық талаптар, тоңазытқыш жабдықтың бағалары, салықтар және «Даму» қорының бағдарламалары, соның ішінде шұжық цехына арналғандары берілген.
Ет дүкенінің ЭҚЖЖ коды қандай?
Алаңы 2 000 м²-ге дейінгі ет дүкені 47.22.4 «Етпен және ет өнімдерімен өзге де бөлшек сауда» кодына жатады. Тек тауық еті мен аң етін сатсаңыз, код 47.22.1.
Сауда мен өндірістің арасындағы шекара — тартылған ет. Етті өзіңіз тартсаңыз, котлет жасасаңыз, кәуапқа ет маринадтасаңыз немесе ет ыстасаңыз, жіктеуіш бойынша бұл енді 10.13.0 өндірісі. Оған екінші код, хабарламаның орнына санитариялық-эпидемиологиялық қорытынды және ветеринариялық қызметтің басқа есепке алу нөмірі керек. Малды өзіңіз соятын болсаңыз — тағы бір код, 10.11.0, және бөлек мал сою орны.
47.22 Мамандандырылған дүкендерде ет және ет өнімдерін бөлшек саудада сату. Бұл класқа: - ет және ет өнімдерін бөлшек саудада сату (құс етін қосқанда) кіредіДереккөз: Экономикалық қызмет түрлерінің жалпы жіктеуіші ҚР ҰЖ 03-2019, № 4 өзгерісімен, 47.22.1, 47.22.4, 10.11.0, 10.13.0 ішкі кластары; stat.gov.kz, 30.09.2026 салыстырылды
Ет дүкенінің бизнес-жоспары есептерімен: күніне 100 және 200 кг
Біздің шартты мысалда Қарағандыдағы дүкен сиыр етін 15 % үстемемен және айына 2 млн ₸-лік шұжық сатады. Күніне 100 кг ет сатқанда ол айына 201 мың ₸ шығынға батады, 200 кг сатқанда шамамен 434 мың ₸ табады. Залалсыздық нүктесі осы екі көлемнің арасында.
| Көрсеткіш | Қалай есептейміз | Күніне 100 кг | Күніне 200 кг |
|---|---|---|---|
| Еттен түсетін түсім | кг × 30 күн × 3 335 ₸ (ұша бағасы 2 900 ₸ + 15 %) | 10 005 000 ₸ | 20 010 000 ₸ |
| Өндірушінің шұжықтары мен жартылай фабрикаттарынан түсетін түсім | шартты | 2 000 000 ₸ | 2 000 000 ₸ |
| Ет сатып алу | кг ÷ 0,97 × 2 900 ₸, шартты түрде бөлшектегенде 3 % шығын | 8 969 072 ₸ | 17 938 144 ₸ |
| Шұжық сатып алу | шартты үстеме 30 % болғанда 2 000 000 ₸ ÷ 1,3 | 1 538 462 ₸ | 1 538 462 ₸ |
| 50–60 м² жалдау | Қарағандыдағы хабарландырулар бойынша | 450 000 ₸ | 450 000 ₸ |
| Етті сүйектен ажырататын екі сатушының салықтарымен бірге жалақысы | шартты | 600 000 ₸ | 600 000 ₸ |
| Тоңазытқыштарға электр қуаты | шартты | 150 000 ₸ | 150 000 ₸ |
| Оңайлатылған декларация бойынша салық | бүкіл түсімнің 4 %-ы | 480 200 ₸ | 880 400 ₸ |
| ЖК-ның өзі үшін төлемдері | жарналарға арналған табыс 85 000 ₸ болғанда | 18 700 ₸ | 18 700 ₸ |
| Пайда | түсімнен барлық шығынды шегергенде | −201 434 ₸ | 434 294 ₸ |
Ұшаның бағасы шартты: 2026 жылдың қыркүйегінде көтерме саудагерлердің хабарландыруларында сиыр етінің ұшасы килосы 2 500–3 100 ₸ болды. Ұлттық статистика бюросының деректері бойынша 2026 жылғы 23 қыркүйектегі дүкендердегі орташа баға сүйекті сиыр етіне 3 810 ₸, сүйексізіне 5 021 ₸. Мысалда біз орташа бағадан арзан сатамыз, өйткені 15 %-ды тұтас ұшаның бағасынан есептейміз. Ұшаны өзіңіз ет пен сүйекке бөлсеңіз, шекті үстемені қалай есептеу керегін заң түсіндірмейді, сондықтан жеткізушімен шартта бағаларды жеке позициялар бойынша жазған дұрыс.
