Кафенің бизнес-жоспары есептерімен: ЭҚЖЖ коды, санитариялық талаптар, алкоголь, салықтар және ашуға қаражат
Кафенің бизнес-жоспары екі санға сүйенеді: күніне қанша қонақ келеді және олардың орташа чегі қанша. Кафенің бір жылда өзін ақтайтыны әлде пайда әкелмей, тек шығынын жабатыны осыған байланысты. Төменде 40 орындық кафенің пайдасына шартты есеп берілген, қонақ азайса не болатыны да көрсетілген. Одан әрі — ЭҚЖЖ коды, 50 орын шегі, алкогольге лицензия, салықтар және «Даму» қорының қоғамдық тамақтануға арналған бағдарламалары.
Кафенің бизнес-жоспарында қандай ЭҚЖЖ кодын көрсету керек?
Қалалық кафе 56.10.1 кодымен жұмыс істейді: оған мейрамханалар, кафетерийлер, жылдам тамақтандыру орындары және тамақты сыртқа алып кету кіреді. Трасса бойындағы кафенің коды — 56.10.2. Тек зауыт немесе кеңсе қызметкерлерін тамақтандыратын асхананың коды басқа — 56.29.9.
Өз тағамдарыңызды үйге жеткізу де сол 56.10 класына кіреді, оған бөлек код керек емес. Ал кафе емес, негізінен сусын сататын кофехана ашсаңыз, код басқа болады — 56.30.0. Мемлекеттік қолдаудың қай бағдарламалары қолжетімді болатыны да осыған байланысты.
56.10 Мейрамханалардың қызметі және тамақ өнімдерін жеткізу бойынша корсетілетін қызметтер. Аталған класқа тұтынушыларға орында дайындалған тамақпен (дайын тамақ) қамтамасыз ету, олардың қоғамдық тамақтанатын арнайы орындарда немесе өзіне-өзі қызмет көрсету мейрамханаларында берілетініне, оларды үй-жайларда ішетініне, оларды өзімен бірге әкететініне немесе үйге жеткізуге тапсырыс беретініне қарамастан, ұсыну кіреді.Дереккөз: Экономикалық қызмет түрлерінің жалпы жіктеуіші ҚР ҰЖ 03-2019, № 4 өзгерісімен, 56.10 класы; stat.gov.kz, 30.09.2026 салыстырылды
Кафенің бизнес-жоспары есептерімен: пайда мен өтелу мысалы
Біздің шартты мысалда 40 орындық кафе күніне 80 қонақ қабылдайды, орташа чек — 3 500 ₸. Түсім айына 8,4 млн ₸, шығыс шамамен 6,64 млн ₸, пайда шамамен 1,76 млн ₸. 20 млн ₸ салғанда кафе шамамен бір жылда өзін ақтайды.
| Көрсеткіш | Қалай есептейміз | Айына |
|---|---|---|
| Түсім | күніне 3 500 ₸-ден 80 қонақ, 30 күн | 8 400 000 ₸ |
| Азық-түлік | түсімнің 35 %-ы, өз технологиялық карталарыңыз бойынша | 2 940 000 ₸ |
| Жалдау | шарт бойынша | 800 000 ₸ |
| Аспаздардың, даяшылардың, ыдыс жуушы мен әкімшінің салықтарымен бірге жалақысы | штат кестесі бойынша | 2 000 000 ₸ |
| Коммуналдық қызметтер | шоттар немесе бағалау бойынша | 350 000 ₸ |
| Жуғыш заттар, ыдыс-аяқ, жарнама | жоспар бойынша | 200 000 ₸ |
| Оңайлатылған декларациядағы салық | түсімнің 4 %-ы | 336 000 ₸ |
| ЖК-ның өзі үшін төлемдері | жарналарға арналған табыс 85 000 ₸ болғанда | 18 700 ₸ |
| Пайда | түсімнен барлық шығыс шегеріледі | 1 755 300 ₸ |
Сандар шартты: орташа чекті көршілес кафелерден қараңыз, азық-түлік үлесін — өз технологиялық карталарыңыздан, жалдау ақысын — шарттан алыңыз. Өтелу мерзімі — жөндеуге, асүйге және жиһазға салынған қаражатты айлық пайдаға бөлгенде шығатын сан: 20 млн ₸-ні 1,76 млн ₸-ге бөлсеңіз, шамамен 11 ай.
Енді күніне 80 емес, 60 қонақ келеді делік. Түсім 2,1 млн ₸-ге азаяды, азық-түлік пен салық небәрі 819 мың ₸-ге арзандайды, ал жалдау мен жалақы сол күйінде қалады. Пайда 474 мың ₸-ге дейін қысқарады: қонақтың төрттен бірі кетті, ал пайда төрттен үшке жуық азайды. Сондықтан кафенің бизнес-жоспарында нашар айды және алғашқы жарты жылға жететін ақша қорын міндетті түрде көрсетіңіз.