Есептің басты қорытындысы: тізбедегі еттен дүкен аз табады, ал 4 % салық бүкіл түсімнен алынады. Ақшаны көлем және тізбеге кірмейтін тауарлар әкеледі: өндірушінің шұжықтары мен жартылай фабрикаттары, ішек-қарын, күркетауық еті. Сондықтан ет дүкенінің бизнес-жоспарында күніне 200 кг қайдан болатынын көрсетіңіз: сатып алушылар ағыны, маңайдағы кафе мен асханалар, жеткізу.
Сүйекті сиыр еті | 3810; Сүйексіз сиыр еті | 5021; Тартылған ет | 4338 (кг үшін теңгемен, зерттелген қалалар бойынша)Дереккөз: ҰСБ ҚР СЖРА, «2026 жылғы 23 қыркүйектегі әлеуметтік маңызы бар азық-түлік тауарларына баға индексі және орташа бағалар»; көтерме саудагерлердің сиыр етін ұшамен сату туралы хабарландырулары, 2026 жылғы қыркүйек; krisha.kz, 30.09.2026 жағдайы бойынша Қарағандыда дүкендерді жалға беру
Етке қандай үстеме қоюға болады?
Сүйекті және сүйексіз сиыр етіне, қой етіне, жылқы етіне, тартылған етке, тауықтың сан етіне және тұтас тауыққа үстеме жеткізу шарты бойынша өндіруші немесе көтерме жеткізуші бағасының 15 %-ынан аспайды. Бұл өнімдер 2026 жылғы қаңтардан бастап қолданылатын әлеуметтік маңызы бар тауарлар тізбесіне кіреді.
Бір түрдегі тауарды бірнеше жеткізушіден алсаңыз, 15 % ең арзанының бағасынан есептеледі. Шекті үстеме міндетті түрде жеткізу шартында жазылады, әйтпесе мәміле жарамсыз. Оны дүкенге алдын ала хабарламай тексереді.
Шұжық, сосиска, тартылған еттен басқа жартылай фабрикаттар, ішек-қарын және күркетауық еті тізбеде жоқ. Оларға үстемені өзіңіз белгілейсіз. Сондықтан ет дүкенінің ассортиментін тек сиыр еті мен қой етімен емес, бірден осы бөлігімен бірге жоспарлаған дұрыс.
Ішкі сауда субъектісі әлеуметтік маңызы бар азық-түлік тауарына әлеуметтік маңызы бар азық-түлік тауарын беру шартында көрсетілген, өндірушінің босату бағасының немесе көтерме сауда арқылы берушінің сатып алу бағасының он бес пайызынан аспайтын шекті сауда үстемесінің мөлшерін белгілейді.Дереккөз: ҚР 2004 жылғы 12.04. № 544 «Сауда қызметін реттеу туралы» Заңы, 9, 33-2-баптар; әлеуметтік маңызы бар азық-түлік тауарларының тізбесі, ҚР Сауда және интеграция министрінің 23.12.2025 № 362-нқ бұйрығы; adilet.zan.kz, 30.09.2026 салыстырылды
Ветеринариялық талаптар: етті қайдан алу керек және қандай құжаттар қажет
Тек ет комбинатында, мал сою пунктінде немесе мал сою алаңында сойылған жануарлардың ветеринариялық-санитариялық сараптамадан өткен, ветеринариялық таңбасы бар етін сатуға болады. Әр партия ветеринариялық анықтамамен немесе сертификатпен келеді.
Үйде сойылған, таңбасыз немесе шартты түрде жарамды етті дүкенге қабылдауға болмайды. Етке анықтама ұшада таңба болса ғана беріледі. Партия келгенде дүкен иесі немесе қабылдауға жауапты қызметкер оны ветеринариялық есепке алудың мемлекеттік ақпараттық жүйесінде белгілейді. Бұған анықтама берілген күннен бастап 15 жұмыс күні бар, әйтпесе анықтама күшін жояды.
Дүкеннің өзіне ветеринариялық қызметтің есепке алу нөмірі керек. Нөмірде ет саудасының өз коды бар, ал тартылған ет пен жартылай фабрикаттар жасасаңыз — қайта өңдеу коды. Нөмірге дейін үй-жайға ветеринариялық-санитариялық қорытынды алынады: 4 жұмыс күнінде, ақылы. Содан кейін нөмір — 2 жұмыс күнінде, екі қызметке де бір өтініш арқылы тапсырыс беруге болады. Нөмір 3 жылға беріледі, ал үй-жай одан қысқа мерзімге жалға алынса — жалдау мерзіміне.
Санитариялық қағидалар бойынша өз өндірісі жоқ дүкен эпидемиялық маңызы елеусіз объектіге жатады, оған хабарлама жеткілікті. Тартылған ет пен жартылай фабрикаттар жасасаңыз, санитариялық-эпидемиологиялық қорытынды керек.
135. Объектілерде мыналарды: … 8) ветеринариялық таңбасы жоқ етті, шартты түрде жарамды етті және ет өнімдерін, сондай-ақ жануарлардан алынған азық-түлік шикізаты мен өнеркәсіпте дайындалмаған, ветеринариялық-санитариялық сараптамадан өтпеген тамақ өнімдерін; … қабылдауға, сақтауға, тасымалдауға және пайдалануға жол берілмейді.Дереккөз: «Ветеринария туралы» ҚР Заңы, 22, 32-баптар; жануарлардан алынатын өнімді өткізу объектілеріне қойылатын ветеринариялық талаптар, 4, 132, 135-тармақтар; ветеринариялық қағидалар, № 7-1/587 бұйрық, 18-тармақ; АШМ № 7-1/453 бұйрығы, 21, 37, 39-тармақтар; АШМ № 7-1/37 бұйрығы, 6, 7, 12-тармақтар; ДСМ № ҚР ДСМ-220/2020 бұйрығы, 3, 4-тармақтар; adilet.zan.kz, 30.09.2026 салыстырылды
Ет дүкеніне қандай үй-жай және тоңазытқыш жабдық керек?
Ет ұша, жартылай ұша немесе ширек күйінде келсе, раковинасы және өз тоңазытқышы бар, кемінде 10 м² бөлек ет шабатын бөлме керек. Сауда залына тоңазытқыш витриналар немесе сандықтар қажет, ал шикі ет дайын өнімнен бөлек сақталады.
- Ұшалар бір-біріне, қабырға мен еденге тимейтіндей етіп ілгектерге ілініп сақталады. Қалғанын еденнен кемінде 15 см биіктіктегі сөрелерде сақтайды.
- Әр тоңазытқышта термометр болады. Ет шабатын түбір қатты ағаштан жасалады, оны күн сайын кешке қырып тазалап, тұз себеді. Әр өнім түріне таңбаланған өз тақтайы мен пышағы болады.
- Алаңы 50 м²-ге дейін болса, табиғи желдету жеткілікті. Одан үлкен болса, мәжбүрлі желдету немесе кондиционер керек.