Кафе ашу үшін қандай рұқсаттар керек?
Отыратын орны 50-ден аспайтын кафеге жұмыстың басталғаны туралы хабарлама жеткілікті. Орын 50-ден көп болса немесе кафе мектепті, аурухананы, құрылысты не вахтаны тамақтандырса, ашылғанға дейін санитариялық-эпидемиологиялық қорытынды керек. Алкоголь сату үшін әр мекенжайға лицензия алу керек.
- Хабарлама ашылғанға дейін беріледі, шешім күтудің қажеті жоқ. Қорытынды — рұқсат құжаты: онсыз эпидемиялық мәні жоғары объект жұмыс істей алмайды.
- Кафе нанды өзі пісірсе немесе кремді десерттер жасаса, мұндай цех те эпидемиялық мәні жоғары объектілерге жатады.
- Алкоголь өнімдерін бөлшек саудада өткізуге лицензия әр мекенжайға бөлек, 15 жұмыс күнінен кешіктірілмей беріледі. Оны бизнеспен бірге басқа иеге беруге болады.
- Алкогольді түнгі 23:00-ден таңғы 8:00-ге дейін сатуға тыйым кафелерге, барлар мен мейрамханаларға қолданылмайды, бірақ 21 жасқа толмаған қонақтарға спиртті ішімдік сатуға болмайды.
- Залда темекі шегуге болмайды, арнайы жабдықталған орындарды қоспағанда.
50 орын шегі — бизнес-жоспардағы басты шешімдердің бірі. Залды 55 орынға жобаласаңыз, санитариялық қызметтің қорытындысы керек болады. Ал бұл ашылуға дейінгі қосымша уақыт, ол кезде сіз жалдау ақысын төлеп отырасыз.
15) отыратын орын саны 50-ден асатын тамақ өнімдерін өндіретін, қайта өңдейтін және өткізетін қоғамдық тамақтану объектілері; … 5) отыратын орын саны 50 және одан аз тамақ өнімдерін өндіретін, қайта өңдейтін және өткізетін қоғамдық тамақтану объектілері…Дереккөз: ҚР ДСМ 2020 жылғы 30.11. № ҚР ДСМ-220/2020 бұйрығы, қосымша, 3-тармақтың 15) тармақшасы, 4-тармақтың 5) тармақшасы; ҚР 1999 жылғы 16.07. № 429 «Этил спирті мен алкоголь өнімінің өндірілуін және айналымын мемлекеттік реттеу туралы» Заңы, 9, 15-баптар; «Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі туралы» Кодекс, 110-бап; adilet.zan.kz, 30.09.2026 салыстырылды
Кафеге қандай салық режимін таңдаған дұрыс?
Кафеге оңайлатылған декларация жарайды: жылдық табыс 2,595 млрд ₸-ге дейін болса, түсімнің 4 %-ы. 56.10 коды оңайлатылған декларацияны қолдануға тыйым салынған қызмет түрлерінің тізбесінде жоқ, ал алкогольді бөлшек саудада сату бұл режимге кедергі емес. Өзін-өзі жұмыспен қамтығандарға арналған режимде кафе ашуға болмайды.
4 % мөлшерлемені мәслихат жартысынан артық төмендете не арттыра алмайды, сондықтан өз қалаңыздағы шешімді тексеріңіз. Оңайлатылған декларацияда салық бүкіл түсімнен есептеледі: азық-түлік үлесі 35 % болғанда ол пайданың елеулі бөлігін алып кетеді, мұны тағам бағасында ескеру керек. Оңайлатылған декларациядағы кафе ҚҚС төлемейді және жылдық айналымы 43,25 млн ₸-ден асса да, ҚҚС бойынша тіркеу есебіне тұрмайды: бұл шек тек жалпыға бірдей белгіленген режимге қатысты. Түсім оңайлатылған декларацияның шегінен асса, жалпыға бірдей белгіленген режимге көшуге тура келеді, сонда ҚҚС пайда болады.
…салық салу объектісіне 4 пайыз мөлшеріндегі мөлшерлемені қолдану арқылы өзі дербес жүргізеді. Жергілікті өкілді органдардың осы баптың бірінші бөлігінде белгіленген мөлшерлемені қызмет түріне және объектінің тұрған жеріне қарай 50 пайыздан аспайтын мөлшерде төмендетуге немесе арттыруға құқығы бар.Дереккөз: ҚР 2025 жылғы 18.07. № 214-VIII Салық кодексі, 723, 726-баптар; ҚР Үкіметінің 2025 жылғы 14.11. № 970 және 2025 жылғы 21.11. № 994 қаулылары; adilet.zan.kz, 30.09.2026 салыстырылды
Кафе ашуға қаражат: Даму бағдарламалары және грант
«Даму» қорының бағдарлама іріктеуі кафеге тек «Іскер аймақ» мөлшерлеме субсидиясын көрсетеді, оның өзі де барлық жерде қолданылмайды: 56.1 кодын 200 аудан мен қаланың 73-індегі әкімдіктер ғана таңдаған. Үш ірі қаланың ішінде бұл тек Алматы: Астана мен Шымкентте субсидия жоқ. Кепіл жетпегенде кафе кепілдік ала алады, бірақ қоғамдық тамақтану басым салаларға кірмейді.