- Етті рефрижератормен тасиды: салқындатылғанын +6 °C-та, мұздатылғанын 0 °C-та.
| Жабдық | 2026 жылғы қыркүйектегі бағасы |
|---|---|
| 0,9–1,3 м тоңазытқыш витрина | 639 000–837 000 ₸ |
| 1,2–1,5 м қарапайымдау тоңазытқыш витрина | 393 000–426 000 ₸ |
| 400 л мұздатқыш сандық | 273 000 ₸ |
| Тоңазытқыш камераға арналған моноблок | 325 000 ₸ |
| Тартылған ет жасасаңыз, өнеркәсіптік ет тартқыш | 173 000–516 000 ₸ |
Бағалар — Алматыдағы сауда жабдығын жеткізушінің 2026 жылғы 30 қыркүйектегі каталогынан, жеткізу мен монтажсыз. Таразыны, ет шабатын түбірді, ілгектерді және камераның өзін өз жеткізушілеріңіз бойынша бөлек есептеңіз.
84. Ұша, жарты ұша, ұшаның төрттен бірі ретінде алынатын ет саудасы ұйымдастырылған жағдайда объектіде алаңы кемінде 10 шаршы метр шабуға арналған үй-жай бөлініп, оған жуу раковинасы мен қосымша тоңазытқыш орнатылады.Дереккөз: Жануарлардан алынатын өнім мен шикізатты дайындауды (жануарларды союды), сақтауды, қайта өңдеуді және өткізуді жүзеге асыратын өндіріс объектілеріне қойылатын ветеринариялық талаптар, 84, 85, 98, 106, 108, 109, 126, 130, 140-тармақтар; adilet.zan.kz; t-d.kz, 30.09.2026 салыстырылды
Ет дүкеніне қандай салық режимін таңдаған дұрыс?
Ет дүкеніне оңайлатылған декларация қолжетімді: жылдық табыс 2,595 млрд ₸-ге дейін болса, түсімнен 4 %. 47.22 және 10.13 кодтары оңайлатылған декларацияны қолдануға тыйым салынған қызмет түрлерінің тізбесінде жоқ. Өзін-өзі жұмыспен қамтығандар режимі дүкенге рұқсат етілмейді.
Үстеме 15 % болса және бөлшектеу кезіндегі шығынды ескерсек, еттен түсетін жалпы табыс түсімнің шамамен 10 %-ы, ал 4 % салық оның 40 %-ға жуығын алады. Сондықтан ашар алдында өз қалаңыздың мәслихатының шешімін тексеріңіз: ол мөлшерлемені ең көбі жартысына дейін төмендетуі немесе көтеруі мүмкін. Ет дүкенінің пайдасы болу-болмауы 4 % пен 2 %-дың айырмасына байланысты болуы мүмкін.
…салық салу объектісіне 4 пайыз мөлшеріндегі мөлшерлемені қолдану арқылы өзі дербес жүргізеді. Жергілікті өкілді органдардың осы баптың бірінші бөлігінде белгіленген мөлшерлемені қызмет түріне және объектінің тұрған жеріне қарай 50 пайыздан аспайтын мөлшерде төмендетуге немесе арттыруға құқығы бар.Дереккөз: ҚР 2025 жылғы 18.07. № 214-VIII Салық кодексі, 723, 726-баптар; ҚР Үкіметінің 2025 жылғы 14.11. № 970 және 2025 жылғы 21.11. № 994 қаулылары; adilet.zan.kz, 30.09.2026 салыстырылды
Ет дүкені мен шұжық цехына қаражат: Даму бағдарламалары
Ет дүкеніне «Даму» қорының саудаға арналған субсидиясы қолжетімді (қор мөлшерлеменің 40 %-ын төлейді, сіз үшін мөлшерлеме 12,6 %-дан төмен болмайды), бірақ тек моно- және шағын қалаларда және ауылдарда. Шұжық цехына бағдарлама көбірек: бүкіл елде «Іскер аймақ», «Өрлеу», лизинг және кепілдіктер.