| Қолдау | Кафеге арналған шарттар |
|---|---|
| «Іскер аймақ» | қор 200 млн ₸-ге дейінгі несие бойынша номиналды мөлшерлеменің 40 %-ын төлейді; тек 56.1 кодын әкімдік таңдаған жерде, мысалы Алматыда, Павлодарда, Өскеменде, Түркістанда және Қонаевта; әлеуметтік кәсіпкерлік субъектілерінің тізіліміндегі кәсіпорынға субсидия салалық шектеусіз беріледі |
| Даму кепілдігі | қоғамдық тамақтану кепілдік қорының басым салаларында жоқ, 56.10.1 коды бойынша бағдарлама іріктеу де кепілдікті көрсетпейді. Бірақ қағидалар несиенің 85 %-ына дейін кепілдікті басым емес салаларға да береді — қор банкке бөлген үлес шегінде, сондықтан ол туралы өз банкіңізден сұраңыз |
| Саудаға арналған субсидия | кафеге қатысы жоқ: ол бөлшек және көтерме саудаға арналған |
| 400 АЕК грант | жабдық пен жалдау ақысына 1 730 000 ₸-ге дейін; жеті әлеуметтік осал топтан шыққан жұмыссыздарға немесе ашылғанына бір жыл толмаған ЖК-ға ғана |
Әкімдік тізімін өз ауданыңыз бойынша тексеріңіз: қор сайтындағы іріктеу «Іскер аймақты» код бойынша көрсетеді, тіпті сіздің қалаңызда бағдарлама кафе үшін жабық болса да. Кафе Астанада немесе Шымкентте ашылса, бизнес-жоспарда банктің қарапайым несиесіне (кепіл жетпесе — Даму кепілдігімен) немесе өз қаражатыңызға сүйеніңіз.
56.10.1 … Бұл ішкі класқа: - мейрамханалар, кафетерийлер, жылдам қызмет көрсететін қоғамдық тамақтандыру объектілері, тамақты сыртқа шығарып беретін орындар…Дереккөз: ЭҚЖЖ жіктеуіші, 56.10.1 ішкі класы; «Даму» қоры, ЭҚЖЖ бойынша бағдарлама іріктеу, «Іскер аймақ» бойынша әкімдіктердің тізбелері және кепілдік қорының шарттары; ҚР Үкіметінің 2025 жылғы 30.12. № 1176 қаулысы, қосымша; ҚР Үкіметінің 2024 жылғы 17.09. № 754 қаулысы, 36-тармақ; ҚР ЕХӘҚМ № 272 бұйрығы, 11–12-тармақтар; damu.kz, stat.gov.kz, adilet.zan.kz, 30.09.2026 салыстырылды
Бизнес-жоспар үлгісі және қоғамдық тамақтанудың көршілес форматтары
Жалпы бизнес-жоспар үлгісі, «Іскер аймақ», код бойынша бағдарлама іріктеу, сондай-ақ кофехананың, наубайхананың және кондитер цехының бизнес-жоспарлары — көршілес беттерде.
Жиі қойылатын сұрақтар
Даяшысыз кафе ашуға бола ма?
Болады, бірақ сауда қызметін реттеу туралы заң бойынша кафеде қонаққа даяшылар міндетті түрде қызмет көрсетеді. Өзіне-өзі қызмет көрсететін форматты заң асхана деп атайды.
Кафеге сыра сату үшін лицензия керек пе?
Иә. Лицензия кез келген алкоголь өніміне керек, ал сыраны құйып сатуды да заң бөлшек сауда деп санайды.
400 АЕК грантқа кафе ашуға бола ма?
Иә, салалық тыйым жоқ: грант жабдыққа, мүкәммалға және жалдау ақысына жұмсалады. Бірақ оны әлеуметтік осал топтардан шыққан жұмыссыздар немесе ЖК ашқанына бір жыл толмағандар ғана алады.
Әрі қарай
Банкке немесе «Даму»-ға бизнес-жоспар керек пе?
Жоба мен соманы жазыңыз. Жұмыс басталғанға дейін мерзімі мен бағасын айтамыз. Қоңырау шалып, тегін кеңес береміз. Бұл сізге ешқандай міндет жүктемейді.