| Қолдау түрі | Ет дүкені (47.22) | Шұжық цехы (10.13) |
|---|---|---|
| Саудаға арналған субсидия | тек моно- және шағын қалаларда және ауылдарда, 1,5 млрд ₸-ге дейін несие; айналым қаражаты тек қазақстандық өндірушілердің тауарына | сәйкес келмейді |
| «Іскер аймақ» | 200 аудан мен қаланың 16-сы, онда әкімдік осы кодты таңдаған; Астанада, Алматыда және Шымкентте жоқ | бүкіл елде, тамақ өндірісі республикалық тізбеде бар |
| «Өрлеу» | жоқ | бар: етті қайта өңдеу басымдықтар тізбесінің бірінші жолында тұр |
| Даму кепілдігі | сауда кепілдік қорының басымдықтарына кірмейді | бар |
| 400 АЕК грант | әлеуметтік осал жеті топқа 1 730 000 ₸-ге дейін | сол сияқты |
Шұжық цехы — үстеме шегінен құтылғысы келетін ет дүкенінің келесі қадамы: шұжық пен ысталған өнімге ол қолданылмайды. Бірақ бұл енді өндіріс: санитариялық-эпидемиологиялық қорытынды, КО ТР 034/2013 «Ет және ет өнімдерінің қауіпсіздігі туралы» техникалық регламенті, санитариялық-қорғаныш аймағы (СҚА). Тәулігіне 0,3–3 т өңдейтін, ыстамайтын шағын цех үшін ол 50 м. Дүкеннің өзі үшін бір ескертпе бар: Қызылорда облысында «Іскер аймақ» бойынша 47.2 кодына қаржыны тек шағын қалалар мен ауылдарда және тек инвестицияға береді.
Субсидия мен кепілдік берілмейтін жағдайлар: - сауда-ойын-сауық орталықтарына (СОО); - елордада және Республикалық маңызы бар қалаларда іске асырылатын жобаларғаДереккөз: «Даму» қоры, сауда саласындағы кәсіпкерлерді субсидиялау; 47224 және 10130 кодтары бойынша бағдарлама іріктеу; «Іскер аймақ» бойынша әкімдіктердің тізбелері; «Өрлеу» бағдарламасы; КО ТР 034/2013, ЕЭК Кеңесінің № 68 шешімі; ДСМ № ҚР ДСМ-2 бұйрығы; ҚР ЕХӘҚМ № 272 бұйрығы; damu.kz, eec.eaeunion.org, adilet.zan.kz, 30.09.2026 салыстырылды
Бизнес-жоспар үлгісі және көршілес салалар
Жалпы бизнес-жоспар үлгісі, саудаға арналған субсидия, ет сатып алуға несие және көршілес салалардың бизнес-жоспарлары — басқа беттерде.
Жиі қойылатын сұрақтар
Өзіңіз сойған малдың етін сатуға бола ма?
Жоқ. Сатуға арналған малды тек ет комбинатында, мал сою пунктінде немесе мал сою алаңында сояды, ветдәрігер оны союға дейін де, сойғаннан кейін де тексереді. Таңбасыз етті дүкен қабылдай алмайды.
Ет дүкенінде тартылған ет пен кәуап жасауға бола ма?
Болады, бірақ бұл енді 10.13.0 коды бар өндіріс. Санитариялық-эпидемиологиялық қорытынды және етті қайта өңдеуге арналған есепке алу нөмірі керек, ал тартылған етке де 15 % үстеме шегі қолданылады.
Шұжық цехын неден бастау керек?
10.13.0 кодынан, санитариялық-қорғаныш аймағы бар үй-жайдан, санитариялық-эпидемиологиялық қорытындыдан және КО ТР 034/2013 техникалық регламентіне сай өнімнен. Қаражатты «Іскер аймақ», «Өрлеу» немесе «Даму» қорының лизингі береді.
Әрі қарай
Банкке немесе «Даму»-ға бизнес-жоспар керек пе?
Жоба мен соманы жазыңыз. Жұмыс басталғанға дейін мерзімі мен бағасын айтамыз. Қоңырау шалып, тегін кеңес береміз. Бұл сізге ешқандай міндет жүктемейді.